Zoran Meter-geopolitika.news[i]
- Rusia qysh pothuajse prej katër vitesh është e zënë me luftën në Ukrainë e cila është për të ekzistenciale dhe e cila “i’a ka lidhur duart” në projektimin e fuqisë së saj në nivel global – dhe ky është ndoshta suksesi më i madh i ShBA-ve në tërë “operacionin Ukraina”, krahas atij të nënshtrimit të aleatëve europianë.
- Për Kinën tani është prioritet Taivani dhe marrëdhëniet tejet të ashpërsuara me Japoninë- ndoshta më të këqijat qysh pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore.
- Tani shihet më së miri se Ukraina nuk bën pjesë në interesat kryesore kombëtare amerikanë të cilat ShBA-të janë të gatshme t’i mbrojnë me çdo çmim, por i ka shërbyer si mjet me rëndësi pikërisht për gjithçka që po ngjet që nga fillimi i mandatit të dytë të Trumpit.
Në Bruksel filloi takimi i aleancës së NATO-s në nivel ministrash të punëve të jashtme. Sikurse vë në dukje Reuters-i britanik, është domethënëse se në këtë takim nuk do të marrë pjesë sekretari amerikan i shtetit Marco Rubio. Takime të këtij lloji mbahen dy herë në vit, gjë për të cilën mund të themi se janë të rralla rastet kur në to nuk ka marrë pjesë shefi i diplomacisë amerikane.
Rusia dhe ShBA-të pardje në Moskë nuk arritën kompromis mbi marrëveshjen e mundshme paqesore për përfundimin e luftës në Ukrainë pas takimit pesë orësh në Kremlin mes presidentit rus Vladimir Putin dhe emisarit kryesor të presidentit Trump. Për më shumë është e çuditshme mosardhja e kryediplomatit amerikan i cili është njëkohësisht edhe këshilltar për sigurinë në Shtëpinë e Bardhë.
Këtu mendoj se ka rëndësi të theksohet se Rubio ka dy arësye me rëndësi për mosardhken në Bruksel: e para, negociatat e pardjeshme pesë orëshe në Moskë mes palës amerikane dhe ruse mbi planin paqesor të Trumpit për Ukrainën; e dyta, ndërhyrja gjithnjë e më e mundshme ushtarake amerikane në Venezuelë, për të cilën përkujdeset pikërisht Rubio dhe e cila është prioriteti kryesor i politikës së jashtme të tij (konkretisht, përmbysja e kreut të këtij vendi Nikolas Maduro nga pushteti)
Maduro tani akzuohet për falsifikime të rezultateve të zgjedhjeve presidenciale dhe për përzierje në tregtinë ilegale të drogës e cila arrin në tregun amerikan, por arësyhet e vërteta janë shumë më të thella. Ato lëvizin mes atyre gjeopolitike me doktrinën Monro e cila daton qysh në gjysmën e parë të shekullit 19 dhe sipas së cilës e tërë hapësira e të dy Amerikave është ekskluzivisht oborr i Shteteve të Bashkuara, ku askush tjetër nga jashtë nuk guxon të ketë akeses; e deri te ato ekonomike – para së gjithash energjetike –të cilat kanë të bëjnë me pasurinë e stërmadhe të Venezuelës me rezerva nafte dhe gazi natyror (natyrisht edhe uji të pishëm, pyje e gjithçka tjetër).
Përsa i përket së parës, Rubio parmbrëmë, që para lajmeve mbi rezultatet e bisedimeve në Moskë, në një intervistë për Fox News deklaroi qartë se ShBA-të nuk duan të jenë të përfshira në luftën ukrainase dhe se në atë vend nuk ka ushtarë amerikanë, se ShBA-të janë përfshirë ekskluzivisht si ndërmjetës për arësyen se askush tjetër nuk është në gjendje, se duhet biseduar edhe me Rusinë edhe me Ukrainën. Por tha edhe diçka me rëndësi: gabohen ata të cilët në Amerikë vazhdojnë të këmbëngulin për vazhdimin e ndihmës amerikane për Ukrainën deri sa të jetë e nevojshme – “kjo nuk do të ndodhë”– u shpreh i vendosur Rubio.
Kjo është ajo që ndoshta kolegët e tij nga antarët e NATO-s nuk do të donin t’a dëgjonin në takimin e sotëm, megjithëse do të jenë të detyruar t’a dëgjojnë duke patur parasysh se në atë takim ShBA-të do t’i përfaqësojë zëvendësi i Rubios.
