100 vjet nga lindja e Jiang Zemin, udhëheqësi kinez që kontribuoi në transformimin ekonomik të Kinës, thellimin e reformave dhe hapjen e saj ndaj botës, duke hedhur themele të rëndësishme për Kinën moderne.
FOKUS
Në historinë moderne të Kinës ka periudha kur një vend nuk ndryshon vetëm ritmin e zhvillimit, por edhe mënyrën se si e koncepton të ardhmen. Periudha e udhëheqjes së Jiang Zemin është një prej tyre. Në një kohë kur Kina po përballej me sfida të mëdha ekonomike, politike dhe ndërkombëtare, Jiang ishte pjesë e një brezi udhëheqësish që e shtynë vendin drejt një modeli më të hapur, më konkurrues dhe më të integruar në ekonominë botërore.
Njëqind vjet nga lindja e tij, kujtesa politike për Jiang Zemin rikthehet jo thjesht si një homazh për një ish-udhëheqës, por si një reflektim mbi një periudhë vendimtare të transformimit të Kinës.
Në ceremoninë përkujtimore në Pekin, (17.08) presidenti Xi Jinping vlerësoi kontributin e Jiang në avancimin e reformës dhe hapjes, në zhvillimin ekonomik dhe në forcimin e pozitës së Kinës në botë. Trashëgimia e Jiang shihet si pjesë e rrugës që e shndërroi Kinën nga një ekonomi në zhvillim në një nga qendrat kryesore ekonomike të shekullit XXI.
Një vizion përtej momentit
Jiang Zemin mori drejtimin e Partisë Komuniste Kineze në vitin 1989, në një periudhë të jashtëzakonshme për Kinën dhe botën. Sistemi ndërkombëtar po ndryshonte me shpejtësi, Lufta e Ftohtë po i afrohej fundit dhe ekonomia globale po hynte në një fazë të re.
Në një situatë të tillë, sfida nuk ishte vetëm ruajtja e stabilitetit të brendshëm. Kina duhej të përcaktonte se çfarë vendi do të ishte në botën e re.
Përgjigjja e brezit të Jiang ishte vazhdimi dhe thellimi i reformës ekonomike, zgjerimi i hapjes ndaj botës dhe përdorimi i ekonomisë globale si një mundësi për zhvillimin kombëtar.
Kjo kërkonte një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën se si Kina e shihte marrëdhënien e saj me botën. Integrimi në ekonominë ndërkombëtare nuk u konceptua si heqje dorë nga interesat kombëtare, por si një instrument për forcimin e tyre.
Një prej momenteve më të rëndësishme të kësaj strategjie ishte hyrja e Kinës në Organizatën Botërore të Tregtisë në vitin 2001.
Ky hap e futi ekonominë kineze edhe më thellë në zinxhirët globalë të tregtisë dhe prodhimit. Kina fitoi tregje, investime, teknologji dhe mundësi të reja për industrinë e saj. Në të njëjtën kohë, ekonomia botërore fitoi akses në një treg dhe një bazë prodhuese me përmasa të jashtëzakonshme.
Ajo që sot duket si një zhvillim i natyrshëm i ekonomisë kineze, në atë kohë kërkonte një vendimmarrje strategjike dhe një vizion afatgjatë.
Nga rritja ekonomike tek një Kinë më e fuqishme
Një nga idetë themelore të periudhës së Jiang ishte se zhvillimi ekonomik nuk mund të ndahej nga përmirësimi i jetës së njerëzve.
Rritja ekonomike duhej të përkthehej në mirëqenie, punësim, arsim, infrastrukturë dhe një standard më të lartë jetese. Kjo logjikë u bë pjesë e një procesi shumë më të gjerë që, në dekadat pasuese, do të ndryshonte strukturën ekonomike dhe shoqërore të Kinës.
Këtu qëndron një prej mësimeve më të rëndësishme të kësaj periudhe: fuqia e një shteti nuk ndërtohet vetëm me madhësinë e territorit apo me forcën politike, por me aftësinë për të krijuar zhvillim, dije, industri, teknologji dhe mirëqenie.
Kina e Jiang Zemin e kuptoi se një vend me mbi një miliard banorë nuk mund të mbështetej vetëm tek burimet tradicionale të fuqisë. Duhej të ndërtonte një ekonomi moderne dhe të konkurronte në tregjet ndërkombëtare.
Në këtë kuptim, vizioni i asaj periudhe nuk ishte vetëm për një Kinë më të pasur. Ishte për një Kinë që do të kishte kapacitetet e nevojshme për të luajtur një rol më të madh në sistemin ndërkombëtar.
“Tre Përfaqësimet” dhe përshtatja me një epokë të re
Në trashëgiminë politike të Jiang Zemin një vend të veçantë zë teoria e “Tre Përfaqësimeve”, e cila u përpoq t’i përgjigjej një pyetjeje themelore: si duhej të përshtatej Partia dhe shteti me ndryshimet e thella që po sillte modernizimi ekonomik?
Në një Kinë ku sektori privat, sipërmarrja, teknologjia dhe kapitali po merrnin gjithnjë e më shumë rëndësi, drejtimi politik duhej të përballonte realitetet e një shoqërie që po ndryshonte me shpejtësi.
Kjo ishte një përpjekje për ta përshtatur strukturën politike me transformimin ekonomik dhe shoqëror të vendit.
Pavarësisht debateve që mund të ekzistojnë rreth modelit politik kinez, një fakt historik është i vështirë të mohohet: Kina e kësaj periudhe nuk zgjodhi izolimin. Ajo zgjodhi të hapet, të integrohet dhe të mësojë të konkurrojë në një ekonomi botërore gjithnjë e më të ndërlidhur.
