Presidenti gjerman Frank-Walter Steinmeier i kujtoi vendit mësimet e nxjerra nga Lufta e Dytë Botërore në një fjalim të rëndësishëm të enjten, ndërsa Gjermania përkujtoi 80-vjetorin e përfundimit të luftës në Evropë dhe rënien e diktaturës naziste.
“Ne e dimë se ku çon izolimi, ku çon nacionalizmi agresiv dhe përbuzja për institucionet demokratike. Ne e kemi humbur tashmë demokracinë një herë në Gjermani”, tha Steinmeier në një fjalim para dhomës së ulët të parlamentit të Gjermanisë, Bundestag, ku morën pjesë diplomatë të huaj me seli në Berlin.
“Le të besojmë në përvojën tonë! Le të mbrojmë vlerat tona. Le të mos ngrijmë nga frika”, tha ai.
Presidenti theksoi se 8 maji është bërë qendror për identitetin e të gjithë Gjermanisë.
Sot, tha ai, gjermanët nuk kanë më nevojë të pyesin nëse 8 maji përfaqësonte çlirimin. “Por ne pyesim: Si mund të mbetemi të lirë?”
Rendi ndërkombëtar nën sulm
Steinmeier vuri në dukje se Shtetet e Bashkuara aktualisht po vinin në pikëpyetje rendin ndërkombëtar të ndërtuar pas Luftës së Dytë Botërore.
Ai tha se politikat e Uashingtonit dhe pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës nga Moska shënuan një “ndarje të dyfishtë me historinë”.
“Lufta e agresionit e Rusisë dhe shkelja e vlerave nga Amerika shënojnë fundin e këtij shekulli të gjatë të 20-të”.
Steinmeier tha se magjepsja me autoritarizmin dhe tundimet populiste po fiton terren edhe në Evropë, dhe po shprehen dyshime për demokracinë.
Forcat ekstremiste në Gjermani
Presidenti gjerman shprehu shqetësim për rritjen e forcave ekstremiste në vend.
Këto forca tallen me institucionet e demokracisë, helmojnë debatet, luajnë me frikën e njerëzve, tregtojnë me frikën dhe i nxisin njerëzit kundër njëri-tjetrit, tha ai.
“Kushdo që dëshiron të mirën për këtë vend duhet të mbrojë bashkëjetesën, kohezionin dhe pajtimin paqësor të interesave. E pres këtë nga të gjithë demokratët në këtë vend”, tha Steinmeier me duartrokitje të zgjatura në dhomën e ulët të parlamentit.
Përvjetori vjen vetëm dy ditë pasi qeveria e re gjermane nën kancelarin konservator Friedrich Merz mori detyrën, me Alternativën për Gjermaninë e ekstremit të djathtë, anti-emigrant, që formon partinë më të madhe në opozitë.
Duke drejtuar një paralajmërim ndaj AfD-së, Steinmeier paralajmëroi kundër përpjekjeve për të “mbyllur librin mbi historinë dhe përgjegjësinë tonë”.
Ai tha se ishte i befasuar nga kokëfortësia me të cilën disa njerëz, “për fat të keq edhe në këtë dhomë”, po e bënin këtë.
“Le të mos ikim nga historia jonë. Le të mos i hedhim mësimet e saj jashtë kontrollit, veçanërisht kur ato kërkojnë diçka prej nesh. Kjo do të ishte edhe frikacake edhe e gabuar”, tha ai.
Presidentja e Bundestagut, Julia Klöckner, e përsëriti këtë paralajmërim në fjalimin e saj në hapjen e ceremonisë së posaçme në parlament.
“Deri më sot, jo të gjithë janë të vetëdijshëm për shkallën monstruoze të krimeve gjermane. Ose më keq akoma, shumë nuk duan më të merren me të”, tha ajo.
Viktimat e harruara të luftës
Klöckner nxori në pah viktimat e harruara të luftës brutale, duke theksuar vuajtjet e kombit polak dhe shkallën e shkatërrimit gjerman në Bjellorusinë dhe Rusinë e sotme.
Ajo gjithashtu ngriti çështjen e vështirë të grave gjermane që u përballën me dhunë seksuale nga forcat pushtuese, duke tërhequr një paralele të drejtpërdrejtë me konfliktin në Ukrainë.
Ndër të tjerë, ambasadorët izraelitë dhe ukrainas në Gjermani, Ron Prosor dhe Oleksii Makeiev, si dhe presidenti i Këshillit Qendror të Hebrenjve në Gjermani, Josef Schuster, u ulën në galerinë publike gjatë shërbimit përkujtimor.
Ambasadorët nga Rusia dhe Bjellorusia nuk u ftuan në ceremoni për shkak të përfshirjes së qeverive të tyre në luftën kundër Ukrainës.
80 vjet më vonë
Eventi shënon tetë dekada që nga dorëzimi pa kushte i Gjermanisë naziste, i cili hyri në fuqi vonë më 8 maj 1945 – kur ishte tashmë 9 maj në Moskë.
Lufta, e filluar nga regjimi i Adolf Hitlerit në vitin 1939, rezultoi në vdekjen e midis 50 dhe mbi 60 milionë njerëzve në të gjithë botën, shumica e të cilëve civilë.
Bashkimi Sovjetik u godit veçanërisht rëndë, me rreth 27 milionë të vdekur. Gjermania humbi rreth 6.3 milionë njerëz, përfshirë shumë ushtarë.
Luftat në Azi-Paqësor vazhduan për disa muaj pas disfatës së Gjermanisë naziste. Japonia iu dorëzua forcave aleate, duke i dhënë fund armiqësive, më 2 shtator 1945.
Përkujtimet po zhvilloheshin në kryeqytete, përfshirë Parisin dhe Otavën. Moska do të mbajë paradën e saj vjetore të Ditës së Fitores të premten. Londra mbajti një paradë më të vogël më herët gjatë javës./dpa-argumentum.al
