Në Serbi, pas më shumë se një viti e gjysmë protestash kundër qeverisë dhe korrupsionit, vendi po shkon drejt zgjedhjeve të parakohshme parlamentare. Presidenti Aleksandar Vuçiq njoftoi të enjten, më 20 gusht, në një intervistë për televizionin publik RTS, se zgjedhjet pritet të mbahen më 18 ose më 25 tetor 2026. Data përfundimtare pritet të përcaktohet në ditët në vijim.
Zgjedhjet parlamentare të parakohshme janë një nga kërkesat kryesore të lëvizjes së protestës, e cila u fuqizua pas tragjedisë së nëntorit 2024, kur shembja e një strehe betoni në stacionin hekurudhor të Novi Sadit shkaktoi vdekjen e 16 personave. Ngjarja u shndërrua në pikënisjen e një vale të gjerë protestash, të udhëhequra kryesisht nga studentët, kundër korrupsionit, përgjegjësisë institucionale dhe mënyrës së qeverisjes së vendit.
Zgjedhjet e reja do të zhvillohen më shumë se një vit përpara përfundimit të mandatit të rregullt parlamentar, i cili ishte parashikuar për vitin 2027. Vendimi i Vuçiqit për të çuar vendin në zgjedhje të parakohshme vjen në një moment kur presioni politik ndaj pushtetit është rritur ndjeshëm.
Vuçiq sërish kryeministër?
Në fund të qershorit, gjatë një aktiviteti të Partisë Përparimtare Serbe (SNS) në Beograd, Vuçiq njoftoi se do të largohej nga posti i presidentit në javët në vijim dhe se zgjedhjet e parakohshme do të zhvilloheshin brenda disa muajve.
Megjithatë, largimi nga presidenca nuk do të nënkuptonte domosdoshmërisht largimin e tij nga politika. Në Serbi kanë qarkulluar prej kohësh spekulime se Vuçiq mund të synojë rikthimin në postin e kryeministrit, nëse SNS-ja fiton zgjedhjet parlamentare.
Vuçiq e ka mbajtur postin e kryeministrit nga viti 2014 deri në vitin 2017, përpara se të zgjidhej president. Ai është zgjedhur president dy herë dhe, sipas kufizimeve kushtetuese, nuk mund të kërkojë një mandat të tretë presidencial. Për këtë arsye, rikthimi në postin e kryeministrit shihet si një nga skenarët e mundshëm për vazhdimin e rolit të tij qendror në politikën serbe.
Edhe pse Vuçiq ka folur për dorëheqjen nga presidenca, ai nuk ka përcaktuar ende një datë konkrete për largimin. Kjo ka ushqyer dyshimet se synimi i tij mund të jetë ruajtja e ndikimit politik përmes një pozicioni tjetër institucional.
Përballja me lëvizjen studentore
Zgjedhjet e tetorit pritet të jenë një test i rëndësishëm për Vuçiqin dhe SNS-në. Protestat studentore, të cilat fillimisht u përqendruan te përgjegjësia për tragjedinë e Novi Sadit, janë shndërruar në një sfidë më të gjerë politike ndaj qeverisë.
Studentët kanë kërkuar zgjedhje të parakohshme dhe kushte më të drejta për zhvillimin e tyre. Gjatë muajve të fundit, lëvizja e protestës ka kërkuar gjithashtu një ndryshim më të thellë të mënyrës së funksionimit të institucioneve dhe të sistemit politik.
Në anën tjetër, Vuçiq ka ruajtur kontrollin mbi strukturën kryesore të pushtetit dhe ka deklaruar se zgjedhjet do të jenë përballja mes forcës së tij politike dhe një opozite të bashkuar.
Rezultati i zgjedhjeve mund të përcaktojë jo vetëm të ardhmen e qeverisë serbe, por edhe rolin politik të Vuçiqit pas largimit të tij të paralajmëruar nga presidenca.
Për Serbinë, zgjedhjet e tetorit pritet të jenë një moment vendimtar pas një periudhe të gjatë protestash dhe përplasjesh politike. Për Vuçiqin, ato mund të shërbejnë njëkohësisht si një përpjekje për të marrë një mandat të ri politik dhe për të përcaktuar mënyrën se si do të vazhdojë të ushtrojë ndikim në vend.
© 2026 Argumentum