Një vendim që ndryshoi raportin e Kinës me botën
Jiang Zemin e kuptoi se Kina nuk mund të bëhej një fuqi e madhe vetëm duke u fokusuar tek vetja.
Kërkohej një perspektivë ndërkombëtare.
Kina duhej të kuptonte ndryshimet në ekonominë botërore, të ndërtonte marrëdhënie të reja tregtare dhe diplomatike dhe të përdorte globalizimin për të përshpejtuar zhvillimin e saj.
Kjo qasje ndihmoi në krijimin e bazës mbi të cilën Kina do të ndërtonte më pas fuqinë e saj ekonomike, teknologjike dhe financiare.
Sot, kur flitet për Kinën si një prej poleve kryesore të ekonomisë botërore, është e lehtë të harrohet se kjo pozitë nuk u krijua brenda një nate. Ajo është rezultat i disa dekadave reformash, investimesh, industrializimi, hapjeje dhe planifikimi afatgjatë.
Jiang Zemin ishte një prej figurave politike që udhëhoqën një pjesë të rëndësishme të këtij procesi.
Nga vizioni i një brezi tek sfidat e së ardhmes
Sot Kina është një vend shumë i ndryshëm nga Kina e viteve ’90. Ajo ka ekonomi, industri, teknologji, infrastrukturë dhe ndikim ndërkombëtar në përmasa që atëherë dukeshin shumë më larg.
Por kjo nuk do të thotë se rruga e ardhshme është pa sfida.
Kina përballet me një ekonomi botërore më të fragmentuar, konkurrencë teknologjike, ndryshime demografike, tensione gjeopolitike dhe një sistem ndërkombëtar ku rivaliteti mes fuqive të mëdha po bëhet gjithnjë e më i dukshëm.
Pikërisht këtu merr kuptim edhe mesazhi i Xi Jinping në përkujtimin e Jiang: ideja se një vend duhet të ketë aftësinë të përballet me “erëra të forta, ujëra të trazuara dhe madje stuhi të rrezikshme”.
Kjo nuk është vetëm një metaforë politike. Është edhe një përkufizim i sfidës që Kina ka përpara.
Një fuqi e madhe nuk matet vetëm me atë që ka arritur, por edhe me aftësinë për ta ruajtur dhe zhvilluar atë që ka ndërtuar.
Nga Jiang Zemin tek Xi Jinping
Në këtë kuptim, vlerësimi që Xi Jinping i bëri Jiang Zemin nuk është vetëm një homazh për një udhëheqës të së kaluarës. Ai është edhe një mënyrë për të lidhur dy etapa të rëndësishme të rrugëtimit të Kinës: atë të reformës, hapjes dhe integrimit në ekonominë botërore dhe atë të konsolidimit të Kinës si një fuqi me peshë globale.
Jiang Zemin i përkiste brezit që e shtyu Kinën drejt ekonomisë globale, që e kuptoi rëndësinë e teknologjisë, tregtisë, inovacionit dhe zhvillimit ekonomik. Xi Jinping, nga ana tjetër, e ka vendosur këtë trashëgimi në një vizion më të gjerë të “ringjalljes së madhe të kombit kinez”, duke e lidhur fuqinë ekonomike me inovacionin teknologjik, sigurinë kombëtare, modernizimin dhe një rol më të madh të Kinës në rendin ndërkombëtar.
Kjo është edhe një prej veçorive të mënyrës se si Xi Jinping e sheh historinë e Kinës: jo si një seri mandatesh të shkëputura, por si një proces të gjatë ku çdo brez ndërton mbi atë që ka lënë paraardhësi.
Në ceremoninë për Jiang Zemin, Xi theksoi se udhëheqësi i ndjerë kishte “një perspektivë ndërkombëtare dhe një vizion për të ardhmen”, të cilat e udhëhoqën në marrjen e vendimeve të rëndësishme për Partinë dhe shtetin.
Në këtë pikë, edhe figura e vetë Xi Jinping merr një dimension të rëndësishëm në historinë bashkëkohore kineze. Nëse Jiang Zemin i dha Kinës një shtysë të fuqishme drejt hapjes dhe integrimit në ekonominë botërore, Xi Jinping po i jep këtij procesi një dimension të ri: një Kinë më moderne, më inovative, më të fuqishme dhe me një vizion të qartë për rolin e saj në botë.
Vlerësimi i Xi Jinping për Jiang Zemin tregon gjithashtu një element të rëndësishëm të modelit politik kinez: vazhdimësinë e vizionit strategjik. Çdo brez udhëheqësish nuk nis nga e para, por ndërton mbi themelet e vendosura më herët.
Jiang Zemin kontribuoi në ndërtimin e bazës së një Kine më të begatë, Presidenti Xi Jinping po udhëheq një Kinë që tashmë ka fuqinë dhe ambicien për të menduar në përmasat e një fuqie globale.
Dhe ndoshta ky është mesazhi më i rëndësishëm i këtij përvjetori: një Kinë e madhe nuk është vetëm një objektiv i së tashmes, por një projekt kombëtar që ndërtohet me vizion, vazhdimësi dhe besim në të ardhmen.
Nga një Kinë që kërkonte të bëhej e begatë, drejt një Kine që kërkon të jetë një nga fuqitë përcaktuese të shekullit XXI. Ky është ndryshimi i madh i epokës dhe një pjesë e rëndësishme e tij mban gjurmët e Jiang Zemin dhe Xi Jinping.
© 2026 Argumentum
