Marrëdhëniet diplomatike Kinë-Shqipëri. Modernizimi i zhvillimit paqësor të Kinës. Prania në rritje e Kinës në Afrikë. Konfliktet ndërkombëtare dhe roli i Kinës, janë disa nga çështjet e diskutuara në këtë intervistë me Ambasadoren e Republikës Popullore të Kinës në Shqipëri, Znj. Pang Chunxue
“Populli shqiptar është i guximshëm, inteligjent dhe i kushton shumë rëndësi lidhjeve të miqësisë. Në këtë tokë dikur kanë jetuar paraardhësit trima ilirë dhe heroi këmbëngulës kombëtar Skënderbeu. Ajo që më bëri gjithashtu përshtypje është se miqësia Kinë-Shqipëri ka lënë shumë gjurmë të paharrueshme ndër vite”, thotë ambasadorja e Republikës Popullore të Kinës në Shqipëri, zonja Pang Chunxue, në intervistën e saj të parë për mediat shqiptare Argumentum.al dhe Albanian Daily News
“Duke shfrytëzuar 75-vjetorin e marrëdhënieve diplomatike si një mundësi, Ambasada Kineze është e gatshme të avancojë më tej bashkëpunimin në të gjitha nivelet, të promovojë shkëmbimin e përvojave në qeverisjen e shtetit dhe të shtyjë në mënyrë aktive bashkëpunimin pragmatik në korniza të tilla si Iniciativa “Brez dhe Rrugë” si dhe Bashkëpunimi Kinë-Vendet e Evropës Qendrore dhe Lindore. Ne do të inkurajojmë më shumë sipërmarrës kinezë të investojnë dhe të fillojnë biznese në Shqipëri dhe të rrisim importin e produkteve bujqësore shqiptare të cilësisë së lartë në Kinë. Në të njëjtën kohë, ne jemi të gatshëm të lehtësojmë më tej shkëmbimet mes dy vendeve dhe të shfrytëzojmë potencialin e bashkëpunimit në fushat e demokracisë, reformës gjyqësore, antikorrupsionit, etj. Le të bashkojmë duart tona për të çuar përpara miqësinë tradicionale dhe të bëjë përparim të madh në marrëdhëniet Kinë-Shqipëri në epokën e re”, thekson ndër të tjera në këtë interviste Ambasadorja Chunxue.
Intervista e plotë:
Argumentum.al: – Zonja Ambasadore, ju falënderoj për mundësinë që të bëni këtë bisedë sebashku. Mandati juaj në Shqipëri përkon me 75-vjetorin e vendosjes së marrëdhënieve diplomatike mes dy vendeve. Si do ta vlerësonit gjendjen aktuale mes dy vendeve?
-Për mua është një nder i madh të marr postin e ambasadorit kinez në Shqipëri me rastin e 75-vjetorit të vendosjes së marrëdhënieve diplomatike mes Kinës dhe Shqipërisë. Kina dhe Shqipëria kanë ruajtur prej kohësh miqësi të thellë tradicionale. Poema kineze “Nëse ke një mik të gjirit larg, distanca e largët nuk të mban të ndarë” është një përshkrim i gjallë i marrëdhënieve midis dy vendeve tona. Shqipëria është një nga vendet e para që njohu dhe vendosi marrëdhënie diplomatike me Republikën Popullore të Kinës. Në vitet 1960 dhe 1970, Kina dërgoi më shumë se 6000 ekspertë, teknikë dhe studiues në Shqipëri dhe ndihmoi më shumë se 140 projekte në promovimin e zhvillimit ekonomik dhe social të Shqipërisë. Disa nga projektet janë ende në funksion edhe sot.
