Sllobodan Samarxhija*
Presidenti amerikan Donald Tramp ka vendosur: fati i Ukrainës domosdoshmërisht i duhet lënë në dorë – Rusisë. Pikërisht për këtë flet situata në front. Momentalisht nuk ekziston ndonjë mundësi reale që problemi i ish republikës sovjetike të zgjidhet në ndonjë mënyrë tjetër. Nuk e lejon këtë gjendja në terren, predispozicioni i banorëve në vend, situata në Europë, shpërdarja e re globale e fuqisë… Në të kundërt bota do të gjendej në kufinjtë e katastrofës së përgjithshme bërthamore.
Biseda e paradokohëshme e Trampit me presidentin rus Vladimir Putin kaloi pikërisht në këtë ton. Sikurse informojnë mediat nga Moska dhe Uashingtoni, nuk pati ndonjë tension të veçantë, kërkesa, fjalë të rënda, kërcënime… Bashkëbiseduesit u përqëndruan te thelbi i problemit dhe mënyra e zgjidhjes së tij. Dhe, në njëfarë mënyre erdhën te një konkluzion i përbashkët: të mbyllet konflikti në Ukrainë në një mënyrë të tillë që pas tij të mos mbeten kurrfarë bishtërash por sa më shpejt të nisë realiteti i ri.
Gjithsesi, tashmë në lojë është edhe domosdoshmëria që tërë problemi të zgjidhet edhe në nivelin e së drejtës ndërkombëtare me të cilën duhet të trajtohet situata e krijuar. Kjo do të thotë që të rregullohet në ndonjëfarë mënyre statusi i pjesës së Ukrainës jashtë kontrollit rus dhe pjesës e cila tashmë është nën pushtetin e fuqisë lindore. Nuk ka dyshim se pikërisht zgjidhja e këtij problemi do të ngrejë më shumë pluhur në opnionin publik ndërkombëtar, por duhet patur parasysh se siuata të tilla tashmë ekzistojnë edhe në pjesë të tjera të botës, ndërsa paralajmërohen të tilla të reja. Nga ana tjetër, të mos harrojmë se vendi i sotëm i Vollodimir Zelenskit është themeluar pas Revolucionit të Tetorit në fillim të shekullit të kaluar.
Megjithatë shtrohet pyetja, përse Trampi, kështu në dukje, vendosi të mbështetet te Putini dhe të anashkalojë të drejtën ndërkombëtare në fuqi? Duket se arësyet për këtë janë më se të mjaftueshme. E para, banori aktual i Shtëpisë së Bardhë është edhe vetë i prirur për ndryshimin e kufinjve mes shteteve. Kujtojmë këtu kërkesën e tij që Groenlanda dhe Kanadaja të hyjnë në përbërje të ShBA-ve. Natyrisht pa luftë, por gjithsesi nën juridiksionin amerikan. Gjithashtu, fuqia perëndimore edhe më parë nuk është se ka qënë kundër ndarjes së vendeve të vogla nëse një gjë e tillë ishte në interesin e saj. Edhe sot janë aktuale çështjet e Taivanit, Gazës, Kosovës… Shkurt, nëse zotëron fuqi, mund t’i lejosh vetes shumë gjëra.
Nga ana tjetër, çdo zgjatje lufte në Ukrainë do të ndikonte negativisht për vënien në jetë të marrëveshjes mes Uashingtonit dhe Kievit për shfrytëzimin e metaleve të rralla e nënshkruar pak kohë më parë. Për amerikanët nga ana financiare, është më mirë të investojnë në rinovimin e infrastrukturës dhe ekonomisë të shkatërruara nga lufta sesa dërgimi i pafund i armëve te ata të cilët gjithsesi janë të pafuqishëm përballë kundërshtarit.
Gjithashtu, Amerika nuk është më lojtari i vetëm. Këtu bëjnë pjesë edhe Rusia, Kina, India, Turqia, Irani… Koha e Gjermanisë së Hitlerit ose e Luftës së Ftohtë dhe e superfuqisë së një vendi ka kohë që ka kaluar. Imponimi i vullnetiti i përket së kaluarës, koha është për marrëveshje, Nga ana tjetër, edhe seti i sanksioneve më të reja europiane në mediat e Moskës është shënjuar si lajm i dorës së dytë.
