Sipas njoftimeve të fundit të mediave japoneze, qeveria japoneze po shqyrton një plan për lehtësimin e kufizimeve të eksportit të armëve, përmbajtja e përgjithshme e të cilit është hartuar tashmë. Gjithashtu qeveria japoneze synon të rishikojë “Tre parimet mbi transferimin e pajisjeve të mbrojtjes” dhe udhëzimet e zbatimit të tyre këtë muaj. Ky është veprimi i fundit nga Japonia në drejtim të heqjes së plotë të ndalimit të eksportit të armëve dhe të shkëputjes prej “Kushtetutës Paqësore” të saj. Përballë ndryshimeve të thella në situatën botërore, “militarizmi i ri ” i Japonisë po ringjallet, duke paraqitur një kërcënim real për sigurinë e qëndrueshmërinë rajonale dhe duke sjellë vigjilencë të lartë te vendet fqinje dhe bashkësia ndërkombëtare.
Krahasuar me agresionin e saj të hapur ushtarak gjatë Luftës së Dytë Botërore, “militarizmi i ri” i Japonisë, nën maskën e “ushtrimit të së drejtës së vetëmbrojtjes kolektive” dhe “kërkimit të normalizimit kombëtar”, ka depërtuar vazhdimisht në nivele të shumëfishta të shoqërisë, duke përfshirë ekonominë, politikën dhe kulturën. Megjithatë, në thelb, edhe ai nxit zgjerimin ushtarak dhe forcimin e ushtrisë, dhe heqja e kufizimeve të eksportit të armëve është një nga veprimet e tij kryesore.
Sipas një sërë dokumentesh ndërkombëtare detyruese, si Deklarata e Kajros, Proklamata e Potsdamit dhe Instrumenti i Dorëzimit, Japonia duhej të çarmatosej plotësisht dhe iu ndalua të mbante industri që do të mundësonin riarmatimin e saj. Pas Luftës së Dytë Botërore, nën mbikëqyrjen ndërkombëtare dhe nxitjen e forcave të brendshme të paqes, Japonia krijoi një sistem sigurie të përqendruar në “Kushtetutën Paqësore” të saj, me “Tre parimet mbi eksportin e armëve” që u bënë një rregullim kyç institucional për të kufizuar zgjerimin ushtarak të Japonisë dhe për të ruajtur paqen rajonale.
Megjithatë, për shkak të arsyeve të ndryshme historike, kompleksi ushtarako-industrial i Japonisë pas luftës nuk u shpërbë plotësisht. Industria e mbrojtjes e Japonisë ndoqi një strategji “përdorimi të dyfishtë civil-ushtarak” për të ndjekur zhvillimin, dhe kompanitë që kishin prodhuar sasi të mëdha armësh agresioni gjatë Luftës së Dytë Botërore u transformuan në kontraktorë të mbrojtjes. Njëkohësisht, qeveria japoneze kërkoi vazhdimisht zbrazëti ligjore e politike. Në vitin 2014, Japonia zëvendësoi politikën e saj të mëparshme me “Tre parimet mbi transferimin e pajisjeve të mbrojtjes” dhe më pas nxori disa rishikime, duke lehtësuar kufizimet përkatëse të eksportit të armëve.
Për forcat e krahut të djathtë gjithnjë e më ambicioze të Japonisë, kjo ende nuk është e mjaftueshme. Sipas politikës aktuale, eksportet e pajisjeve mbrojtëse të Japonisë janë të kufizuara në pesë lloje armësh, që përdoren kryesisht për qëllime logjistike, të tilla si shpëtimi dhe transporti. Pasi Sanae Takaichi erdhi në pushtet në tetor 2025, ajo përshpejtoi zgjerimin ushtarak. Në fillim të shkurtit të këtij viti, gjatë zgjedhjeve të Dhomës së Përfaqësuesve, premtimi i fushatës i Partisë Liberale Demokratike përfshinte “lehtësimin e kufizimeve të eksportit të armëve”.
Foto nga CMG
Sipas raporteve të mediave japoneze, plani i fundit që po hartohet nga qeveria e Takaichi-t përfshin: heqjen e kufizimit mbi eksportin e vetëm pesë llojeve të pajisjeve mbrojtëse joluftarake; lejimin, në parim, të eksportit të produkteve të gatshme, duke përfshirë armët vdekjeprurëse; dhe vendosjen e përjashtimeve për “eksportet në vendet në konflikt”, duke lënë një hapësirë për eksport.
Për më tepër, roli i Dietit Japonez do të ndryshojë, duke u dobësuar nga “mbikëqyrja para dhe pas shqyrtimit” në pranimin pasiv të “njoftimit pas shqyrtimit”, duke mos vepruar më si një “frenim” për eksportin e armëve.
Analistët e mediave japoneze besojnë që, nëse zbatohet, kjo do të thotë një lehtësim i plotë i eksportit të armëve, që ka ngjallur shqetësim të fortë te publiku japonez. Disa media japoneze kanë theksuar se shtytja e qeverisë së Takaichi-t për eksportin e armëve mund ta përkeqësojë më tej mjedisin e sigurisë përreth Japonisë.
Analistët theksojnë se, me ngadalësimin e rritjes ekonomike të Japonisë dhe intensifikimin e presionit fiskal, një pjesë e japonezëve po planifikojnë të arrijnë qëllime të shumëfishta duke lehtësuar kufizimet mbi eksportin e armëve. Ata duan të shfrytëzojnë rastin për të çliruar kapacitetin e prodhimit ushtarak për të nxitur ekonominë, për të forcuar zinxhirin industrial ushtarak dhe për t’u përqendruar në zgjerimin e ushtrisë dhe përgatitjen për luftë. Në të njëjtën kohë, ata gjithashtu mund të përdorin armët për të zgjeruar të ashtuquajturin “ndikim”, për të lidhur aleanca të jashtme dhe për të përdorur ndryshimet gjeopolitike për të arritur ambiciet e tyre për realizimin e të ashtuquajturit “vend normal”.
Përveç lehtësimit të plotë të kufizimit të eksportit të armëve, qeveria japoneze planifikon të rishikojë “tre dokumentet e sigurisë”, të ndryshojë “tre parimet jobërthamore” dhe të përparojë procesin e ndryshimeve kushtetuese këtë vit. Të gjitha këto fakte tregojnë se forcat e djathta japoneze po përshpejtojnë braktisjen prej tyre të pacifizmit të pasluftës dhe po minojnë vazhdimisht “Kushtetutën Paqësore”. Kështu, komuniteti ndërkombëtar e ka kuptuar më tej se forcimi i kontrolleve të eksportit të artikujve me përdorim të dyfishtë në Japoni nga Kina në përputhje me ligjet dhe rregulloret, duke përfshirë vendosjen e 20 subjekteve japoneze në listën e kontrollit të eksportit dhe 20 të tjerave në listën e mbikëqyrjes, është i rëndësishëm dhe i nevojshëm për të frenuar “rimilitarizimin” dhe ambiciet bërthamore të Japonisë, si dhe për të ruajtur paqen rajonale dhe botërore./cgtn