Vitet e fundit, marrëdhënia Kinë-Shqipëri ka dëshmuar një vrull të shëndoshë zhvillimi. Liderët e dy vendeve kanë mbajtur shkëmbime të rregullta dhe shkëmbimet në të gjitha nivelet qeveritare po bëhen gjithnjë e më të shpeshta. Në vitin 2023, të dyja palët nënshkruan Marrëveshjen për përjashtimin e ndërsjellë të vizave si dhe Memorandumin e Mirëkuptimit për Bashkëpunimin Turistik, i cili lehtësoi ndjeshëm shkëmbimet dypalëshe të personelit. Ka përfunduar me sukses konsultimi për lejen e hyrjes së mjaltit dhe produkteve të qumështit shqiptar në Kinë dhe eksporti i produkteve bujqësore të Shqipërisë në Kinë vazhdon të zgjerohet. Në gjysmën e parë të këtij viti, vëllimi tregtar mes Kinës dhe Shqipërisë arriti në mbi 500 milionë dollarë, duke e bërë Kinën partnerin e tretë tregtar më të madh të Shqipërisë.
Gjatë 9 muajve të fundit kam takuar presidentin Bajram Begaj, kryeministrin Edi Rama si dhe liderë të tjerë shqiptarë. Kam pasur edhe shkëmbime të gjera dhe të thelluara me kolegë dhe miq nga sektorë të tillë si politika, ekonomia, arsimi, sporti, kultura etj. Kam një ndjenjë të thellë se ka potencial të madh dhe perspektiva të gjera për shkëmbimet dhe bashkëpunimin tonë dypalësh. Duke shfrytëzuar 75-vjetorin e marrëdhënieve diplomatike si një mundësi, Ambasada Kineze është e gatshme të avancojë më tej bashkëpunimin në të gjitha nivelet, të promovojë shkëmbimin e përvojave në qeverisjen e shtetit dhe të shtyjë në mënyrë aktive bashkëpunimin pragmatik në korniza të tilla si Iniciativa “Brez dhe Rrugë” si dhe Bashkëpunimi Kinë-Vendet e Evropës Qendrore dhe Lindore. Ne do të inkurajojmë më shumë sipërmarrës kinezë të investojnë dhe të fillojnë biznese në Shqipëri dhe të rrisim importin e produkteve bujqësore shqiptare të cilësisë së lartë në Kinë. Në të njëjtën kohë, ne jemi të gatshëm të lehtësojmë më tej shkëmbimet mes dy vendeve dhe të shfrytëzojmë potencialin e bashkëpunimit në fushat e demokracisë, reformës gjyqësore, antikorrupsionit, etj. Le të bashkojmë duart tona për të çuar përpara miqësinë tradicionale dhe të bëjë përparim të madh në marrëdhëniet Kinë-Shqipëri në epokën e re.
–A keni pasur rastin të njiheni me vendin? Çfarë mendoni për Shqipërinë dhe popullin shqiptar?
-Gjatë këtyre 9 muajve kam vizituar Durrësin, Elbasanin, Fierin dhe Shkodrën. Më ka bërë shumë përshtypje peizazhi i bukur i maleve dhe detit, vullneti i mirë i banorëve vendas dhe zhvillimi social-ekonomik i Tokës së Shqiponjave. Tani, mezi pres më shumë vizita në lokalitetet e gjalla të vendit.
Duke përfituar nga politika proaktive e reformës së qeverisë, zhvillimi social dhe ekonomik i Shqipërisë ka dhënë rezultate të reja. Progres i ri është vënë re veçanërisht në horizontin e kryeqytetit. Në dy vitet e fundit, Shqipëria filloi negociatat e anëtarësimit me Bashkimin Evropian, ekonomia kombëtare ka ruajtur një rritje të qëndrueshme dhe sektori i turizmit ka pasur zhvillim të dukshëm. Vendi po gëzon popullaritet dhe ndikim ndërkombëtar në rritje. Kina respekton zgjedhjen e Shqipërisë për rrugën e zhvillimit të përshtatshëm për kushtet e saj kombëtare. Kina është e gatshme të thellojë bashkëpunimin me Shqipërinë, në frymën e barazisë, përfitimeve reciproke dhe komplementaritetit, në fushën e ekonomisë dhe tregtisë, turizmit, bujqësisë, kulturës, arsimit dhe ndërtimit të qyteteve inteligjente, në mënyrë që të përfitojnë dy vendet dhe dy popujt.
