Zoran Meter[i]
Dinamika e pushtimeve ruse përfundimisht nuk do të jetë e mjaftueshme për të qarkuar territorin e rajoneve të aneksuara në afatin prej 50 – ditësh që Putinit i ka dhënë Trumpi për pranimin e planit të tij. Përveç nëse Putini vendos për lëvizjen e rrezikshme të nisjes ofensivës së madhe tokësore në kohën kur të dyja palët në kohë reale ndjekin dhe shohin çdo lëvizje të forcave ushtarake të palës kundërshtare dhe veprojnë sipas informacionit të marrë. Ofensiva të tilla në praktikë janë të mundura, të realizueshme në praktikë në kuptimin e qëllimeve të vëna, por nuk ka dyshim se do të shkaktonin një numur të madh humbjesh në njerëz dhe në teknikë. A është ky për Putinin opsion i pranueshëm apo do të vendosë për ndonjë truk të ri ndaj Trumpit, gjë për të cilën është mjeshtër i vërtetë.
Me forcimin e retorikës luftënxitëse antiruse në Europë, sëbashku me militarimin e përgjithshëm afatgjatë, është e logjikshme të pritet se as pala ruse nuk do të hezitojë të luajë në të njëjtën mënyrë – forcimin e retorikës së saj luftarake. Aq më shumë që, konkretisht, është fjala për Europën dhe jo për Shtetet e Bashkuara (Uashingtonin dhe përgjigjen për të Moska gjithsesi e përllogarit, megjithëse retorika e politikanëve rusë të rangut të lartë, analistëve dhe mediave bëhet gjithnjë e më antiamerikane pas shpresave në dukje të humbura të Donald Trumpit), i cili pikërisht tani duket se edhe zyrtarisht po tërhiqet nga pjesëmarrja në këtë luftë duke i’a lënë zgjidhjen e saj vetë Europës.
Natyrisht, në praktikë, amerikanët pragmatikë pikërisht tani për përcaktojnë mënyrat e dorëzimit të armëve të tyre moderne në Kontinentin e vjetër (sepse bëhet fjalë për një biznes të stërmadh, dhe nuk duan t’a lirojnë nyjen gjeopolitike, të shtërnguar fort në qafën e aletaëve europianë), por formalisht dorëzimin e armatimeve në Ukrainë tani do të duhet ta marrin mbi vete antarët europianë të aleancës së NATO-s, dhe jo të përzihen në mënyrë direkte në anën ukrainase, gjë që deri tani nuk ishte kështu.
Nëse e lexojmë si duhet këtë më sipër (dhe duhet patjetër) – janë pikërisht shtetet antare ato që do të vendosin të blejnë ose jo armatimin amerikan (në shumën 100 përqind, sikurse thotë Trumpi dhe Pentagoni). Nëse e bëjnë një gjë të tillë dhe i’a dërgojnë Kievit, marrin mbi vete (dhe jo mbi NATO-n) edhe përgjegjësinë (përshëmbull për përshkallzimin e konflikteve me Rusinë). Natyrisht, ato në vend të armatimit amerikan mund të dërgojnë në Ukrainë edhe armatimet e tyre të magazinuara, ndërsa të blejnë ato amerikane më të rejat si zëvendësim për ato që kanë dërguar – gjë që do të jetë jo vetëm e vështirë, por edhe e pasigurtë në afat kohor duke patur parasysh rradhën e madhe që ekziston për blerjen e armëve amerikane (Tajvani, Koreja e Jugut..)
Për këtë, disa vende europiane dhe liderët e tyre e festojnë si suksesin e tyre marrëveshjen e përmendur të Trumpit mbi vazhdimin e dërgesave të armëve amerikane, domethënë ato që tani e mbajnë të lidhur me aleatët europianë dhe interesat e tyre (të cilat përcaktohen si të përbashkëta me ato amerikane, gjë që në përgjithësi nuk është e vërtetë, sepse ShBA-ve nuk u intereson më Ukraina (sëpaku jo në përmasat e deritanishme), – konflikti i së cilës po zgjat tejet shumë dhe po shterron burimet amerikane pa kurrfarë perspektive Rusia se në fushën e luftës nuk do të përjetojë humbje. Amerikës tani i intereson vetëm Indopacifiku – ose më mirë të themi, Kina – me të cilën asaj i mbetet përpara lufta titanike për dominim global në shekullin e 21-të, çereku i të cilit tashmë është pas nesh.
