Nga Nertil JOLE*
Do të jetë një kujtim i veçantë për mua pjesëmarrja, me ftesë të Kryeministrit Edi Rama, në darkën zyrtare të organizuar për Presidentin e Republikës së Francës, Emmanuel Macron. Nuk ishte thjesht një moment ceremonial i një vizite shtetërore. Ishte këmbim mesazhesh politike të qarta se Franca e sheh Shqipërinë pjesë të projektit të afërt të zgjerimit europian.
Europa nuk është një koncept abstrakt dhe as një slogan politik. Që prej Traktatit të Romës në vitin 1957, Bashkimi Europian është ndërtuar e ka funksionuar mbështetur në parime thelbësore, si arsimi, emancipimi shoqëror, bashkëjetesa në diversitet dhe pranimi i vlerave të përbashkëta. Ndërkohe që Europa ka kaluar edhe kriza, nga ato të natyrës gjeopolitike te krizat ekonomike dhe sociale.
Sot, kontinenti përballet me situata serioze, duke filluar nga lufta aktive në Ukrainë, te rritja e nacionalizmit dhe populizmit, tensionet ekonomike dhe energjetike apo konkurrenca globale gjithnjë dhe më e ashpër. Pra, Europa është jo pak e polarizuar. Franca dhe Gjermania, dy shtyllat kryesore të BE-së, kanë sfida të brendeshme politike. Marrëdhëniet tregtare globale janë ridimensionuar edhe nga politikat e SHBA-së. Energjia është kthyer në armë strategjike, ndërsa zhvillimi i Inteligjencës Artificiale kërkon burime të shtuara të energjisë dhe burime njerëzore të kualifikuara gjithashtu. Asgjë nuk është e sigurt, kurse konkurrenca mes modeleve politike, shoqërore dhe kulturore nuk duhet të humbasë boshtin e vlerave dhe standarteve demokratike.
Pikërisht në këtë moment të ndërlikuar europian, Shqipëria ka një shans historik. Hapja e të gjitha grupkapitujve të negociatave, e vlerësuar si rekord nga vetë autoritetet europiane, dhe objektivi për mbylljen e negociatave në vitin 2027 me synimin e anëtarësimit deri në 2030, nuk janë produkte fati apo thjesht retorikë. Janë rezultat i një pune të gjatë dhe shkëputjeje të vetëdijshme nga status-quo-ja. Pra, një orientim kombëtar strategjik që e sheh të ardhmen e vendit vetëm brenda familjes europiane.
Por integrimi nuk është vetëm proces teknik dhe institucional. Ai është thelbësisht proces kulturor, arsimor dhe emancipues. Është proces i pranimit të vlerave, i ndërtimit të një bashkëjetese moderne e cilësore, dhe i krijimit të projekteve vizionare që i përgjigjen realitetit me standartet e kohës.
Pikërisht këtu merr një kuptim të ri projekti i çeljes së Liceut Franko-Shqiptar për Shkencën dhe Inovacionin në Korçë, i planifikuar për t’u hapur në shtator 2027, projekt për të cilin kontribuova si drejtues i Komitetit Pilotues me institucionet e përfshira në të.
Ky Lice nuk lind në një terren bosh. Orientimi perëndimor i Korçës është i hershëm dhe i njohur. Emigracioni edhe pse plagë sociale e kohës ishte shprehje e dëshirave për një jetë perëndimore. Korçarë të emigruar bënë emër kudo që shkuan dhe shumë prej tyre u rikthyen në qytet duke mbartur me vete përvoja e frymë perëndimore, sikurse lanë gjurmë domethënëse materiale. Në këtë atmosferë emancipimi Korça do të ishte patjetër qyteti ku u hap Liceu Francez, një nga institucionet më elitare të arsimit në Shqipëri, që formoi breza intelektualësh, drejtuesish, artistësh dhe mendimtarësh me kulturë europiane, mendim kritik dhe standard akademik të lartë. Liceu Francez nuk ishte thjesht një shkollë, por një urë reale mes Shqipërisë dhe Europës, një laborator i qytetarisë moderne dhe i frymës perëndimore në një kohë kur këto vlera ishin të rralla dhe të guximshme.
Liceu i ri Franko-Shqiptar sigurisht nuk është rikthim nostalgjik, por një vazhdimësi bashkëkohore e asaj fryme e tradite produktive. Ky projekt nuk kopjon të shkuarën, por e përdor atë si themel për të ndërtuar të ardhmen. Nuk është thjesht një shkollë më shumë në qytetin tonë, por një akt konkret europian në territor. Një investim te brezi që nuk do ta fillojë ndryshimin kur integrimi formal të ketë ndodhur, por që do ta jetojë Shqipërinë anëtare të Bashkimit Europian me standarte të mishëruara, përpara se të jemi aderuar në këtë familje. Sepse Korça, me traditën e saj arsimore, kulturore dhe historike, si qyteti i Mësonjëtores së Parë Shqipe ka qenë gjithmonë Europë në frymë e në vlera.
Hapja e Liceut Franko-Shqiptar është një rievidentim i këtij identiteti dhe një hap i guximshëm drejt së ardhmes, larg rezistencës ndaj ndryshimit dhe më afër risive të reja e inovacionit.
Në një kohë kur Europa përballet me sfida të mëdha dhe kur integrimi kërkon prova konkrete, jo vetëm përmbushjen e “detyrave të shtëpisë”, ky projekt tregon se Shqipëria nuk kërkon vetëm të anëtarësohet formalisht, por të kontribuojë me vlerat e saj autoktone dhe me standarte të krahasueshme me vendet perëndimore.
Na duhet të ndërtojmë këtu, Europën që fillon nga arsimi e rinia, nga emancipimi dhe standardet bashkëkohore të administrimit të fushave të jetës.
Integrimi europian nuk duhet konsideruar pikënisja, por pikëmbërritja e merituar.
Dhe ku më mirë se sa nga Korça jonë, kjo përkatësi europianiste mund të merrte kuptimin e saj më të plotë?!
Sepse Korça është dhe do të vijojë të jetë frymëzim për qytetari, demokraci e zhvillim europian pavarësisht çdo vështirësie.
*Nertil Jole, ish-Prefekt i Qarkut Korçë
© 2026 Argumentum