Shoqëria e Shqipërisë është shumë harmonike, e hapur dhe gjithëpërfshirëse. Njerëz të grupeve etnike, feve dhe prejardhjeve të ndryshme kulturore jetojnë krah për krah në paqe, gjë që më kujton një thënie kineze “duhet respektuar edhe kulturën e vet dhe kulturën e të tjerëve për të çuar përpara qytetërimin njerëzor”. Në këtë frymë, Ambasada Kineze po i përgjigjet aktivisht nismës së “Shqipëria mirëpret botën”. Ne kemi punuar ngushtë me Ministrinë e Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit në organizimin e Javës së Kulturës Kineze këtë vit, e cila është planifikuar nga data 23 deri më 29 shtator. Ndër të tjera po prezantojmë Ekspozitën e Përbashkët të Pikturës Kinë-Shqipëri në Galerinë e Arteve të Tiranës, Javën e Filmit Kinez në Cineplexx TEG dhe Koncertin e Muzikës Përkujtimore për 75-vjetorin e Marrëdhënieve Diplomatike Kinë-Shqipëri në Qendrën Kulturore të Katedrales Ortodokse. Të gjithë miqtë tanë shqiptarë dhe ndërkombëtarë janë më se të mirëpritur të marrin pjesë në këto aktivitete.
Populli shqiptar është guximtar, inteligjent dhe i kushton shumë rëndësi lidhjeve të miqësisë. Në këtë tokë dikur kanë jetuar paraardhësit trima ilirë dhe heroi këmbëngulës kombëtar Skënderbeu. Ajo që më bëri gjithashtu përshtypje është se miqësia Kinë-Shqipëri ka lënë shumë gjurmë të paharrueshme ndër vite. Nga të moshuarit që kujtojnë miqësinë tradicionale te të rinjtë që kanë qenë në Kinë vitet e fundit, shumë kanë ndarë historitë e tyre me mua në gjuhë të rrjedhshme kineze. Unë sinqerisht shpresoj që njerëzit e të dy vendeve, veçanërisht të rinjtë, të thellojnë mirëkuptimin, miqësinë, bashkëpunimin dhe së bashku të kontribuojnë në marrëdhëniet Kinë-Shqipëri në dekadat në vijim.
-Në muajin korrik në vendin tuaj u zhvillua një ngjarje kyçe, Sesioni i Tretë Plenar i Komitetit Qendror të 20-të të Partisë Komuniste të Kinës. A mund të hidhni më shumë dritë mbi rëndësinë e këtij takimi?
-Seanca e tretë plenare e Komitetit Qendror të 20-të të Partisë Komuniste të Kinës u mbajt me sukses dy muaj më parë në Pekin. Sesioni shqyrtoi dhe miratoi Rezolutën e Komitetit Qendror të Partisë Komuniste të Kinës për Thellimin e Mëtejshëm të Reformës Gjithëpërfshirëse për të Përparuar Modernizimin Kinez. Sesioni theksoi gjithashtu se objektivi i përgjithshëm i thellimit të plotë të reformës është vazhdimi i përmirësimit dhe zhvillimit të sistemit socialist me karakteristika kineze dhe modernizimi i sistemit dhe kapacitetit të Kinës për qeverisje. Seanca plenare parashtroi më shumë se 300 detyra të rëndësishme reformash, të cilat do të përfundojnë në kohën kur Republika Popullore e Kinës feston 80-vjetorin e saj në vitin 2029.
Sesioni deklaroi se hapja është një tipar përcaktues i modernizimit kinez. Kina do të zgjerojë në mënyrë të qëndrueshme hapjen institucionale, do të thellojë reformën strukturore të tregtisë së jashtme, do të reformojë më tej sistemet e menaxhimit për investimet e brendshme dhe të jashtme, do të përmirësojë planifikimin për hapjen rajonale dhe do të përsosë mekanizmat për bashkëpunim me cilësi të lartë nën Iniciativën Brez dhe Rrugë. Në gjysmën e parë të këtij viti, PBB-ja e Kinës arriti në 61.7 trilion juanë (rreth 8.68 trilion dollarë), një rritje prej 5% nga viti në vit, dhe importi dhe eksporti total i mallrave arriti në 21.2 trilion juanë (rreth 2.98 trilion dollarë), një rritje nga viti në vit prej 6.1%, duke arritur një rekord të lartë. Kina do të integrohet në mënyrë më aktive në ekonominë botërore dhe do të sjellë më shumë mundësi zhvillimi për Shqipërinë dhe vendet në mbarë botën.
