Vllado Vurushiç-Jutarnji List[i]
Udhëheqësi serb Aleksandër Vuçiç, i bindur se arriti të përçajë revoltën njëvjeçare studentore, ka rënë “në mendime” që nga froni i presidentit të kthehet në samarin kryeministror dhe, sikur të mos kishte ndodhur asgjë, të vazhdojë të sundojë Serbinë. Protestat studentore e paralizuan Serbinë dhe në një moment lanë të kuptohej se Vuçiçi mund të binte, por momenti kyç është humbur dhe tani ato janë ngrirë në një dimërim të paqartë dhe të panjohur. Vuçiçi e kuptoi se ka njëfarë përparësie sepse revolta u paqëtua e nisi të hidhej andej këndej me deklarata dhe data zgjedhjesh në mënyrë të tillë që askush nuk e ka të qartë se për çfarë zgjedhjesh flet dhe kur do të mund të mbahen ato realisht.
Por, la të kuptojë se nuk do të ndryshojë, sikurse thotë, Kushtetutën në mënyrë që të kandidonte për të tretën herë, por, nëse “do të ketë dëshirë”, do të kandidojë përsëri për kryeministër (i tillë ka qënë që nga 2014 deri në 2017), i cili nuk ka numur të kufizuar mandatesh. Ka edhe një vit e gjysëm, aq sa i zgjat mandati aktual, të përllogaritë gjithçka, të rendisë dhe përgatitë akoma më shumë shoqërinë serbe. Përveç kësaj, qëkur është president, vazhdimisht e ka shkelur Kushtetutën sepse ajo nuk i’a jep ato kompetenca me të cilat ai imponohet, ndërsa me rikthimin në pozicionin e presidentit sëpaku formalisht do të respektojë nenet e Kushtetutës.
Në çdo rast, Vuçiçi është dukuri interesante dhe vështirë të besohet se – ndoshta – ka dalë nga kriza politike të cilën i’a ndërlikuan studnetët që prej një viti, sidomos sepse Serbia, në është gjendje gjithnjë e më të keqe ekonomike, politike dhe shoqërore të autokracisë shtetërore, represionit të hapur dhe sjelljes së pashembullt të politikës shtetëore dhe eskadronëve parashtetërorë shkopaxhinj në emërtimin e përbashkët “Çaçilend”. Situata energjetike është buzë kolapsit (problemi me NIS-in), aferat e mëdha korruptive në nivelet më të mëdha të shtetit, eurointegrimi në rrugë qorre, qenmë e tërbuar të regjimit të cilët kërkojnë referendum “Ose BE, ose bota serbe” (Aleksandër Vulin) dhe akuzat ndaj Vuçiçit se ka qënë pjesëmarrës në “safarin e Sarajevës”.
Kriza politike është në kulmin e saj, represioni shtetëror dhe përndjekja mediatike ndaj të gjithë atyre që nuk përputhen në kuadret e regjimit po merr përmasa tmerruese edhe absurde, por Serbia është dukuri më vete: edhe përkundër gjithë këtyre, Vuçiçi mbijeton. Dhe jo vetëm qëndron – në zgjedhjet lokale, pikërisht këtyre ditëve, të mbajtura në disa qyteza provinciale, ka fituar bindshëm!
“Kam mundësi të jem kryeministër, por për këtë nevojitet mbështetja publike dhe më duhet ta marr këtë vendim. Por kjo nuk është e lehtë. U them gjithmonë bashkëpuntorëve të mi, mos jini optimistë, mos e nënvlerësoni kundërshtarin. Por unë jam i lodhur dhe i cfilitur, dhe do të doja që dikush tjetër të bëjë punën në të ardhmnen”, këshilloi Vuçiçi në forumin “Beltalks: Bisedimet ekonomike beogradase”, por kjo është gjithsesi lojë psikopatoligjike e Vuçiçit qëkur është në pushtet. Nuk ka shanse që ai të mos dojë të mbetet në pushtet dhe nga një kolltuk të hidhet te tjetri, por gjithsesi, si çdo pushtetmbajtës autoritar, do të deshte që t’a lutnin që ta bëjë një gjë të tillë, që kjo të bëhet sipas “dëshirave të spektatorëve” dhe jo si zgjedhje e tij.
Me një fjalë, Vuçiçi ka vendosur të bëhet pësrëri kryeministër dhe kjo duhet realizuar teknikisht.
Tani pyetja është se kur do të shpallë zgjedhjet. E ka zgjatur afatin nga maji deri në dhjetor të vitit 2026, ndërsa politikologu serb Aleksandër Ivkoviç në bisedë për gazetën beogradase “Blic” madje mendon se mund t’a zgjasë deri në muajin mars apo prill të vitit 2027 dhe të bashkojë zgjedhjet presidenciale me ato parlamentare. Sepse, deri atëherë duhet të përgatisë nëse do të “dalë” si kandidat i Partisë përparimtare (PPS) aktualisht në pushtet, e cila është komprometuar shumë, apo do të udhëheqë lëvizjen e tij të praktikës së përgjithshme nacionaliste “Për popullin dhe shtetin” e cila është në fakt vezë qyqeje e PPS-së 2.0.
