Miodrag Vllahoviç-Pobjeda[i]
Për natyrën e regjimit Çavez-Maduro nuk mund të ketë diskutime, as mëdyshje. Sundim brutal prej dhjetëvjeçarësh. Bashkimi i partive socialiste të Venezuelës kishte në vetvete të gjitha dukuritë karakteristike për regjimet dikatoriale “të majta” latinoamerikane: shkelje masive të të drejtave të njeriut, kontrolli i mediave, shtetëzimi i ekonomisë, varfërimi i përshpejtuar i vendit – rezervat e naftës të të cilit kalojnë vlerën e 14 bilionë (domethënë 14.000 miliardë) dollarë. Represioni i vazhdueshëm dhe mbytja e eliminimi i opozitës, si dhe mijëra refugjatë, janë vetëm disa nga pasojat e pushtetit që drejtoi oficeri Ugo Çavez dhe më pas shoferi i autobuzit Nikolas Maduro.
I mbështetur nga Rusia dhe Kina, Maduro arriti të shpallë fitoren e tij në zgjedhjet presidenciale të vitit të kaluar (zyrtarisht mori pak më pak se 52% të votave në garën kundër kandidatit të pavarur Edmond Gonzales) — pavarësisht nga prova të shumta për manipulime dhe mashtrime zgjedhore. Fitoren e tij atëherë e pranuan në Evropë vetëm Rusia, Bjellorusia dhe Serbia. Përveç atyre, qeveria e Viktor Orban kishte lidhje të ngushta me Karakasin zyrtar.
Nata në Karakas
Presidenti Donald Trump, i shoqëruar nga ministri i tij i luftës, Pete Hegseth, dhe sekretari i tij besnik i shtetit, Marco Rubio, shpallën triumfalisht se operacioni për kapjen e Madurës (i akuzuar zyrtarisht për narkoterorizëm) kishte kaluar perfekt, pa viktima nga ana amerikane dhe pa humbje “pajisjesh”. Në një fjalim të gjatë nga Mar-A-Lago, selia joformale e administratës amerikane në Florida, presidenti amerikan praktikisht pranoi atë që dukej të ishte arsyeja reale për ndërhyrjen amerikane, që ngjan me invadimin e Panamasë në vitin 1989, pra me kapjen e Manuel Noriegës. Arsyeja, natyrisht, janë rezervat e përmendura të naftës.
Dhe ndërsa reagimet nga ana e botës kanë qenë kryesisht të parashikueshme (nga dënime të ashpra nga sekretari i përgjithshëm i OKB-së Guterres, deri te kritika e kontrolluar që vjen nga shumica e vendeve të BE-së, dhe deri tek deklaratat “parimorë” nga Moska dhe Pekini), është e nevojshme të shqyrtohen disa detaje të rëndësishme që i japin veçanti kësaj operacioni. Së pari, ndërhyrja u realizua pa pëlqimin e Dhomës së Përfaqësuesve të Kongresit amerikan. Debatet kanë nisur tashmë se a e ka shkelur Trump (përsëri) Kushtetutën — apo është operacioni i natës në Karakas thjesht kapja e të akuzuarit, dhe jo një operacion ushtarak.
Dëshmitë nga Komiteti i Forcave të Armatosura të Senatit, i cili është i influencuar, kanë deklaruar (citim!) se presidenti Trump i ka gënjyer ata në lidhje me të gjitha lëvizjet dhe veprimet e ardhshme ndaj Venezuelës. Së dyti, është e pamundur, duke marrë parasysh kushtet politike të brendshme, të përjashtohet mundësia që ndërhyrja në Venezuelë të jetë në fakt një veprim për të tërhequr vëmendjen nga tendencat shumë negative për administratën — nga ekonomia, siguria, deri te “dokumentet e Epstein”, përmbajtja e të cilave ende nuk është publikuar dhe është si një thikë mbi kokën e presidentit të 47-të të SHBA-së. Problemi me efektin e tillë të shpërqendrimit është që ai është, megjithatë, afatshkurtër.
Do të duhen surpriza të reja dhe tronditje për të shmangur leximin publik të këtyre përmbajtjeve shumë të pakëndshme. Hulumtimet e opinionit publik — para sulmit në Karakas — tregonin se popullariteti i Trump ishte në një minimum historik, rreth 36 për qind. Shumë shpejt do ta dimë nëse mund të ketë ndonjë ndryshim të konsiderueshëm në atë drejtim.
“Tradhtia” e Programit MAGA
Së treti, pas shtatë ndërhyrjeve ushtarake të SHBA-ve në vitin 2025 — përfshirë bombardimet në Siri, Irak, Iran, Nigeri, Jemen, Somali dhe vetë Venezuelë — Trump bëri një kthesë të plotë nga propaganda e paraelektoralë MAGA “jo më luftëra” — versioni i ri i platformës izolacioniste-nacionaliste “America First”. Partia Republikane, me përjashtime ende të pakta, dhe lëvizja MAGA nuk tregojnë asnjë qëllim për të kushtëzuar mbështetje për një ndryshim presidencial në politikën e tij. Duket se kjo inerci do të vazhdojë — që i bën detyrë administratës Trump që — me çdo mjet të mundshëm — të parandalojë një ndryshim të balancës së forcave në Dhomën e Përfaqësuesve dhe Senatin në zgjedhjet e mesmandatit. Kjo do të jetë një detyrë shumë e vështirë, sidomos nëse ndodhin rrethanat negative për Shtëpinë e Bardhë.
