Zoran Meter-geopolitikanews[i]
Të hënën me 10 nëntor, Dmitrij Peshkovi, zëdhënësi i presidentit rus Vladimir Putin, ishte i detyruar të reagonte ndaj zërave gjithnjë e më të shpeshtë mbi atë nëse njeriu i parë i diplomacisë ruse, 75 vjeçari Sergej Lavrov është lënë në hije nga ushëheqësi rus dhe, për këtë, a do të largohej ai nga detyra e ministrit të punëve të jashtme? Peshkovi në këtë konferencë për mediat në Kremlin u përgjigj se Sergej Lavrovi është në punë dhe se vazhdon të kryejë detyrën e tij, edhe përkundër thashethemeve në mediat perëndimore për “zhdukjen” e tij.
“Sergej Viktoroviçi vazhdon të punojë në mënyrë aktive. Të gjithë këto lajme janë absolutisht të rremë, mos u’a vini veshin. Gjithçka është në rregull”- tha zëdhënësi i Putinit.
Le të shohim sesi nisi gjithë kjo, domethënë mbi çfarë baze u shfaqën zërat e cituar më lart, krahas komentit tim përcjellës.
Nuk është dukur në publik që në fund të muajti tetor
Sergej Lavrovi nuk ka dalë në publik që me 28 tetor, mbasi presidenti amerikan Donald Trump, shtyu takimin e planifikuar me Putinin në Budapest, të cilin vetë e inicioi, me kushtin që më parë t’a përgatisnin Lavrovi dhe kolegu i tij- sekretari amerikan i shtetit Marco Rubio. Sikurse shkruan Financial Times-i britanik, për heqjen dorë nga takimi i Budapestit, Trumpi vendosi për shkak të mosgatishmërisë për lëshime të shprehur nga ana e rusëve, sikurse vuri në dukje Rubio në takimin telefonik me Lavrovin dy ditë pas bisedës telefonike mes Trumpit dhe Putinit.
Edhe CNN amerikane të shtunën shkruante për “zhdukjen e Lavrovit” dhe gjithashtu, si edhe media britanike e mësipërme këtë fakt e lidh me bisedën telefonike mes Lavrovit dhe Rubios, për të cilën “samiti u shty”. Zyrtarët amerikane thanë se rusët nuk kanë hequr dorë nga qëndimi i tyre maksimalist mbi Ukrainën. Administrata e Trumpit reagoi me sanksione të reja ndaj Moskës- shkruan CNN-ja.
Po ashtu do të shtoja se Lavrovi nuk ishte as në takimin e javës së kaluar shumë të rëndësishëm të antarëve të përhershëm të Këshillit rus për sigurinë (në të cilin ai është antar), të cilin e kishte thirur presidenti Vladimir Putin për një temë jashtëzakonisht të rëndësishme – problematikën bërthamore dhe përgjigjen ruse ndaj asaj të Donald Trumpit me provat e paralajmëruara amerikane bërthamore me të cilat shkelet marrëveshja mbi ndalimin e tyre nënshkruar në vitin 1991 dhe e cila është ende në fuqi.
Pikërisht kjo e fundit ishte edhe shkaku kryesor i zërave të përhapur në lidhje me Lavrovin.
Cili mund të jetë shkaku i këtyre zërave?
Tani do të përpiqem të interpretoj se cili mund të jetë shkaku i zërave mbi rënien e Lavrovit në pakënaqësinë e Putinit, nëse përjashtojmë lojërat informativo-propaganduese që synojnë të dobësojnë kundërshtarin, detyrimin e tij për t’u marrë me veteveten dhe shkaktimin e turbullirës në radhët e tij- gjë e cila në një rast të tillë, dhe të tjerë të ngjashëm me të, edhe nuk mund të anashkalohet. Duke patur parasysh se për këtë të fundit nuk kemi kurrfarë informacionesh të besueshme (dhe me siguri nuk do t’i kemi sepse operacionet propagandistike janë gjithashtu konspirative, si ato delikatet si puna e sabotazhit, diversionit dhe aktivitete të ngjashme subversive), do të flas për atë që njohim, dhe e cila gjithashtu mund të përdoret për përhapjen e zërave të mësipërm nëse ndokush dëshiron.
Sëpari, fakti se Moska deri tani, në raport me përpjekjet për paraqitjen e qëndrimeve të saj zyrtare (dhe kjo jo vetëm për luftën ukrainase) si të kuptueshme dhe sëpaku pak të pranueshme për Perëndimin dhe zyrtarët e tij kryesorë, nuk ka patur asnjë sukses diplomatik përfshirë edhe ShBA-të pas ardhjes së Donald Trumpit në pushtet (megjithëse këtu ka disa lëvizje të njohura, por ende të dobëta në lidhje me luftën ukrainase, po ashtu edhe me marrëdhnëiet amerikano-ruse). Natyrisht, do të ishte plotësisht e gabuar që, për një gjë të tillë, të fajësohej Lavrovi dhe aftësitë e tij të padyshimta diplomatike që u’a kalojnë shumë prej kolegëve të tij rusë. Përveç kësaj Lavrovi ka pas vetes edhe një eksperiencë të stërmadhe diplomatike si shef i diplomacisë ruse që nga vitit 2004. Është fakt i thjeshtë se perëndimi i bashkuar nuk dëshiron as t’a dëgjojë Rusinë dhe lëre më t’i marrë parasysh argumentet e saj, gjë të cilën e tha para disa ditësh në mënyrë eksplicite zëdhënësi i Putinit Dmitrij Peshkovi.