Njëkohësisht po dalin në skenë dhe është gjithnjë e më i madh numuri i atyre – thënë butë, shteteve antare të NATO-s të cilët nuk ndajnë asnjëfarë frymëzimi me të parët në lidhje me marrëveshjen e Trumpit të arritur me sekretarin e përgjithshëm të NATO-s Mark Rute, por askush nuk i pyet në lidhje me këtë çështje. Për më shumë! Disa prej tyre tashmë deklarojnë se nuk do të përcjellin, domethënë nuk do të blejnë armatime amerikane, por do të gjejnë mënyra të tjera për të ndihmuar Ukrainën – si puna e Çekisë.Cilat janë këto mënyra – askush nuk flet për një gjë të tillë, sepse realisht nuk ekzistojnë kur vjen puna për ndihmë ushtarake për Kievin. Ukrainën mund t’a shpëtojnë vetëm furnizimet me sisteme amerikane raketore antiajrore të cilat shteteve europiane i mungojnë në mënyrë kronike.
Por as ShBA-të nuk janë më në gjendje që këtë lloj armatimi ta shpërndajnë sikurse bënin deri vonë sipas modelit të Bajdenit, sepse revizionimi i para pak kohëve i Pentagonit në magazinat ushtarake amerikane tregoi mungesa në kapacitetin e tyre. Kjo u konstatua më së miri gjatë luftës 12-ditore izraelo-iraniane, kur sistemet e porositura të mbrojtjes antiraketore dhe të destinuara për Ukrainën, ndryshuan befasisht drejtimin për nga Izraelit.
“Ventrilokuisti” i Putinit
Por le t’i kthehemi frazës hyrëse të tekstit, domethënë retorikës luftarake në rritje europiane dhe përgjigjes së Moskës ndaj saj. Në lidhje me këtë deri tani dallohet mbi të tjerët – do të thonim si gjithmonë dhe tradicionalisht, zëvendëskryetari i Këshillit rus për sigurinë Dmitrij Medvedev njëkohësisht dhe bashkëpuntori i afërt i Presdentit Vladimir Putin. Madje atë mund t’a quajmë pa gabuar edhe “ventrilokuisti” i Putinit – ose më mirë të themi ai që shpreh me zë qëndrimet me të cilat Putini de facto është dakord ose në rastin më të mirë nuk ka asgjë kundër tyre, por personalisht nuk i thotë publikisht. Preferon më mirë të ashtuquajturin durim strategjik, gjë me të cilën bën të mundur mbajtjen hapur të dyreve për dialogun – para të gjithave me Uashingtonin ose më mirë të themi me presidentin amerikan Donald Trump, sepse udhëheqësit europian ka kohë që ai nuk i ka në llogari si ata që mund të jenë të aftë për marrëveshje apo mund të vendosin për çfarëdo gjëje.
Megjithëse ky “durim strategjik” shumë shpesh nevrikos një numur të madh rusësh të zakonshëm, gjë që e shtojnë edhe disa analistë amerikanë duke pohuar këtë si poshtërim që po përjeton Putini në luftën ukrainase – asnjë president amerikan nuk do të ishte në gjendje t’a duronte po të kishin ndodhur ngjarje të tilla ndaj tij në ShBA (si puna e sulmit mbi Moskë ose mbi forcat strategjike bërthamore ruse, si dhe vrasjet klasike terroriste të gjeneralëve më të lartë aktivë, para shtëpive të tyre), ndërsa Putini nuk heq dorë. Më me dëshirë hesht (nuk kërcënon personalisht askend), ndërsa më pas në fushën e luftës ukrainase vazhdon të veprojë si gjithmonë. Sa kohë do të jetë në gjendje të heshtë këtë nuk e di, por kjo mbi të gjitha do të varet ekskluzivisht jo nga retorika e krerëve europianë, por nga lëvizjet e tyre praktike që kanë të bëjnë me luftën ukraianse.
Lidhur me këtë temë shkroi me 17 korrik media amerikane The New York Post, e cila më nxiti për këtë analizë. Tekstin në fjalë, pa dyshim me përmbajtje interesante, po e japim të tërë si më poshtë, pas të cilit, si zakonisht, po paraqes gjykimin tim.
Kremlini pranoi qëndrimet e Medvedevit
Zëvendëskryetari i Këshillit rus për sigurinë Dmitrij Medvedev i bëri thirrje Moskës që të jetë e gatshme për të sulmuar Perëndimin nëse përshkallëzohet konflikti në Ukrianë, disa ditë pasi presidenti amerikan Donald Trump premtoi se do të rrisë dërgesat e armëve në Kiev nëse sëshpejti nuk arrihet një marrëveshje. Dmitrij Medvedev, ish president i Rusisë dhe bashkëpuntor i afërt i Vladimir Putinit, paralajmëroi se Rusia do të jetë e gatshme “plotësisht” nëse Perëndimi përzihet akoma më shumë në konfliktin që zgjat që prej tre vejtësh.
“Duhet të veprojmë në përputhje me këtë. Të përgjigjemi plotësisht, dhe, nëse është e nevojshme, të ndërmarrim sulme preventive”, tha Medvedevi për agjensinë shtetërore të lajmeve TASS, duke pohuar se se shumë veta në Perëndim e “kanë tradhëtinë në gjak”.