Disa analistë paralajmërojnë se Trump do të jetë i gatshëm të bëjë gjithçka për të shmangur një shumicë Demokratike në të dy dhomat e Kongresit, që do të kufizonte veprimet e tij unilaterale dhe vendimet pa kontroll. Së katërti, pasojat e politikës së jashtme dhe përgjithësisht të ndërhyrjes në Venezuelë janë njohuri më të mëdha. Gjatë konferencës për shtyp, Trump i referohej formalisht Doktrinës Monroe, një dokument nga 1823, i cili përcaktonte se çdo ndërhyrje evropiane në çështjet e vendeve të hemisferës Perëndimore (Amerika e Veriut, Qendrore dhe Jugore) do të konsiderohej akt armiqësor ndaj SHBA.
Në kontekstin e Strategjisë së re të Mbrojtjes Kombëtare, e cila përfaqëson një version të thjeshtuar dhe skematizuar të pozicionit dhe rolit të SHBA-së, duke injoruar realitetet e botës moderne dhe duke përballur SHBA-në me aleatët e saj historikë (sidomos vendet e BE), ndërhyrja në Venezuelë është një demonstrim force që, për të pasur kuptim dhe efekt, duhet të vazhdojë me një veprim të fokusuar që do të ndihmonte shumë Venezuelën për të rinovuar demokracinë elementare dhe për t’u kthyer në rrugët normale ekonomike dhe politike. Nuk ka shenja që të ekzistojë një plan serioz në këtë drejtim.
Kur pyetet se kush do të udhëheqë kalimin pas ndërhyrjes, Trump tha se do të jenë ata që qëndrojnë pas tij — konkretisht Rubio, Hegseth dhe Gjenerali Dan Caine (Caine), kryetar i Shtabit të Përbashkët të Ushtrisë. Ky përgjigje nuk ngjall besim, as tregon një plan të përgatitur dhe të menduar mirë. Ka mbetur e paqartë — deri në nivelin e konfuzionit dhe mosbesimit — se për kë llogarit Trump si bashkëpunëtor/partner në Venezuelë. Ai hodhi poshtë mendimin që kjo duhet të jetë liderja e opozitës dhe fituesja e Çmimit Nobel për Paqe, María Corina Machado, pasi “nuk ka mbështetje nga populli” (?!). Kjo mund të shpjegohet me xhelozinë ndaj Çmimit Nobel, por është një detaj mjaft i pakëndshëm. Megjithatë, ai shprehu kënaqësinë që nënkryetarja e Madurës, Delcy Rodríguez, në një bisedë me sekretarin Rubio, supozohej se kishte shprehur gatishmërinë për bashkëpunim.
Denimi erdhi shpejt: “Maduro është presidenti i vetëm i Venezuelës,” ishte deklarata e parë publike e Rodriguezes.
Iraku dhe Afganistani i Ri?
Në çdo rast, eksperienca nga Iraku dhe Afganistani, si dhe dështimi i madh në Libi, na mëson se ndërhyrja ushtarake është pjesa më e lehtë. “Menaxhimi i Venezuelës” mund të tregojë të jetë një gabim i shtrenjtë dhe tragjik. Sidomos nëse mbështetet në imponimin e një qeverie “pro-amerikane”, siç sugjerojnë lojalistët e Trumpit në Kongres, duke kujtuar se mund të ketë “një valë të dytë” ndërhyrjeje — nëse kjo është e nevojshme. Së pesti, ndërhyrja në Venezuelë hap pyetjen nëse mund të priten veprime të ngjashme ndaj shteteve të tjera të cilat regjimet/politikat e tyre nuk përputhen me SHBA. Në atë listë, Kuba dhe Kolumbia janë ndër të parat, sidomos nëse justifikimi është trafikimi i drogës dhe përhapja e ndikimit të keq në rajon.
Marco Rubio, në entuziazmin e tij kur flet për Kubën, vendin e origjinës së tij, përdor termin “udhëheqje e senilë dhe jo kompetente,” që, në praninë e një Donald Trump-i të dobësuar, që nënshkruhet shpesh për teste kognitivë, mund të kishte tingëlluar si një shprehje sarkastike. Por bota është më shumë e interesuar se ndonjë ndërhyrje tjetër amerikane mund të jetë drejt Grenlandës, një ide që si Trump dhe zv/presidenti Pence e kanë përmendur mjaft shpesh për ta bërë atë të duket të rastësishme. Duket se dinamika e brendshme politike do të diktojë lëvizjet në politikën e jashtme.
Kjo nënkupton improvizime dhe gabime me pasojat më të rënda. Dhe së fundmi, e gjashta, është e pamundur të mos mendosh për pasojat që një ndërhyrje e tillë amerikane mund të ketë në pjesë të tjera të botës. Si Rusia dhe Kina nuk do të jenë të kënaqura që do të humbin aksesin në naftën venezueliane, por hapet një gamë e tërë skenarësh të këqij, që nënkuptojnë logjikën dhe politikën e sferave të interesit. Marco Rubio e ka thënë prej kohësh, për sa i përket agresionit rus ndaj Ukrainës, se nuk është lufta e Amerikës, sepse nuk po zhvillohet në kontinentin amerikan. Cfarë deklarate mund të japë ai nëse ndodh ndërhyrja e Kinës në Tajvan? Ky pyetje është, për momentin, teorike, por është ngritur menjëherë nga ata që nuk mund ta dëmtojnë besimin ndaj asaj që ende quhet vlerat euro-atlantike.
Në çdo rast, sulmi natën ndaj Karakasit ngre shumë më shumë pyetje sesa përgjigje. Apo a është përgjigjja ajo që promovojnë republikanët besnikë të Trump-it: “Sistemi ynë është më i miri që ka njohur historia.”
Autori është ish-ministër i jashtëm i Malit të Zi dhe komentator për politikën e jashtme në gazetën “Pobjeda” të Malit të Zi.
[i] https://www.pobjeda.me/clanak/crvene-linije
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
