Prof.dr. Fadil Maloku,
Sociolog
Ka ca ditë që, para “dyerve” të Qeverisë, dy parti opozitare, PDK-ja dhe AAK-ja, që i bashkon, ndër të tjera, edhe background-i i luftës, ai i bashkëqeverisjes, por edhe statusi i të qenit opozitare që nga shfaqja e LVV-së në skenën politike, po zhvillojnë protesta interesante e “atraktive” për traditën dhe kulturën e deritanishme demokratike të Kosovës. Shikuar nga “skalpeli” im sociologjik, ky veprim, përveçse duket simpatik, është edhe një risi specifike e sjelljes sonë politike në Kosovë.
E them kështu, ngase, në shikim të parë, ajo perceptohet si një reagim legjitim opozitar ndaj krizës së zgjatur institucionale dhe bllokimit të funksionimit të institucioneve. Mirëpo, po qe se këtë reagim…bëjmë përpjekje ta interpretojmë jo nga prizmi politik, por nga lenta sociologjike, do të mund të shtronim një pyetje shumë më interesante sesa ajo që kanë identifikuar mediet dhe qeveritarët. E ajo pyetje ka të bëjë me çëahtjen: Cilat janë shanset që kjo protestë e dy subjekteve opozitare të prodhojë një kauzë të aftë për të gjeneruar mobilizim të zgjëruar shoqëror dhe një kapital të ri politik, apo këtu kemi të bëjmë thjeshtë vetëm me një aksion simbolik klasik partiak kundër pushtetit?
Në gjykimin tim, kjo protestë ka shumë pak gjasa, për të mos thënë aspak, që të shndërrohet automatikisht në një kauzë shoqërore vetëm pse zhvillohet në hapësirën publike. Ngase, për t’u bërë një kauzë e re mobilizuese, ajo duhet ta arrijë stadin që ta bindë qytetarin e stërlodhur të Kosovës se problemi aktual rreth ngërçit apo “kaosit” të kontrolluar politik (nga LVV-ja), për të cilin protestohet, nuk është vetëm problem i partive politike, por problem i vetë shoqërisë dhe i jetës së tij të përditshme.
Pra, protesta e PDK-së dhe AAK-së, duke mbetur vetëm në suazat e skemës institucionale dhe duke u cilësuar vetëm si një situatë ku Kuvendi nuk po konstituohet, institucionet nuk po funksionojnë, Kushtetuta po shkelet dhe vendi po mbahet peng, nuk mund ta ndërtojë atë “çadrën” e një mobilizimi më të zgjeruar.
Një tjetër dobësi evidente që so të mund t’i adresohej kësaj mënyre të protestimit qëndron te fakti se këto argumentet e protestimit janë shumë abstrakte për të prodhuar një emocion kolektiv te qytetaria e sotme kosovare. Qytetari i kohës sonë nuk mund të mobilizohet aq lehtë vetëm për një defekt sado i madh të jetë ai në procedurat parlamentare. Ai mund të mobilizohet vetëm atëherë kur ideatori i protestës arrin ta lidhë atë procedurë me një shqetësim konkret dhe personal, sikurse shqetësimi që ka të bëjë me vendin e punës, mirëqenien familjare, sigurinë dhe stabilitetin emocional, të ardhmen e fëmijëve, marrëdhëniet me aleatët apo zhvillimin ekonomik dhe funksionimin e shtetit.
Pra, një mobilizim i efektshëm kolektiv nuk mund të prodhohet vetëm nga ekzistenca e një defekti që mund të detektohet në procedurat tona parlamentare, por vetëm nga një lloj eferveshence kolektive, pra nga një ndjenjë sublime ku individët apo qytetarët ndjejnë dhe përjetojnë një energji të fortë emocionale, përmes së cilës e ndiejnë veten pjesë të një vlere apo kauze të përbashkët që krijon atë “Ne”-në e madhe mobilizuese.
Kurse protestës së këtyre dy subjekteve opozitare i mungon pikërisht ky element kyç!
Mesazhi i protestës vazhdon të tingëllojë më shumë si një mesazh opozitar, i drejtuar kundër qeverisë, sesa si një mesazh i qytetarëve që janë kundër bllokimit të shtetit. Dhe këtu dallimi është thelbësor, sepse në mesazhin e tyre kemi tendencën e mobilizimit partiak e ideologjik kundër bllokimit, pa ofruar asnjë opsion e asnjë zgjidhje praktike për një narrativë të re që do ta tejkalonte vetë problemin e bllokimit.
Thënë edhe më ndryshe, këto dy subjekte opozitare po protestojnë kundër bllokimit, duke ripërsëritur se procedurat e sistemit do të rikthehen në funksion, ama as PDK e as AAK, as de facto e as de jure, nuk po japin përgjigjen e duhur rreth pyetjes se çfarë lloj funksionimi duhet të ndërtohet pas ngërçit!?
Në gjykimin weberian, legjitimiteti i një subjekti apo institucioni nuk ndërtohet vetëm nga pozicioni formal që një aktor e ka në sistem, por edhe nga aftësia për ta bindur shoqërinë se autoriteti i tij është i arsyeshëm dhe i pranueshëm. Dhe për këtë shkak, PDK-ja dhe AAK-ja nuk do të mund ta rifitojnë legjitimitetin e dikurshëm vetëm duke kontestuar e protestuar para dyerve të Qeverisë, por duhet ta bindin shoqërinë se ato janë “adresa” e vërtetë dhe e vetme që përfaqëson një alternativë më bindëse të rendit politik sesa LVV-ja.
Në këtë sfond, PDK-ja dhe AAK-ja duket se po përpiqen ta sfidojnë një pushtet që është ndërtuar politikisht mbi narrativën e konfliktit ndërmjet “qytetarit” dhe “establishmentit”. Por, kur ish-opozita del në rrugë me struktura partiake, deputetë dhe drejtues politikë, ajo, në fakt, rrezikon të rikrijojë pikërisht ndarjen që e favorizon pushtetin e LVV-së…
© 2026 Argumentum