Megjithëse bëri thirrje që Rusia duhet të jetë e gatshme për luftë me Perëndimin, ai gjithashtu hodhi poshtë shqetësimin e vendeve të NATO-s në Europën Lindore se ato mund të jenë më pas në radhë nëse Moska realizon synimin e saj për pushtimin e Ukrainës. Aleati i Putinit këtë shqetësim, që i ka nxitur vende si puna e Sudisë dhe Norvegjisë të forcojnë forcat e tyre të armatosura e quajti “plotësisht budallallëk”
“Ajo që po ndodh sot është luftë ndërmjetëse, por në thelb është luftë me përmasa të mëdha (hedhja e predhave perëndimore, vëzhgim nga satelitët etj), paketa sanksionesh, deklarata të zëshme për militarizimin e Europës”.
“Kjo është përpjekje tjetër e asgjësimit të ‘anomalisë historike’ të cilën Perëndimi e urren – Rusisë, vendit tonë” shtoi ai.
Kremlini deklaroi se komentet e Medvedevit janë të drejtë duke patur parasysh gjoja situatën “konfrontuese” në Europë, ku Britania e Madhe dhe Franca para pak kohësh janë marrë vesh për partneritet në forcimin e NATO-s dhe mbrojtjen e bllokut nga kërcënimet bërthamore. Këto tensione ka pothuajse një vit pasiqë Putini zgjeroi doktrinën bërthamore ruse, duke paralajmëruar se çdo fuqi bërthamore e cila ndihmon armiqtë e Rusisë me raketa me rreze të madhe veprimi mundet dhe duhet konsideruar si shenjëstër potenciale për armët bërhamore të Kremlinit.
Zëdhënësi i Kremlinit Dmitrij Peshkov tha se Rusia tani po shqyrton të gjitha obsionet pasiqë presidenti Trump ka kërcënuar se do të vendosë tarifa doganore në masën 100 përqind për doganat sekondare për eksportet ruse dhe armatosjen e Ukrainës me armë të reja me vlerë “miliarda dollarë”, nëse Putini nuk pranon marrëveshjen paqesore në një afat prej 50 ditësh. Putini duket se është i palëkundur nga kërcënimet, u tha ai gazetarëve të martën dhe se synon të vazhdojë luftën në Ukrainë derisa Kievi dhe Perëndimi të pranojnë kushtet e tij për ndërprerjen e zjarrit.
Moska ka deklaruar shumë herë se kërkon rikthimin e territoreve të pushtuara deri tani, ndërsa Putini i ka bërë thirrje Ukrainës për demilitarizimin dhe heqje dorë nga shpresa për antarsimin në NATO. Derisa këto kërkesatë përmbushen, Kremlini premton vazhdimin e operacioneve ushtarake, megjithëse Rusia tashmë ka pushtuar 20% të territorit ukrainas
Gjykim
Personalisht nuk besoj se skenari i raporteve Rusi-Perëndim do të zhvillohet sipas formës së mësipërme përshkallëzuese, e cila – kjo është e qartë – nuk i intereson asnjërës palë të përfshirë direkt apo indirekt në konfliktin ukrainas. Sepse ai heret apo vonë do të përmbyllet me luftë të përgjithshme, domethënë me katastrofë bërthamore, sepse asnjëra palë (as Rusioa dhe as ShBA-të ose më mirë të themi NATO), në rast të luftës mes tyre nuk mund t’ia lejojnë vetes “komoditetin” e dështimit duke patur parasysh rolet e stërmëdha gjeopolitike që janë në këtë rast në lojë, si dhe pasojat e pandreqshme që mund të rrjedhin nga një humbje e tillë.
Prandaj jam më shumë i prirur, sipas mendimit tim të shfaqur më parë, se Trumpi me “ultimatumin” e paradokohëshëm drejtuar Putinit nëpërmjet dhënies atij 50 ditë kohë që të pranojë planin e tij paqesor mbi ndërprerjen e luftës në fakt po blen kohë dhe Putinit (për të përmbyllur luftën sipas kushteve të tij nëse është në gjendje) dhe vetes (që të renditë “pazëllin” e problemit ukrianas në një mënyrë të pranueshme për atë vetë në raport me oponentët vendorë të cilët luftën ukrainase e shohin me inercinë e syzeve të Xho Bajdenit).
