Nga General (Rtd) Corneliu Pivariu–IFIMES
“Gjeopolitika nuk e fal injorancën dhe nuk e shpërblen pavendosmërinë.”
Përshtatur nga Zbigniew Brzezinski— Corneliu Pivariu
I. Hyrje
Takimi i NATO-s i mbajtur në Hagë më 24-25 qershor 2025, u zhvillua në një kontekst ndërkombëtar të tensionuar dhe fluid, ku rendi global i bazuar në rregulla është nën presion dhe arkitektura evropiane e sigurisë vazhdon të preket thellësisht nga agresioni i Rusisë kundër Ukrainës. Vazhdimësia e konfliktit në Ukrainë, përshkallëzimi i tensioneve në Lindjen e Mesme, forcimi i partneritetit strategjik Sino-Rus dhe rikonfigurimi i ekuilibrave globale të fuqisë përcaktojnë një fazë kritike për sigurinë kolektive euroatlantike. Takimi shërben si një moment thelbësor përgatitor për Samitin e ardhshëm të NATO-s, ku do të përcaktohen drejtimet strategjike të Aleancës për vitet e ardhshme.
Njëkohësisht, bota po përjeton tensione në rritje në Lindjen e Mesme, duke intensifikuar rivalitetet midis fuqive të mëdha në Indo-Paqësor dhe përhapjen e konflikteve hibride dhe kibernetike. Në këtë kontekst, analizimi i takimit të Hagës është thelbësor për të kuptuar drejtimin në të cilin NATO po ripërcakton rolin e saj strategjik, ndërsa vlerësimi i mësimeve të nxjerra është i nevojshëm si për forcat e armatosura ashtu edhe për komunitetet e inteligjencës së shteteve anëtare.
II. Takimi i Hagës – Mesazhet Strategjike dhe Prioritetet e NATO-s
Takimi në Hagë përcolli disa sinjale të qarta:
Riafirmimi i solidaritetit të Aleatëve dhe forcimi i aftësive të mbrojtjes kolektive, veçanërisht në krahun lindor të Evropës;
Përshpejtimi i zbatimit të planeve rajonale të mbrojtjes, pjesë e strategjisë së re të NATO-s për parandalim dhe reagim;
Rritja e mbështetjes për Ukrainën, duke përfshirë përmes linjave më të fuqishme të furnizimit me armë, asistencës teknike dhe ndarjes së inteligjencës operacionale;
Vlerësimi i gatishmërisë së aftësive ushtarake aleate në lidhje me konceptin e ri të “mbrojtjes shumë-domenale” (tokë, ajër, det, hapësirë, kibernetikë).
Takimi hodhi themelet për Samitin e ardhshëm, ku pritet të formalizohen kontributet shtesë të shteteve anëtare në buxhetin e mbrojtjes dhe forcimi i marrëdhënieve të NATO-s me partnerët globalë, veçanërisht në rajonin e Paqësorit.
III. Mjedisi Ndërkombëtar i Sigurisë – Tre Trende Kryesore
Vazhdimësia e Luftës në Ukrainë – Konflikti duket se po hyn në një fazë të rraskapitjes strategjike, me rrezikun e shndërrimit në një “konflikt të ngrirë” të zgjatur. Rusia vazhdon të përshtasë taktikat e saj, duke kombinuar sulme masive me raketa dhe dronë mbi infrastrukturën civile me një narrativë ofensive në hapësirën ndërkombëtare të informacionit. NATO përballet me një dilemë: si ta mbështesë në mënyrë efektive Ukrainën pa e përshkallëzuar drejtpërdrejt konfliktin.
Jostabiliteti në Lindjen e Mesme – Rivaliteti strategjik midis Izraelit dhe Iranit është intensifikuar, me përfshirjen e drejtpërdrejtë të aktorëve jo-shtetërorë të mbështetur nga Teherani (Hezbollahu, Huthët). Konflikti në Gaza ka gjeneruar një valë pasigurie rajonale, dhe siguria detare në Detin e Kuq dhe Ngushticën e Hormuzit është vazhdimisht e kërcënuar. Një zhvillim i rëndësishëm gjeopolitik dhe strategjik është sulmi i fundit i SHBA-së ndaj objektivave kyçe në programin bërthamor të Iranit, duke përfshirë objektet e pasurimit të uraniumit dhe qendrat kërkimore të dyshuara për zhvillimin e armëve bërthamore. Operacioni, i kryer me mjete me precizion të lartë dhe i mbështetur nga inteligjenca nga partnerët rajonalë, ishte i kufizuar, por strategjik: ai dërgoi një sinjal të qartë në lidhje me vijën e kuqe të SHBA-së për përhapjen bërthamore në rajon, ndërsa rriti gjithashtu rreziqet e përshkallëzimit të konfliktit.
