Tea Trubiç Macan-Jutarnji List[i]
Kryeministri britanik Keir Starmer është i fundit në radhën e shtetarëve të botës që kanë udhëtuar në Pekin javët e fundit në mënyrë që të forcojnë marrëdhëniet ekonomike me Kinën në kulmin e tensioneve gjithnjë e më turbulente me partnerin deri tani më të madh të shumicës së vendeve perëndimore dhe europiane- ShBA-të.
Kjo është një provë që mbështet më tej shkallën në të cilën Kina – rivalja më e madhe e Amerikës së Trump për dominimin global të rendit në zhvillim – është në të vërtetë përfituesja më e madhe e mungesës së taktikave të administratës së re në Shtëpinë e Bardhë.
Kërcënime mafioze
Para një partneri gjithnjë e më të paparashikueshëm, i cili gjithnjë e më shpesh vendos për kërcënime të tipit mafioz gjatë sjelljes me aleatët e tij kryesorë, Starmeri – si puna e Emmanuel Macron dhe kolegë të tjerë para tij- vendosi të shpërvjelë mëngët, të ulet në avion dhe të marrë rrugën për në Lindjen e Largët me detyrën për të diversifikuar tregun, të ulë tarifat doganore dhe të sigurojë investime (të qëndrueshme).
Si kryeministri i parë britanik i cili e viziton Kinën pas tetë vitesh, Starmeri, në bisedimet tri orëshe me Xi Jinping premtoi “marrëdhënie reciproke më të sofistikuara”- çfarëdo që të thonë këto në praktikë.
Nuk u desh shumë të pritej reaksioni i Uashingtonit dhe pakkush u befasua sinqerisht. Donald Tramp i paralajmëroi britanikët që të mos luajnë me zjarrin duke koketuar me kinezët.
Përgjigje e ashpër Traumpit
Megjithatë, ministri britanik i tregtisë, Chris Bryant, këtë vërejtje e hodhi tej me vendosmëri dhe pas asnjë hezitim gjatë intervistës dhënë BBC-së kësaj të premteje.
“Presidenti amerikan mburret pa pushim me atë se është mik shtëpie me Xi Jinpingun dhe se kjo dyshe respektohen reciprokisht. Pikërisht për këtë mendoj se nuk është në pozitat që t’u diktojë të tjerëve se në ç’mënyrë duhet t’i ndërtojnë marrëdhëniet me Kinën, sidomos nëse merret në konsideratë se edhe ai vetë planifikon të udhëtojë në Pekin që në muajin prill të këtij vit”.
Dhe ka të drejtë.
Në botën në të cilën Amerika partnerëve të saj kryesorë u ofron vetëm shkop të madh, a u dashka të çuditemi që rivali kryesor i Amerikës (taktikisht i shkolluar) po këtyre vendeve u ofron një kulaç po aq të madh?
Nuk duhet. Sikurse nuk duhet të na çudisë fakti se Perëndimi po bëhet gjithnjë e më i gatshëm të kthejë kokën mënjanë nga ajo që Kina është vend autoritar i cili, jo vetëm që nuk njeh koncpetin e “respektimit të të drejtave të njeriut” dhe “demokracisë”, por po përgatit aktivisht invazionin tokësor në fqinjësinë e saj direkte.
Ky skenari i fundit, sipas informacioneve të shërbimeve informative dhe të sigurisë së Perëndimit, mund të ndodhë që në vitin 2027. Europa është dhimbshëm e vetëdijshme për një gjë të tillë, por nuk ka zgjidhje tjetër. Që të shpëtojë nga ana ekonomike dhe e sigurisë, ako po përgatit direkt dërrasën për sapunosjen e Taivanit. Kjo sepse, gjithsesi Taivani është larg.
Spastrime në kreun e ushtrisë
Por, pas kulisave të banketeve pompozë shtetërorë, këtyre ditëve në Pekin po zhvillohet një dramë e vërtetë. Sepse, ende po rreshtohen reaksionet (jo edhe aq diskrete) ndaj spastrimit të javës së kaluar të eshalonit ushtarak të Republikës Popullore të Kinës në të cilën janë zëvendësuar befas gjenerali i vlerësuar Zhang Youxia dhe shefi i personalet ushtarak Liu Zhenli.