Në këtë kuptim, në favor të këtij mendimi vjen edhe një tekst i portalit kroat tportal.hr, i cili, duke u bazuar në potralin e pavarur rus Meduza.ru (në Rusi atë e konsiderojnë pothuajse armik për shkak të shkrimeve në atë mënyrë që shpesh janë në kundërshtim me atë që paraqet Msoka zyrtare), i cili shkruan se “forcat ruse kanë realizuar një depërtim me rëndësi mes qyteteve Pokrovsk dhe Konstantinovka, në veri të Donjeckut. Operacionet janë të përqëndruara rreth liqenit artificial Kleban-Bik, në jug të Toreckut. Forcat ukrainase po tërhiqen nga periferia, ndërsa mbrojtja e qytetit është dobësuar nga depërimet nga shumë drejtime”.
Nëse ky lajm është i saktë, ushtrisë ruse i hapet mundësia jo vetëm për rrethimin operativ të nyjes kryesore të qarkullimit – Pokrovska, por edhe “forcat ruse deri në vjeshtë do të mund t’a afohen njëkohësisht kalimeve lindore, jugore dhe perëndimore për në Kosntantinovka” me këtë, ky qytet, i cili është kyç për logjistikën dhe mbrojtjen e Donbasit verior, do të jetë i rrethuar dhe i izoluar. Do të shtoja këtu se nga ai hapet drejtimi i rrugës drejt Krematorskut dhe Sllavjanskut- dy qytetet e mëdha të rajonit të Donjeckut (DNR) që nuk janë ende nën kontrollin e forcave ruse, të cilin e ka aneksuar zyrtarisht Moska në tetor të vitit 2022 (Krahas Krimesë që e ka aneksuar që në vitin 2014)
Në këtë rast nuk do të hyja në analiza më të thelluara, domethënë të ndalem në të gjitha ato që ka bërë publike trportali, por vetëm do të theksoja se përparimi i rusëve gjatë tërë vijës së luftimeve megjithëse i ngadalshëm, është konstant. Nuk ka ditë që nuk pushtohen një ose më shumë vendbanime, ndërsa përparim javët e fundit kanë realizuar edhe në zonat kufitare të rajoneve fqinjë të Ukrainës, të cilët, sëpaku zyrtarisht, nuk kanë ndërmend t’i marrin, por këtë e bëjnë për shkakun e krijimit të zonave tampon për parandalimin e sulmeve të ardhshme ukrainase (rajoni Sumi, Harkov, Dnjepropetrovsk).
Dinamika e pushtimeve ruse përfundimisht nuk do të jetë e mjaftueshme për të qarkuar territorin e rajoneve të aneksuara në afatin prej 50 – ditësh që Putinit i ka dhënë Trumpi për pranimin e planit të tij. Përveç nëse Putini vendos për lëvizjen e rrezikshme të nisjes ofensivës së madhe tokësore në kohën kur të dyja palët në kohë reale ndjekin dhe shohin çdo lëvizje të forcave ushtarake të palës kundërshtare dhe veprojnë sipas informacionit të marrë. Me fjalë të tjera, këto ofensiva në praktikë janë të mundura, të realizueshme në praktikë në kuptimin e qëllimeve të vëna, por nuk ka dyshim se do të shkaktonin një numur të madh humbjesh në njerëz dhe në teknikë. A është ky për Putinin obsion i pranueshëm apo do të vendosë për ndonjë truk të ri me të cilin topin e marrjes së vendimeve do t’ia hedhë në fushë Trumpit? Për këtë Putini është mjeshtër i vërtetë, e kësisoj do të shohim atë që po përgatit (nëse përgatit)?
Nga ana tjetër, nuk përjashtohet mundësia që në fund retorika luftarake të fillojë të mbizotërojë edhe në prapavijat e bisedimeve mes Trumpit dhe Putinit të cilat mes bashkëpuntorëve të tyre më të afërt zhvillohen, pothuajse çdo ditë, larg dritave të skenës. Domethënë që të nisin edhe kërcënimet mes tyre – Trumpit me përshkallëzimin doganor dhe të sanksioneve, ndërsa Putini me sulme kundër infrastrukturës ushtarake të vendeve europiane që do t’i dërgojnë Ukrianës armë raketore me rreze të gjatë dhe(ose) Patriotët amerikanë.
Por kjo do të ishte një luftë që shpie në humnerën e ferrit – dhe këtë duhet ta dinë mirë si në Uashington ashtu edhe në Moskë. Vetëm nëse, edhe përkundër të gjithave do të gjejne forca dhe do të dalin që të dy nga vorbulla e cila neve – sëbashku me ata – gjithnjë e më shumë po në shtyn në një rrugë pa kthim?
Sepse historia ka treguar se ka patur luftëra që askush nuk i ka dashur, por ato në fund kanë ndodhur. Ajo më e njohura në këtë kuptim pa dyshim ishte Lufta e Parë Botërore.
[i] https://www.geopolitika.news/analize/zoran-meter-kremlj-rusija-mora-biti-spremna-napasti-zapad-ako-eskalira-stanje-u-ukrajini/
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
