Reagime nga anëtarët e BiEPAG (Grupi Këshillues i Politikave të Ballkanit në Evropë)
Pas zgjedhjeve për Parlamentin Evropian (PE) në fillim të këtij muaji, takimi i parë i Këshillit Evropian (EUCO) u mbajt më 27 qershor. Këtë herë nuk kishte konkluzione konkrete në lidhje me rrugën e integrimit të Ballkanit Perëndimor në BE. Temat kryesore në lidhje me zgjerimin e BE-së lidheshin me fillimin e bisedimeve të pranimit në BE me Ukrainën dhe Moldavinë.
Megjithatë, EUCO diskutoi një aspekt të rëndësishëm të organizimit të ardhshëm institucional të BE-së dhe miratoi Axhendën Strategjike për Bashkimin për 2024-2029, e cila do të ketë ndikim në të ardhmen e procesit të zgjerimit të BE-së, që përfshin edhe pranimin e Ballkanit Perëndimor në BE. Strategjia fokusohet në politikat e BE-së që do të jenë në fokus të ciklit të ri institucional. Ndër çështje të tjera, ai i referohet zgjerimit të BE-së “si një investim gjeostrategjik në paqe, siguri, stabilitet dhe prosperitet”.
Në pesë vitet e ardhshme, BE-ja do të përdorë një metodë gradual integrimi për të ofruar përfitime të hershme për vendet kandidate me performancë të mirë. Vlerësimi i zbatimit të kërkesave për anëtarësim në BE do të varet nga performanca e një kandidati në lidhje me respektimin e sundimit të ligjit, integrimin rajonal, marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë, pajtimin dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve dypalëshe.
EUCO miratoi gjithashtu një përfundim në lidhje me punën e ardhshme për reformat e brendshme, të cilat do të përgatiten paralelisht me procesin e zgjerimit të BE-së. EUCO mori parasysh komunikatën e KE-së mbi reformat e para-zgjerimit dhe rishikimet e politikave të botuar në pranverën e vitit 2024 dhe ftoi Komisionin të paraqesë rishikime të thelluara të politikave mbi vlerat, politikat, buxhetin dhe qeverisjen deri në pranverën e vitit 2025.
Bosnjë dhe Hercegovinë: Pritet dush i ftohtë. Bllokimi i integrimit të Bosnjës në BE vazhdon
Vedran Džihić
Pas një përballjeje dhe lufte të madhe brenda BE-27 në mars 2024 nëse Bosnja dhe Hercegovina duhet të marrë një dritë jeshile të kushtëzuar për hapjen e negociatave të anëtarësimit pasi të plotësohen kërkesat e reformës, vendimi më i ri i Këshillit Evropian në qershor 2024 për të anashkaluar plotësisht vendi nga konkluzionet e tij erdhi si një dush i pritshëm i ftohtë.
Kjo mungesë përmendjeje është një mesazh më vete, mund të argumentohet. Ajo që ishte mjaft e dukshme që nga fillimi i retorikës së “vrullit të ri të zgjerimit” të shkaktuar nga agresioni rus kundër Ukrainës dhe imperativi i ri gjeopolitik për BE-në për të integruar Ukrainën dhe Moldavinë më afër Bashkimit, është konfirmuar sërish – motori i ri për zgjerimin. është Ukraina, dhe kësaj i kushtohet edhe pjesa më e madhe e konkluzioneve të Këshillit. Rajoni i Ballkanit Perëndimor, madje edhe Mali i Zi që nuk përmendet me një botë të vetme, pavarësisht progresit që ka bërë kohët e fundit, është lënë në një harresë të cilën e ka banuar vitet e fundit.
Në rastin e Bosnjës, politikanët kësaj radhe i qëndruan besnikë premtimit të tyre – sapo u fikën prozhektorët e marsit 2024 dhe tregimi i një hapi të madh të bërë nga Bosnja drejt BE-së, gjë që ndodhi brenda pak ditësh, e gjithë politika e Bosnjës. themelimi shkoi në pikën zero. Milorad Dodik vazhdoi kërcënimet e tij secesioniste dhe iu bashkua Vuçiqit në luftën “historike” kundër rezolutës së Srebrenicës në OKB. Politikanët e të ashtuquajturit koalicion Trojka iu kthyen pjesës së tyre të përditshme të luftimeve të brendshme. Dhe tani me ardhjen e verës, është koha për një sezon tjetër të gjatë pushimesh, i cili këtë vit është vetëm një uverturë për zgjedhjet komunale të vjeshtës.