Të gjitha këto më sipër i ka kuptuar mirë edhe Vladimir Putini. Por gjithashtu ka kuptuar se ka shansin të forcojë akoma më shumë pozitën e vendit të tij në mënyrë të veçantë në territoret afër aleancës perëndimore. Koha e lëshimeve ka kaluar, fuqia ushtarake ka kaluar në anën tjetër dhe është e domosdoshme që, sëpaku pjesërisht, të rikthejë pozitat e humbura. Diçka e tillë u pa edhe në paradën në Moskë me rastin e 80-vjetorit të fitores mbi fashizmin.
Shkurt, mbi kufinjtë e shtetit të ardhshëm ukrainas do të vendoset në terren, më saktë me veprime ushtarake. Disa mesazhe se si do të duket kjo janë dhënë tashmë. I mori edhe Donald Trampi personalisht dhe, pak a shumë, nuk është se pati vërejtje të mëdha. Për hir të së vërtetës, shumica e atyre që komentuan takimin e para pak kohëve ruso-ukrainas në Stamboll dhe bisedën e mëpasme mes Putinit dhe Trampit, bien dakord se presidenti amerikan gjithsesi ishte tolerant. Natyrisht, jo në kuptimin e rënies nën ndikimin e kolegut rus, por pikësëpari duke patur parasysh gjendjen në terren dhe shpërndarjen e fuqisë globale në këtë moment.
Lënia në dorën e krerëve të Rusisë dhe Ukrainës që përfundimisht njëri përballë tjetrit të dalin me qëndrime të qarta dhe me afate të caktuara, përshkruan qartazi pafuqinë e secilës palë për të zgjidhur krizën e luftës. Madje edhe reaksionet e liderve europianë janë më shumë të orientuara në fitimin e pikëve politike para zgjedhësve vendorë sesa përpjekje të sinqerta për zgjidhjen e kësaj krize në lindje të kontinentit
Parë në këtë prizëm, kalojnë në plan të dytë komentet mbi këtë temë të tipit: cili është më i shkathët-Putini apo Trampi? është e qartë se secili nga këta lëviz në kufinjtë e mundësive, ambicjeve dhe rrethanave në të cilat ndodh gjithçka. Dhe të gjitha këto në situatën kur, sikrse thamë më sipër, ata nuk janë më lojtarët më të rëndësishëm në fushën ndërkombëtare të shahut. Rrethanë fatlumë është vetëm fakti se çdo luftë e madhe eventuale është e lidhur me mundësinë e katastrofës totale, pa marrë parasysh faktin se cili e fillon i pari.
Në tërë këtë histori Vollodimir Zelenski është në pozicionin më të keq. Ai nuk mund të mbështetet më në ndihmën konkrete të asnjë lojtari të fuqishëm të botës, nuk mund të mbështetet në Europën e pasigurtë, nuk mund t’i besojë mjedisit të tij. Të gjithë këto i dinë mirë Putini dhe Trampi. Pikërisht për këtë shkak, vendimi i presidentit amerikan që zgjidhjen t’ia lënë në dorë dyshes tjetër duket racional. Atij i takon vetëm të presë. Nëse do të jetë nevoja nuk do të lëkundet “të mbështesë” asnjërën prej secilës palë. Sepse, ai nuk është luftëtar, ai është biznesmen.
Në këtë kuptim foli edhe ish presidenti rus Dmitrij Medvedev, i cili mendon se në Kiev thjesht nuk kanë për çfarë të mendojnë vetëm se për kapitullimin përfundimtar në një mënyrë të tillë që vendin ta konsolidojnë në kufinjtë e rinj.
T’i drejtohesh së drejtës ndërkombëtare në rrethanat ku as vetë të mëdhenjtë nuk është se e mbajnë atë fort në konsideratë, dhe kur institucionet që do të duhej t’a mbronin atë, dhe këtu para së gjithash Organizata e Kombeve të Bashkuara, nuk po veprojnë në mënyrë adekuate, është bërë e pakuptimtë.
https://www.politika.rs/sr/clanak/679216/putin-i-tramp-zacrtali-sudbinu-ukrajine
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