Arësyeja zyrtare e zëvendësimit është “shkelje serioze të disiplinës së partisë dhe ligjeve”, kështu sikurse quhet tani “korrupsioni” me emrin e koduar të regjimit të Xi-së. Duhet marrë parasysh se zëvendësimi i beftë, i cili shokoi edhe zyrtarët më të lartë te partisë kineze (dhe me këtë u tregua edhe se deri në ç’masë Xi Jinping ka nisur të operaojë i vetëm, pa një miratim paraprak me njerëzit kryesorë të regjimit), i paraprinë artikujt e mediave perëndimore sipas të cilëve “gjeneralët kryesorë të Kinës kanë ndarë me ShBA-të sekrete bërthamore”. Eshtë e vështirë të besohet një pohim kaq serioz, diçka e cila që në startin e saj dukej si një spastrim i zakonshëm.
E kështu ishte edhe disa ditë më vonë.
“Në shikim të parë” duket se zëvendësimi i bafasishëm vërteton edhe një herë gjithëfuqishmërinë e Xisë në regjim. Ka mundësi, por analiza diçka më e thellë e Denis Wilderit nga Financial Times nënvizon se po nisin të shihen konturet e paranojës në rritje të Xisë; aq më shumë se lëvizjet e fundit të “carit kinez” kanë gjithnjë e më pak kuptim edhe për njerëzit kryesorë të partisë dhe regjimit. Kinologët pohojnë se në kreun e Kinës ekziston mungesë unanimiteti rreth qëndrimit për të cilin mendojnë se Pekini, udhëheqja civile e regjimit, duhet të marrë ndaj Taivanit. Në ndryshim nga njëra rrymë, e cila mbështet presion (akoma) më agresiv, të tjerë pohojnë se PK e Kinës edhe nuk është e gatshme për kapërcimin e Rubikonit dhe flet për bishta logjistiko-organizativë “të cilët duhen spastruar sa më parë para çfarëdo planesh ekzakte”.
Fërkime mes partisë dhe ushtrisë
Ndërsa vazhdojnë hamendësimet rrth shkakut kryesor të zëvendësimit të Zhangut, sepse korrupsioni dhe tradhëtia me siguri nuk janë arësyeja kryesore e “hetimit” për të cilin ai është larguar nga kreu i shërbimit ushtarak, kinoekspertët pohojnë se nuk është e pamundur të supozohet se Zhangu i është kundërvënë idesë së Xisë për fillimin e përgatitjeve për invazionin.
Fërkimet mes partisë kineze dhe ushtrisë nuk janë asgjë tjetër veçse pjesë përbërëse e regjimit në Pekin.
Megjithëse ato, një vëzhguesi të jashtëm ndoshta edhe mund t’i duken si vërtetim se në PK të Kinës, për shkak të kaosit të brendshëm, nuk është e gatshme për aksion ushtarak në vendin fqinjë, analistët me eksperiencë e konsiderojnë si dallëndyshe që paralajmëron pranverën. Era në favor që i jep atij Trumpi (në mënyrë të pavetëdijshme) me paparashikueshmërinë dhe egërsinë ndaj partnerëve të tij stretagjikë, spastrimet e kryera me sukses në terrenin vendor dhe ekonomia në lulëzim që i bën ballë luftës tregtare; të gjitha këto duken si një pjesë e pazëllit i cili, me pak ose aspak mund, të shpie në përfundimin se Xisë i ka mundësuar të nisë sendërtimin e synimit të tij kryesor – “perandorinë e shekullit të 21-të”.
[i] https://www.jutarnji.hr/vijesti/svijet/starmer-u-pekingu-xi-smjenjuje-generale-trgovina-tajvan-trump-15667012?cx_linkref=jl_home_g1
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
