Donald Trump sugjeroi vendosjen e trupave kineze si paqeruajtës në Ukrainën e pasluftës, duke i dhënë mbështetje një propozimi të paraqitur fillimisht nga Vladimir Putin i Rusisë, sipas katër personave të informuar mbi diskutimet.
Trump propozoi të ftojë Kinën të furnizojë paqeruajtës për të monitoruar një zonë neutrale përgjatë vijës së frontit prej 1,300 km të Ukrainës, si pjesë e një marrëveshjeje paqeje me Rusinë në një takim me udhëheqësit evropianë dhe presidentin e Ukrainës në Shtëpinë e Bardhë javën e kaluar, sipas personave.
“Kjo është e rreme”, tha një zyrtar i lartë i administratës Trump, duke shtuar se nuk kishte pasur “asnjë diskutim për paqeruajtësit kinezë”.
Ideja kundërshtohet nga kryeqytetet evropiane dhe është refuzuar më parë nga Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy për shkak të mbështetjes kritike të Pekinit për përpjekjet e luftës së Rusisë.
Takimi i javës së kaluar ishte pjesë e diskutimeve të vazhdueshme mbi zbatimin e një armëpushimi të mundshëm, garancitë perëndimore të sigurisë që do t’i ofrohen Ukrainës dhe strukturën e çdo marrëveshjeje pas konfliktit.
Trump i ka shtyrë të dy palët të bien dakord për një marrëveshje paqeje, por Moska dhe Kievi mbeten larg njëri-tjetrit për detaje të rëndësishme, duke përfshirë kontrollin territorial të pasluftës.
Zyrtarë të lartë ushtarakë dhe politikë nga SHBA-ja, Ukraina dhe kryeqytetet kryesore evropiane kanë diskutuar një strukturë në të cilën do të vendoset një zonë e demilitarizuar e patrulluar nga paqeruajtës neutralë si shtresa e parë e një marrëveshjeje paqeje.
Përfaqësuesit rusë e ngritën për herë të parë idenë e paqeruajtësve kinezë në kontekstin e një kuadri garancie sigurie gjatë negociatave të hershme midis Rusisë dhe Ukrainës në Stamboll në pranverën e vitit 2022.
Propozimi i Rusisë në atë kohë deklaronte se “shtetet garantuese” që ishin nënshkruese të një traktati të ardhshëm paqeje – SHBA-të, Mbretëria e Bashkuar, Franca, Kina dhe Rusia – do të vinin në mbrojtje të Ukrainës në rast të një sulmi të ri ndaj vendit.
Ky rregullim ishte dhe mbetet një dështim për Ukrainën, pasi Rusia propozonte që të gjitha shtetet garantuese do të duhej të miratonin çdo përgjigje nëse Ukraina sulmohej, që do të thotë se Rusia do të ushtronte veto mbi çdo ndërhyrje ushtarake.
Propozimi i mëparshëm rus u bë kur Moska kishte ndikim të konsiderueshëm ndërsa pushtoi territorin përreth Kievit. Zelenskyy i braktisi ato bisedime pasi trupat e tij i shtynë rusët jashtë rajonit dhe zbuluan prova për krime lufte në qytetet në veri të kryeqytetit.
Kina ka thënë se është e hapur për të luajtur një “rol konstruktiv” në zgjidhjen e luftës pasi Rusia kohët e fundit sugjeroi se Pekini mund të jetë një nga garantuesit e sigurisë ukrainase sipas një marrëveshjeje paqeje.
Ministri i jashtëm rus Sergey Lavrov sugjeroi këtë muaj se anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, që përfshijnë Rusinë dhe Kinën, mund të mbështesin një garanci sigurie për Ukrainën në një zgjidhje që i jep fund luftës së Kremlinit.
Ministria e jashtme e Kinës tha këtë javë, megjithatë, se raportet e medias se Pekini kishte ofruar të merrte pjesë në një forcë paqeruajtëse për Ukrainën ishin “të pavërteta”.
Ideja është pothuajse e sigurt se do të hidhet poshtë nga Zelenskyy, i cili ka thënë se nuk do të mbështeste një forcë paqeruajtëse të trupave kineze.
“Pse Kina nuk është në garanci? Së pari, Kina nuk na ndihmoi të ndalonim këtë luftë që nga fillimi. Së dyti, Kina ndihmoi Rusinë duke hapur tregun e dronëve”, tha Zelenskyy këtë muaj.
“Ata nuk bënë asgjë kur Krimea u pushtua. Kjo është arsyeja pse nuk kemi nevojë për garantues që nuk e ndihmojnë Ukrainën dhe nuk e ndihmuan Ukrainën në një kohë kur ne me të vërtetë kishim nevojë për të pas [pushtimit në shkallë të plotë të Rusisë në shkurt 2022].”
Në prill, Zelenskyy akuzoi Kinën se furnizonte Rusinë me armë dhe e ndihmonte atë me prodhimin e armëve. Ai tha gjithashtu se Pekini nuk po bënte asgjë për të ndaluar Rusinë të rekrutonte shtetas kinezë për të luftuar në Ukrainë, duke treguar prova të mbledhura nga inteligjenca ukrainase se të paktën 155 rekrutë të tillë ishin vendosur në fushën e betejës.
Ukraina ka treguar gatishmëri ndaj forcave turke për t’u bërë pjesë e misionit paqeruajtës që Kievi dhe partnerët e saj perëndimorë po e përcaktojnë aktualisht si pjesë të një plani të pasluftës.
Presidenti Rexhep Tajip Erdogan i tha Zelenskyy të enjten se Ankaraja ishte gati të priste çdo takim të nivelit të lartë midis Kievit dhe Moskës dhe se do të kontribuonte në sigurinë e Ukrainës nëse arrihet paqja. Tre raunde bisedimesh paqeje midis zyrtarëve rusë dhe ukrainas janë zhvilluar në Stamboll që nga marsi, por nuk kanë arritur përparim domethënës përtej shkëmbimeve të të burgosurve në shkallë të gjerë.
“Turqia vazhdon përpjekjet e saj që lufta të përfundojë me një paqe të përhershme dhe me vendosjen e paqes, Turqia do të vazhdojë të kontribuojë në sigurinë e Ukrainës”, tha zyra e presidentit.
Turqia, një anëtare e NATO-s, gjithmonë e ka paraqitur veten si një paqebërëse gjatë luftës. Kohët e fundit ajo ka sugjeruar gjithashtu se kjo mund të përfshijë planifikimin dhe vendosjen e një force paqeruajtëse, veçanërisht në Detin e Zi, si pjesë e çdo marrëveshjeje përfundimtare të rënë dakord me Rusinë.
/FT–Argumentum.al