Gjithashtu i nevojitet edhe shtresëzimi i mëtjeshëm i revoltës studentore dhe opozitare sepse, sikurse thotë për revistën beogradase “Vreme” politologu Dragan Bursaç nga Instituti për filozifi dhe teori shoqërore, regjimi vlerëson rënien e matejshme dhe shtrësëzimin e mëtejshëm revoltës. Një nga problemet e mëdha është se proetstat studnetore e kanë humbur hovin qëkur janë politizuar, ose më mirë të themi janë artikuluar politikisht. Gjithsesi, kjo ishte thjesht domosdoshmëri dhe ecuri normale e procesit protestues, por në këtë moment ata kanë rënë sepse mbetën të paarrirë. Megjithëse duan të dalin në mejdan me Vuçiçin, pa opozitën, ne as sot e kësaj dite nuk e dimë se cili është qëndrimi i tyre mbi BE-në, luftën në Ukrainë, sanksionet kundër Rusisë, për Kosovën, politikën ndaj rajonit, “botën serbe”, Malin e Zi, Kroacinë, luftërat e viteve 90-të dhe gjithçka tjetër për të cilën do të duhej të flisnin dhe të diskutonin kandidatët e tyre kur të hyjnë në parlament.
Dhe këtu është “kyçi” i problemit – me të konkretizuar qëndrimin ndaj cilësdo pre këtyre çështjeve, detyrimisht do të humbisnin një pjes të mbështetjes ose do të gjendeshin nën goditjet e pa princip të mediave dhe publikut mbështetës të Vuçiçit. Të shprehen për BE-në dhe sanksionet kundër Rusisë? Të thonë se politika e “botës serbe” është luftënxitëse, arkaike dhe e rerzikshme? Ky është problemi i cili është për ata ngarkesë e madhe dhe makth i vërtetë, ndërsa është në favor të Vuçiçit. Sociologu Vladimir Vuletiç mendon se zgjedhjet parlamentare do të tregojnë nëse do të ndodhin ndryshime në politikë dhe ato do të jenë kruciale për efektivitetin e protestave studentore, ose më mirë të themi nëse nga këto protesta “do të lindë diçka e re dhe ndryshe”.
“PPS-ja dhe Vuçiçi i drejtohen asaj pjese të popullsisë së Serbisë që e njohin dhe e kuptojnë mirë. Nga ana tjetër, keni gjysmën e Serbisë e cila nuk është për PPS-në, por kjo nuk do të thotë detyrimisht se ata janë kundër saj. Keni dhe një pjesë të zgjedhësve të ashtuquajturit “të fjetur” të cilët nuk janë të interesuar për kurrfarë politike, por kohë pas kohe, sikurse ishte rasti me studentët, zgjohen sepse u duket se ky është shans për të ndryshuar pushtetin. Megjithatë, në opozitë dallimet janë tejet të mëdha”, thotë Vuletiçi për “Blic-in”. Ai mendon se në strukturën qeverisëse ka shumë fraksione dhe interesa nga më të ndryshmet, por të gjithë ata i mban të bashkuar Aleksandër Vuçiçi. Dhe natyrisht, atij i nevojitet edhe kjandidati i tij për postin e presidentit, një Gjuro Macut apo Ana Brnabiç i ri ose dikush tjetër i paformë, tip marionete, të cilin do ta ketë të lehtë t’ia flakë tej nëse zihet ngushtë.
Vuçiçi gjithsesi do të vendosë për zgjedhje kur t’a vlerësojë se mund t’i fitojë “bukur mirë”, e jo fitorja të jetë me diferencë të vogël dhe e diskutueshme e për pasojë të shkaktojë protesta të reja. Problemi në skenën antivuçiçiane është se opozita është ndarë akoma më shumë dhe një pjesë e saj nuk e ka gjetur ende gjuhën e përbashkët me studentët, të cilët po përgatisin listën e tyre me të cilën do të dalin në zgjedhje, me kushtin që vetëm ata të jenë rivalët e Vuçiçit. Vlerësimi është se në një situatë të tillë mund të fitojë vetëm një listë e përbashkët, dhe jo opozita e përçarë me plot lista të veçanta, Një pjesë e opozitës është rakord me këtë, ndërsa pjesa tjetër ka deklaruar se nuk i shkon ndërmend të tërhiqet dhe t’ia lërë gjithçka në dorë studentëve, duke thënë “e ku jemi ne këtu”.
Me një fjalë, Vuçiçi i ka hyrë një loje të re, e tani e kanë radhën studnetët të tregojnë se kanë ende forcë dhe energji, për të parandaluar kombinatorikën e pritshme dhe shumë të thjeshtë të Vuçiçit.
[i] https://www.jutarnji.hr/vijesti/svijet/prosvjedi-su-se-potpuno-ispuhali-a-vucic-je-shvatio-da-je-u-prednosti-15651872?cx_linkref=jl_home_vijesti_vise_2
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