Ndërkohë, BE-ja dhe Perëndimi në Bosnje nuk duket se e kanë idenë se çfarë të bëjnë me këtë vend. BE-ja i qëndron retorikës formale të Bosnjës si një kandidate për anëtarësim në BE pasi të përmbushen kriteret, ndërsa në të njëjtën kohë përpiqet të lundrojë në situatën më të gjerë të Ballkanit Perëndimor me Vuçiçin dhe Serbinë që janë në qendër të shqetësimit – stabilitokratik – të BE-së. Sigurisht, ndërsa Dodik dhe Vuçiç demonstrojnë unitetin dhe afërsinë e tyre, çdo strategji që lidhet me Bosnjën duhet të kontrollohet me Beogradin nga njëra anë dhe Zagrebin nga ana tjetër.
Ndërsa Beogradi de facto nuk ka hequr dorë nga nocioni i “SrpskiSvet” (bota serbe), Zagrebi vazhdon të mbështesë idenë e Čović-it për “interesat legjitime kombëtare të kroatëve” në Bosnje, një koncept që bie ndesh me idenë e funksionalitetit dhe qytetarit. Bosnjë e orientuar evropiane. SHBA vazhdon retorikën agresive kundër Dodik dhe e paralajmëron atë për përshkallëzim të mëtejshëm përmes platformës sociale X. Me Uashingtonin që është në mes të fushatës zgjedhore presidenciale dhe administratën e Bidenit në panik dhe jo duke vepruar në mënyrë proaktive, është e sigurt të supozohet se nuk mund të pritet ndonjë ndryshim i madh i politikës amerikane ndaj Bosnjës. Paralajmërimet me shumë mundësi do të mbeten vetëm paralajmërime.
Çfarë mund të presim në gjysmën e dytë të 2024 në lidhje me integrimin e Bosnjës në BE? Njeriu duhet të jetë i hapur – asgjë. Ndërsa Bosnja po shkon drejt zgjedhjeve komunale dhe koalicioni i Trojkës në nivel shtetëror pothuajse nuk ekziston, nuk mund të priten reforma të mëdha nga pala boshnjake.
Tani që miku i Dodikut në Budapest, Viktor Orban, është në krye të Këshillit të BE-së, sigurisht që do të shohim disa veprime të dyshimta në mbështetje të Dodik dhe Vuçiqit, ndërsa argumentojnë për një zgjerim të shpejtë në stilin e Orbanit – zgjerim për autokratik. vendet jashtë BE-së për të forcuar bllokun joliberal të BE-së. Duke qenë se kjo është e ndaluar për shumicën e shteteve të tjera të BE-së, zgjerimi i BE-së për Ballkanin Perëndimor do të mbetet anash.
Në terma më praktike, mbetet për t’u parë se kush do të marrë postin e Komisionerit për Zgjerim. Nëse merret një vendim i mençur këtu, lidershipi i ri i BE-së mund të zgjedhë një shtysë tjetër në Ballkanin Perëndimor, përfshirë Bosnjën. Çfarëdo përpjekjeje nga ana e BE-së të vijë në rrugën e Bosnjës, ka shumë pak gjasa që struktura politike e vendit të mund të arrijë dhe është e gatshme ta bëjë këtë. Duke pasur parasysh të gjitha këto rrethana, është më realiste të pritet që zgjerimi të mos ndodhë kurrë në Bosnje dhe Hercegovinë sesa të ndodhë në çdo kohë deri në fund të kësaj dekade.
Mali i Zi: Përparim i hidhur në procesin e integrimit evropian
Jovana Marović
Mali i Zi ishte i vetmi vend i Ballkanit Perëndimor që u përmend në konkluzionet e Këshillit Evropian (EUCO), dhe paragrafi për progresin e arritur ishte vërtet i përfshirë në draftin e këtij dokumenti. Gjegjësisht, një ditë para seancës së Këshillit Evropian, u mbajt Konferenca Ndërqeveritare ndërmjet Malit të Zi dhe BE-së, ku u miratua një raport pozitiv i ndërmjetëm i vlerësimit të standardeve (IBAR) për përmbushjen e standardeve të përkohshme, gjithsej 83 në Kapitullin 23 ( Gjyqësori dhe të Drejtat Themelore) dhe 24 (Drejtësia, Liria dhe Siguria), të cilat u krijuan në vitin 2013. Përveç kësaj, u miratuan qëndrime të përbashkëta për këta dy kapituj, gjithsej 6, tre për të dy kapitujt dhe 17 nën standarde për kapitullin 23, dhe 7 për Kapitullin 24. Shkurtimisht, Malit të Zi i kërkohet të zbatojë atë që është miratuar, të sigurojë drejtësi dhe të tregojë një histori të besueshme në ndjekjen penale të korrupsionit dhe krimit të organizuar. Mund të thuhet se gjithçka është njësoj si më parë dhe siç thuhej në standardet e përkohshme, vetëm tani suksesi duhet arritur në praktikë dhe BE/KE duhet të bindet se askush nuk është mbi ligjin dhe se nuk ka selektiviteti në zbatimin e ligjit, qoftë ai i qeverisë së mëparshme apo asaj aktuale.