Përshkallëzimi i tensioneve në Indo-Paqësor – Edhe pse NATO nuk ka mandat operativ në Indo-Paqësor, takimi theksoi shqetësimet në rritje në lidhje me veprimet e Kinës: presioni ndaj Tajvanit, militarizimi i Detit të Kinës Jugore, mbështetja indirekte për Rusinë dhe përdorimi i teknologjive të reja për mbikëqyrje, ndikim hibrid dhe spiunazh kibernetik. NATO riafirmoi nevojën për bashkëpunim të zgjeruar me partnerët rajonalë – Japoninë, Korenë e Jugut, Australinë dhe Zelandën e Re – për të penguar përpjekjet për të ndryshuar status quo-në me forcë.
IV. Sfidat e Brendshme për Aleancën: Buxhetet, Kohezioni, Kriteret e Performancës
Pavarësisht unitetit të demonstruar, NATO përballet me sfida në lidhje me:
Buxhetet e pabarabarta të mbrojtjes (jo të gjitha shtetet plotësojnë pragun prej 2% të PBB-së);
Fërkimet e vazhdueshme dypalëshe (Turqi-Greqi, Hungari-Ukrainë, megjithëse kjo e fundit nuk është anëtare e NATO-s), si dhe qëndrimet e shprehura para takimit nga zyrtarë nga Sllovakia dhe Italia;
Ndikimi i politikës së brendshme në efikasitetin ushtarak dhe të inteligjencës.
Një çështje e diskutueshme ishte ndikimi i politikave të Diversitetit, Barazisë dhe Përfshirjes (DEI) të promovuara në disa struktura perëndimore. Këto kritikohen për minimin potencial të përzgjedhjes së bazuar në meritë dhe performancë, në dëm të efikasitetit operacional – me efekte të mundshme negative në situata krize.
V. Mësime Ushtarake – Përshtatja me Realitetin e Luftës së Shekullit 21
Rëndësia e superioritetit të informacionit dhe reagimit të shpejtë në nivele taktike, operacionale dhe strategjike është thelbësore për suksesin e çdo operacioni.
Nevoja për ndërveprim të vërtetë midis sistemeve ushtarake të shteteve anëtare.
Rivlerësimi i aftësive logjistike.
Forcimi i aftësive të mbrojtjes ajrore dhe anti-dronë, bazuar në mësimet nga Ukraina.
Fleksibiliteti strategjik dhe teknologjik i SHBA-së mundëson operacione përtej teatrit evropian.
Rëndësia e aftësive parandaluese të pengimit kthehet si një pikë kyçe në axhendën e sigurisë.
VI. Mësime për Komunitetet e Inteligjencës
Lufta e informacionit kërkon kapacitet të shtuar për të zbuluar dezinformimin.
Politikat e burimeve njerëzore duhet të rivlerësohen: meritokracia duhet të ketë përparësi.
Nevoja për bashkëpunim të vërtetë midis shërbimeve të inteligjencës aleate.
Forcimi i mbrojtjes kundër infiltrimit dhe tradhtive.
VII. Mësime Specifike për Rumaninë në Fushën Ushtarake
Për Rumaninë, konteksti aktual paraqet si mundësi ashtu edhe rreziqe të konsiderueshme:
Pozicioni i saj gjeostrategjik në krahun lindor të NATO-s i jep asaj një rol kyç në pengimin e Rusisë. Përshpejtimi i modernizimit ushtarak është thelbësor.
Shërbimet e inteligjencës duhet të rrisin kapacitetin e tyre për parashikimin dhe mbrojtjen e infrastrukturës kritike.