Sëdyti, Lavrovi nuk do të marrë pjesë as në takimin e ardhshëm të shteteve të grupimit G20 në Afrikën e Jugut, dhe, qëkur, për Putinin, Gjykata penale ndërkombëtare në Hagë (prokuroria e saj) ka shpërndarë urdhër arrestin (gjë për të cilën ai udhëton ekskluzivisht në Rusi dhe në vende mike si puna e Kinës, Indisë, shteteve të Azisë së Mesme që kanë qënë në përbërje të ish BRSS-së, ose edhe në monarkitë e pasura arabe, ndërsa shkuarja në Alaskë në takimin me Trumpin me 15 gusht të këtij viti, ishte diçka tjetër), është pikërisht Lavrovi që ka udhëhequr delegacionet ruse në forume të tilla dhe të tjera të ngjashme me të, përfshirë edhe BRICS. Putini në Afrikën e Jugut dërgon një prej këshilltarëve të tij të zyrës presidenciale. Edhe ky tregues mund të jetë në favor të pakënaqësisë së Putiniut me aksionet diplomatike nën drejtimin e Sergej Lavrovit, megjithëse as kjo, natyrisht, nuk ka si të jetë e vërtetë. Putini me mosdërgimin e Lavrovit mund të demonstrojë jo aq pakënaqësinë e tij me veprimtarinë e këtij forumi, i cili, që nga invazioni rus në Ukrainë, gjithsesi është ndarë përgjysëm në shtete antare proamerikane dhe ato që nuk janë të tillë por janë më afër Kinës dhe Rusisë – sesa me joefektshmërinë e tij për të zgjidhur ndonjë gjë çfarëdo. Përveç kësaj në samitin në Afrikën e Jugut nuk dëshiron të shkojë as Donald Trumpi, dhe është në pikëpyetje, nëse pas gjithë këtyre, a do të jetë mjaftueshëm interesant edhe për liderin kinez Xi Jinping i cili gjithashtu nuk dëshiron të humbasë kohë në diskutime të kota në fund të të cilëve gjithsesi vendosin fuqitë më të mëdha?
Dështimi në prag të samitit të Budapestit
Arësyeja e tretë e cila mund të jetë edhe pakënaqësia e mundshme e Putinit për mossuksesin e organizimit të takimit të tij me Trumpin në Budapest, sepse nuk ka dyshim se ky takim ishte në favor të imazhit të Putinit. Në vend të takimit erdhën zhgënjimet në formen e sanskioneve kundër prodhuesve më të mëdhenj rusë të naftës – Rosnjeft dhe Lukoil.
Pas dy ditësh, Putini me misionin për rinovimin e dialogut me ShBA-të dërgoi edhe të besuarin e tij Kiril Dimitrijev – person me një anglishte perfekte, i shkolluar në institucionet e larta arsimore amerikane dhe kreun e fondit të fuqishëm rus të investimeve. Megjithatë, edhe ai, doli keq, sepse shumë dyer të planifikuara për kontakte me kongresmenët amerikanë mbetën të mbyllura.
Por edhe kjo arësye e zemërimit ndaj Lavrovit sikur nuk pi ujë. Sepse Lavrovi me siguri në bisedën telefonike me Rubion nuk kishte kompetenca të thoshte se Moska heq dorë nga disa kërkesa të saj kryesore për bisedimet në lidhje me përfundimin e luftës vetëm që takimi në Budapest të mbahej. Sikur rastësisht të ishte synimi i Putinit ai paraprakisht do t’ia kishte bërë me dije Lavrovit një gjë të tillë dhe si me siguri do t’a kishte kryer.
Mosha e shtyrë
Ka mundësi që arësye e pakënaqësisë së Putinit me Lavrovin të jetë edhe mosha e tij e shtyrë ose fakti se diplomatët perëndimorë ndjehen pakëndshëm para tij jo për shkak të viteve, por për faktin se ai i tajkalon me njohuritë dhe shkathtësitë diplomatike deri në atë masë saqë ata nuk duan t’a takojnë, e lëre më pastaj të hyjnë me të në diskutime të thella mbi bazën e shkëmbimit të argumentave? Edhe kjo gjithashtu është shumë e vështirë. Në kushte të tjera për Rusinë, ndonjë pozitë më të favorshme gjeopolitike dhe rrethana më të larta sigurie edhe mund t’a freskonte postin e “violinës së parë” të diplomacisë ruse me ndonjë individ më të ri. Por, për një gjë të tillë tani nuk është koha, pa marrë parqasysh se Moska tradicionalisht ka një dispozicion një numur të madhe personash kompetentë për këtë detyrë. Një prej tyre është padyshim edhe zëvendësi aktual i ministrit rus të punëve të jashtme Sergej Rjabkov, por më besoni – ka akoma edhe shumë të tjerë.