Mali i Zi tani mund të mbyllë përkohësisht kapitujt që janë gati për mbyllje. Mali i Zi është gjithashtu vendi i parë që merr IBAR pasi KE aplikon një qasje të re në negociatat e anëtarësimit – sipas tij, kapitujt që lidhen me sundimin e ligjit janë të parët që hapen dhe të fundit që mbyllen dhe mbeten të hapur gjatë gjithë procesin e negociatave.
Megjithatë, dy ditë pasi Mali i Zi mori një IBAR pozitiv, parlamenti i tij miratoi rezolutën për Jasenovacin. Vetë njoftimi i tij tashmë mori nota proteste nga Kroacia, e ndjekur nga anulimi i vizitës së Presidentit të Këshillit Evropian, Charles Michel, në Mal të Zi dhe fshirja e paragrafit për përparimin e vendit nga konkluzionet e EUCO. Nga shkëlqimi në dëshpërim në vetëm dy ditë. Mbetet për t’u parë nëse “shuplakat diplomatike” kanë dhënë frytet e tyre apo kjo do të pasohet nga një sërë masash të tjera dhe hapja e çështjeve dypalëshe midis Kroacisë dhe Malit të Zi.
Serbia: paradigma fitim-humbje e autoriteteve
Srđan Majstorović
EUCO arriti një marrëveshje për Kaja Kallas si një “kandidat i përshtatshëm” për pozicionin e Përfaqësueses së Lartë të BE-së për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë (në pritje të marrëveshjes me Presidentin e zgjedhur të KE-së). Nëse emërohet, znj. Kallas do të drejtojë Shërbimin Evropian të Zonës së Jashtme (EEAS), dhe në portofolin e saj do të jetë edhe dialogu i ndërmjetësuar nga BE-ja për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Dialogu është aktualisht në një gjendje krize të thellë, ka nevojë për ide dhe energji të reja nga kreu i EEAS. Nuk duhet pritur mrekulli, por duhen eksploruar qasje të reja për të ringjallur dialogun dhe për ta çuar atë në një drejtim kompromisi. Nëse ajo merr postin e Përfaqësueses së Lartë, Kallas do të mbikëqyrte gjithashtu politikën e masave kufizuese të BE-së. Serbia, si vendi kandidat me rekordin më të dobët në përafrimin me deklaratat dhe masat e politikës së jashtme të BE-së, mund të presë një shtyrje më energjike ndaj pozicionit të saj aktual, veçanërisht në lidhje me mungesën e harmonizimit me masat kufizuese kundër Rusisë në kontekstin e agresionit ndaj Ukrainës.
Përpjekjet e BE-së për të filluar përgatitjet e brendshme për zgjerimin do të ekspozojnë gatishmërinë e autoriteteve serbe për ndryshime të sjelljes dhe narrativës aktuale në lidhje me BE-në dhe përmbushjen e detyrimeve të anëtarësimit. Barra e vërtetimit të besueshmërisë është tani mbi ta, për të treguar nëse e kuptojnë kontekstin, kërkesat dhe nëse do të jenë të gatshëm të adresojnë kushtet e njohura për të zhbllokuar negociatat e anëtarësimit. Në rastin e Serbisë, ka tre prioritete që duhen adresuar përpara se të fillohet të ecësh përpara. Përderisa përgjegjësia për dialogun për normalizim ndahet me autoritetet kosovare, përafrimin me deklaratat dhe masat e politikës së jashtme të BE-së, si dhe përgjegjësinë për zbatimin e parimit të sundimit të ligjit dhe funksionimin e institucioneve demokratike, përgjegjësia qëndron vetëm mbi autoritetet serbe.
Fatkeqësisht, paradigma aktuale fitim-humbje ku pranimi në BE nënkupton humbjen e kontrollit mbi mjetet e sundimit autoritar, ka të ngjarë të vazhdojë të shfaqë qëndrimin e autoriteteve serbe ndaj rrugës së saj të integrimit në BE. Në rrethanat e dhëna, do të ishte naive të pritej konsensus midis 27 shteteve anëtare në lidhje me vazhdimin e bisedimeve të anëtarësimit në çdo kohë përpara se autoritetet e Serbisë të tregojnë një kuptim të qartë të kontekstit dhe të vendosin të ecin përpara të paktën kur bëhet fjalë për një nga tre të lartpërmendurat. prioritetet.
/BiEPAG–Argumentum.al