Rumanisë i duhet një doktrinë e përditësuar e sigurisë kombëtare bazuar në kërcënime reale, e cila duhet të përfshijë:
Përshpejtimi i programeve të modernizimit ushtarak, me theks në aftësitë ISR (inteligjencë, mbikëqyrje, zbulim), dronët, mbrojtjen ajrore dhe sistemet A2/AD (anti-qasje/mohim zone);
Zhvillimi i qendrave rajonale të trajnimit dhe reagimit të shpejtë në bashkëpunim me aleatët e NATO-s;
Forcimi i infrastrukturës logjistike dhe strategjike të transportit përgjatë boshtit Deti i Zi-Karpatet-Evropa Perëndimore;
Trajnimi i përbashkët dhe ndërveprimi i përmirësuar me forcat e NATO-s të vendosura në rajon;
Rivlerësimi i strategjive të mbrojtjes territoriale për konflikte të mundshme me intensitet të mesëm dhe kohëzgjatje të shkurtër;
Thellimi dhe operacionalizimi i partneriteteve dypalëshe brenda NATO-s;
Rindërtimi i shpejtë i industrisë së mbrojtjes (me fokus të menjëhershëm në prodhimin e municioneve[5]) përmes vendimeve të vendosura dhe të zbatuara urgjentisht.
Përmes profesionalizmit, koherencës strategjike dhe vullnetit politik, Rumania mund të luajë një rol në përputhje me pozicionin e saj gjeografik dhe kontekstin historik aktual.
VIII. Mësime për Rumaninë – Dimensioni i Inteligjencës dhe Informacionit
Rivlerësimi i proceseve të përzgjedhjes, trajnimit dhe promovimit brenda shërbimeve të inteligjencës, duke theksuar meritokracinë, profesionalizmin dhe përvojën e akumuluar;
Rimendimi i doktrinave operacionale-inteligjente në një mjedis të shënuar nga luftëra hibride dhe kërcënime komplekse kibernetike, duke optimizuar ekuilibrin TEHINT/HUMINT për të shfrytëzuar më mirë kapitalin njerëzor, duke marrë parasysh kufizimet financiare;
Rritja e kapacitetit strategjik të parashikimit përmes partneriteteve operacionale me struktura të ngjashme në shtetet e NATO-s dhe BE-së;
Përshtatja e kulturës organizative të shërbimeve të inteligjencës për t’iu përgjigjur brezave të rinj të kërcënimeve, duke përfshirë ndikimin narrativ, dezinformimin dhe operacionet e fshehta jo-ushtarake.
IX. Përfundime të Përgjithshme
Takimi i NATO-s në Hagë në vitin 2025 u ndikua ndjeshëm nga sulmet e SHBA-së ndaj objekteve bërthamore iraniane, të cilat amplifikuan tensionet globale dhe nxorën në pah brishtësinë e sigurisë ndërkombëtare. Vendimet e marra, nga forcimi i mbrojtjes kolektive deri te intensifikimi i bashkëpunimit të inteligjencës, pasqyrojnë përpjekjet e NATO-s për t’u përshtatur me një mjedis strategjik të paqëndrueshëm. Takimi i Hagës riafirmon NATO-n si një gur themeli të sigurisë euroatlantike. Aleanca përballet me një ekuacion kompleks strategjik: një luftë konvencionale në Lindje (Ukrainë), rreziqe asimetrike në Jug (Lindja e Mesme, Afrika e Veriut) dhe konkurrencë globale sistemike me Kinën. Në këtë kontekst, aftësia e NATO-s për të mbetur e besueshme, kohezive dhe efektive do të varet nga doktrinat modernizuese, uniteti i brendshëm dhe kapaciteti global i projektimit.
Për Rumaninë, kjo është një mundësi për t’u pozicionuar si një aktor i rëndësishëm rajonal, me kusht që të ketë një vizion të qartë strategjik, një politikë mbrojtëse të adaptuar dhe një sistem sigurie kombëtare të përafruar me standardet operacionale dhe të vlerave të NATO-s. Është gjithashtu një moment për reflektim të thellë mbi cilësinë e lidershipit politik dhe institucional në mbrojtje dhe siguri, në një kontekst ndërkombëtar gjithnjë e më të pasigurt dhe të paparashikueshëm./IFIMES
Përshtati në shqip: Argumentum.al