Sesioni theksoi se modernizimi i Kinës është modernizimi i zhvillimit paqësor. Kina mbetet e përkushtuar për të ndjekur një politikë të jashtme të pavarur paqeje dhe do të vazhdojë të përmbushë në mënyrë gjithëpërfshirëse vlerat tona të përbashkëta të paqes, zhvillimit, barazisë, drejtësisë, demokracisë dhe lirisë. Ne do të zbatojmë Iniciativën e Zhvillimit Global, Iniciativën e Sigurisë Globale dhe Iniciativën e Qytetërimit Global. Kina bën thirrje për një botë shumëpolare të barabartë dhe të rregullt dhe globalizim ekonomik universalisht të dobishëm dhe gjithëpërfshirës. Kina është e përkushtuar për ndërtimin e një komuniteti me një të ardhme të përbashkët për njerëzimin, në bashkëpunim me komunitetin ndërkombëtar përfshirë Shqipërinë.
– Prania në rritje e Kinës në Afrikë nuk është më sekret. Forumi i mbajtur së fundmi për Bashkëpunimin Kinë-Afrikë është një provë e qartë. Çfarë u diskutua në këtë samit?
-Nga data 4-6 shtator u mbajt me sukses Samiti i Pekinit i Forumit për Bashkëpunimin Kinë-Afrikë. Tema e Samitit është Bashkimi i duarve për të avancuar modernizimin dhe për të ndërtuar një komunitet të nivelit të lartë Kinë-Afrikë me një të ardhme të përbashkët. Udhëheqësit e Kinës dhe më shumë se 50 vendeve afrikane, organizatat rajonale në Afrikë si dhe organizatat ndërkombëtare u mblodhën në Pekin dhe së bashku hartuan një plan të ri për zhvillimin e marrëdhënieve Kinë-Afrikë, duke hapur një kapitull të ri për solidaritetin dhe bashkëpunimin Global të Jugut.
Presidenti Xi Jinping vuri në dukje në fjalimin e tij kryesor se miqësia midis Kinës dhe Afrikës tejkalon kohën dhe hapësirën, kalon malet dhe oqeanet dhe kalon brez pas brezi. Si rezultat i gati 70 viteve të përpjekjeve të palodhura nga të dyja palët, marrëdhënia Kinë-Afrikë është tani në më të mirën e saj në histori. Të dy palët së bashku po avancojnë modernizimin e 6 dimensioneve, përkatësisht një modernizim që është i drejtë dhe i barabartë, i hapur dhe reciprokisht i dobishëm, që i vendos njerëzit në radhë të parë, që përmban diversitet dhe gjithëpërfshirje, që është miqësor ndaj mjedisit dhe modernizimi që mbështetet nga paqja dhe siguria.
Në tre vitet e ardhshme, Kina do të punojë me Afrikën për të ndërmarrë 10 veprime partneriteti për të thelluar bashkëpunimin Kinë-Afrikë dhe për të udhëhequr modernizimin global të Jugut. Qeveria kineze do t’i sigurojë Afrikës 360 miliardë juanë (rreth 50.7 miliardë dollarë) mbështetje financiare, do të zbatojë 30 projekte të lidhjes së infrastrukturës në Afrikë, do të japë trajtim me tarifa zero për mallrat nga 33 vende afrikane, do të zbatojë konkretisht “E ardhmja e Afrikës – Bashkëpunimi për Arsimin Profesional”. Planifikoni me palën afrikane dhe ofroni 60,000 mundësi trajnimi në Afrikë. Fjalimi kryesor i Presidentit Xi është vlerësuar shumë nga udhëheqësit afrikanë.
Gjatë Samitit, marrëdhëniet Kinë-Afrikane janë përmirësuar në një komunitet të të gjitha kushteve me një të ardhme të përbashkët për epokën e re, e cila ka karakterizim më të qartë dhe shumë më tepër përmbajtje. Samiti dërgoi një mesazh të qartë të Kinës dhe Afrikës që ndjekin zhvillimin e ardhshëm së bashku dhe demonstroi besimin e palëkundur të Jugut Global në unitet dhe bashkëpunim. Në të vërtetë, Samiti i FOCAC është një “moment global i jugut”, një pikë kryesore e ndjekjes së përbashkët të një komuniteti me një të ardhme të përbashkët për njerëzimin.