Megjithatë, Lavrovi është gjithsesi simbol i fuqisë diplomatike ruse (ndonëse padyshim edhe i mostolerancës gjë që gjithsesi nuk është përparësi nëse dimë se Trumpi kërkon lëshime më të mëdha nga Moska; por Moska nuk ka më çfarë të tolerojë në mënyrë që në fund, pas kësaj, të mos dukej si palë humbëse). Të ndryshosh një simbol të tillë në një moment kaq delikat gjeopolitik për Putinin do të ishte njëlloj me pranimin e mossuksesit në gjithë këtë punë që është bërë deri tani në planin e politikës së jashtme.
Bashkimi Europian mund t’ia lejojë vetes një Kaja Kallas si shefe të diplomacisë, sepse politikën e jashtme në Bruksel gjithsesi e harmonizojnë “dhelprakë” tjerë më me eksperiencë dhe më të aftë se ajo, ata nga Gjermania dhe Franca, si edhe vetë Ursula fon der Leyen. Kallasi është njëfarë koordinatoreje, me detyrën për sigurimin e atyre për të cilat është rënë dakord më parë, prezantimin publik të paketave të tilla të cilat duhet të pëlqehen në Londër dhe në Uashington.
Moska nuk e ka këtë komoditet për zyrtarët më të lartë diplomatikë.
Ky ka tym ka edhe zjarr
Natyrisht në tërë këtë histori gjithmonë do të ketë nga ata që dëshirojnë të përdornin urtësinë e njohur popullore, e cila thotë “ku ka tym ka edhe zjarr”. Po, ndoshta edhe mund të gjejnë edhe ndonjëfarë paraleleje me zërat si më lart, përshembull kur u pat përshpëritur për një lohë të gjatë mbi zëvendësimin e ish ministrit të mbrojtjes Sergej Shojgu në kontekstin e grindjes së tij të vazhdueshme (edhe publike) me udhëheqësin e organizatës ushtarake private Jevgenij Prigozhin në kohën kur ky i fundit me njësitë e tij zhvillonte luftë të përgjakshme për qytetin Bahmut dhe paralelisht akuzonte Shojgun për logjistikë të organizuar shumë keq, për korrupsion edhe gjithçka tjetër.
Kjo grindje pati efekte negative katastrofale për dinjitetin e Rusisë dhe forcave të saj të armatosura në botë, e në fund Shojgu në të vërtetë u zëvendësua, megjithëse Prigozhini humbi jetën në rrethana të çuditshme, gjatë rënies së një avioni civil.
Konkluzion
“Sergej Lavrovi, ministri shumëvjeçar rus i punëve të jashtme, tha se është i gatshëm të mbajë takim personalisht me sekretarin amerikan të shtetit Marco Rubio, por këmbënguli se interesat e Rusisë duhen marrë parasysh në rastin e diskutimit mbi luftën në Ukrainë”. Kështu shkruante POLITICO me datë 9 nëntor.
“Ka rëndësi të bisedohet për çështjen ukrianase dhe të promovohet programi bilateral”, tha Lavrovi në një intervistë për agjensinë RIA Novosit të publikuar të dielën. “Për këtë komunikojmë me telefon dhe jami të gatshëm të mbajmë, takime ballë për ballë kur kjo është e nevojshme”, shtoi ai.
Pra – me këtë lajm të POLITIKO-s do ta konkludoja këtë analizë. Në të vihet në dukje se Kremlini “ka hedhur poshtë lajmërimet mediatike se Lavrovi ka humbur mbështetjen e Putinit për shkak të mungesës së rezultatëve të negociatat me Uashingtonin”. Për më shumë, Lavrovi në të njëjtën intervistë “shumë, herë sulmoi krerët europianë, duke pohuar se “Brukseli dhe Londra përpiqen të bindin Uashingtonin të heqë dorë nga synimet e tij për zgjidhjen e krizës me mjete diplomatike dhe politike dhe të përfshihet plotësisht në përpjekjet për të bërë presion ndaj Rusisë.
Me fjalë të tjera – as Lavrovi “është zbutur” as një gjë të tillë i’a ka kërkuar atij Putini. Mbetet aty ku është dhe këtë duhet ta marrin parasysh edhe më tej diplomatët amerikanë dhe europiane të cilët nuk ka dyshim se do të dëshironin që gjërat të ecnin në drejtimin tjetër.
Por edhe nëse e zëvendëson, bashkëpuntorët e tij besnikë Putini kurrë nuk i largon nga vetja. Shëmbull për këtë është pikërisht Sergej Shojgu, i cili pas ministrit të mbrojtjes u bë sekretar i Këshillit rus për sigurinë.
[i] https://www.geopolitika.news/analize/zoran-meter-hoce-li-putin-smijeniti-svog-vjernog-saveznika-lavrova-glasine-ili-istina/
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