– Shkëlqesia juaj, më lejoni të diskutoj pak për rolin në rritje të Kinës si një ndërmjetës ndërkombëtar. Ne kemi qenë dëshmitarë të ndërmjetësimit aktiv të Pekinit në armiqësinë e gjatë Iran-Arabia Saudite, marrëveshjen e fundit të Hamas-Fatah, ose vizitën e Ministrit të Jashtëm të Ukrainës Kuleba, e cila u shoqërua me thirrjen e Presidentit Zelenskyy për Kinën që të luajë një rol më të madh në përpjekjet për paqe me Rusinë. Do të doja komentin tuaj për këtë dimension relativisht të ri të diplomacisë ndërkombëtare të Kinës.
-Si një anëtare e përhershme e Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe një fuqi e madhe e përgjegjshme, Kina ka qenë gjithmonë e vendosur për të promovuar zgjidhje politike për çështjet e nxehta ndërkombëtare dhe rajonale. Kina ka promovuar në mënyrë aktive Iniciativën e Sigurisë Globale dhe ka arritur arritje të rëndësishme në lehtësimin e rifillimit të marrëdhënieve diplomatike midis Arabisë Saudite dhe Iranit, si dhe pajtimin e brendshëm midis 14 fraksioneve politike të Palestinës.
Në lidhje me krizën në Ukrainë, Kina është e përkushtuar të promovojë bisedimet për paqe dhe të kërkojë një zgjidhje politike në një datë të hershme. Kina ka kryer katër raunde të diplomacisë së anijeve dhe ka nxjerrë së bashku me Brazilin Gjashtë mirëkuptimet e përbashkëta, të cilat deri më tani kanë marrë reagime pozitive nga 110 vende. Kina pohon se sovraniteti, pavarësia dhe integriteti territorial i të gjitha vendeve duhet të respektohen. Kina është për vizionin e sigurisë së përbashkët, gjithëpërfshirëse, bashkëpunuese dhe të qëndrueshme. Dhe Kina kundërshton kërkimin e sigurisë së dikujt duke sakrifikuar sigurinë e të tjerëve. Kina u bën thirrje të gjitha palëve të interesuara të qëndrojnë racionale dhe të ushtrojnë përmbajtje, të shmangin ndezjen e flakëve ose përkeqësimin e tensioneve dhe të parandalojnë që kriza të përkeqësohet më tej apo edhe të dalë jashtë kontrollit. Përpara se kriza të zgjidhet, është shumë e nevojshme të mbrohet në mënyrë efektive siguria e civilëve, nga të dyja palët, dhe të parandalohet ndodhja e një fatkeqësie humanitare në shkallë më të madhe.
Çështja e Palestinës është në thelb të çështjes së Lindjes së Mesme. Kina dënon dhe kundërshton të gjitha aktet që dëmtojnë civilët ose shkelin ligjin ndërkombëtar humanitar. Në përgjigje të konfliktit të vazhdueshëm në Gaza, Kina ka propozuar një iniciativë me tre hapa.
Hapi i parë është arritja e armëpushimit gjithëpërfshirës, të qëndrueshëm dhe të qëndrueshëm në Rripin e Gazës sa më shpejt të jetë e mundur, dhe sigurimi i aksesit të papenguar në ndihmën humanitare dhe shpëtimin në terren.
Hapi i dytë është bërja e përpjekjeve të përbashkëta drejt qeverisjes pas konfliktit të Gazës nën parimin e “palestinezëve që qeverisin Palestinën”.
Hapi i tretë është bërja e Palestinës një shtet anëtar i plotë i OKB-së dhe fillimi i zbatimit të zgjidhjes me dy shtete. Kina do të vazhdojë të mbështesë të gjitha përpjekjet që janë të favorshme për arritjen e një armëpushimi të përhershëm dhe gjithëpërfshirës në Gaza, për të shmangur përshkallëzimin e mëtejshëm të konflikteve dhe konfrontimeve dhe për një lehtësim të hershëm të situatës në Lindjen e Mesme.
/Argumentum.al – ADN