Venezuela
Përsa i përket fatit të Venezuelës dhe Maduros, mendoj se ai tashmë është i paracaktuar. Trumpin nuk guxon askush t’a kundërshtojë kur është fjala (jo vetëm) për këtë çështje- as në botë e aq më shumë në Kongres. Vullneti i amerikanëve të zakonshëm të cilët e kundërshtojnë fuqishëm këtë luftë është gjithsesi i parëndësishëm. Ajo që i frikësohet më shumë është se mos ndoshta ndodh konflikti afatgjatë nëpër xhunglat venezueliane në rastin e një operacioni masiv dhe gjithëpërfshirës tokësor i cili mund të marrë përmasat e luftës së Vietnamit. Këtë dëshiron t’a evitojë me çdo çmim. Ajo që ndoshta do të bëjë është miratimi i sulmeve masive me raketa Tomahawk ndaj infrastrukturës kyçe ushtarake dhe civile të Venezulës (që tani thuhet se janë vendosur 1.200 raketa), dhe këtyre t’u shtohen edhe sulme me avionë dhe me sistemet e tyre raketore përkatëse. Ndoshta edhe operacioni i kufizuar tokëror duke patur parasysh dislokimin e 15.000 ushtarëve në bazën në Portoriko – të vendosur përballë bregdetit venezuelian. Këtyre u duhen shtuar edhe marinsat të cilët jaën të gatshëm që më parë brenda grupeve të fuqishme nëpër anijet amerikane me në krye avionmbajtësen më të madhe USS Gerald R. Ford.
Mbrojtja ajrore dhe antiraketore venezueliane nuk është në gjendje të përballet me një sulm amerikan të këtyre përmasave. Ajo është e projektuar për ndonjë luftë lokale, amëerikanojugore, të cilat nuk janë gjë e rrallë në këtë pjesë të botës. Gjithçka jashtë saj do të ishte iluzionnë kuptimin e kundërvënies së mundshme të sukseshme këtij sulmi amerikan masiv.
Qëndrimi rus dhe kinez është në favor të Trumpit
Jam plotësisht i sigurtë se as Rusia dhe as Kina nuk do të përpiqen të përzihen në invazionin amerikan nëse ai ndodh, as nëpërmjet lëvizjeve demonstrative në formën e lundrimit të anijeve të tyre në zonën detare të Venezuelës, aq më pak të atyre të hapura ushtarake domethënë të karakterit mbrojtës.
Rusia qysh pothuajse prej katër vitesh është e zënë me luftën në Ukrainë e cila është për të egzistenciale dhe e cila “i’a ka lidhur duart” në projektimin e fuqisë së saj në nivel global– dhe ky është ndoshta suksesi më i rëndësishëm i ShBA-ve në tërë “operacionin Ukraina”, krahas edhe atij të nënshtrimit të aleatëve europianë. Pamundësia e veprimit të jashtëm të Moskës kur bëhet fjalë për partnerët e saj strategjikë u demonstrua më së miri në rastin e sulmit ajror amerikan në Iran në pranverën e këtij vii.
Amerikanët i dinë mirë të gjithë këto dhe do të ishte tejet e pakuptueshme, qoftë nga këndvështrimi gjeopolitik dhe gjeopolitik, të mos e shfrytëzojnë këtë situatë në cilëndo pjesë të botës ku kanë interesa të rëndësishme kombëtare- aq më shumë në Amerikën Latine dhe në Lindjen e Afërt.
Tani shihet më së miri se Ukraina nuk bën pjesë në interesat kryesore kombëtare amerikanë të cilat ShBA-të janë të gatshme t’i mbrojë me çdo çmim, por i ka shërbyer si mjet me rëndësi pikërisht për gjithçka që po ngjet që nga fillimi i mandatit të dytë të Trumpit.
Nga ana tjetër, Kina, si puna e Rusisë ka gjithashtu vatrat e saj të rëndësishme në Venezuelë e cila është partner me rëndësi tregtar i saj por edhe blerës armësh – gjithashtu nuk do të përzihet në ndërhyrjen ushtarake të mundshme të Trumpit. Ajo ka tani prioritet Taivanin dhe marrëdhëniet tejet të ashpërsuara me Japoninë – ndoshta marrëdhëinet më të këqija që nga përfundimi i Luftës së Dytë Botërore. Gjithashtu në përgjithësi nuk e përjashtoj as faktin se kryeministrja e re japoneze Sanae Takaichi, e cila priti para pak kohësh Donald Trumpin dhe i premtoi aleancë akoma më të fortë të vendit të saj, pikërisht këtyre ditëve ka nisur armatosjen me raketa të ishullit më jugor japonez të vendosur në zonën e sistemeve të Taivanit të cilët mbulojnë edhe zonën tokësore të Kinës (por edhe jo larg Filipineve) dhe ka shkaktuar zemërimin e Pekinit, kësisoj i’a vështirëson vëmendjen e saj ndaj Venezuelës.
Ajo që eventualisht mund të ndodhë me sulmin e Trumpit në Venezuelë është që Kina dhe Rusia “të humbasin nervat”. Më saktë – e para, sipas shembullit amerikan të nisë zgjidhjen ushtarake dhe problemin kryesor “në oborrin e saj”- çështja tajvaneze– për më shumë se ShBA-të dhe Japonia de jure e konsiderojnë Taivanin pjesë sovrane të Kinës (në të kundërtën nuk do të mund të kishin marrëdhënie diplomatike me Pekinin)
Nga ana tjetër, Rusia mund të përshkallëzojë sulmet mbi Ukrainën me të gjithë mjetet në dispozicion me synim përfundimin e sigurtë të luftës, e cila, sikurse thamë më lart- i’a “ka lidhur duart” rrezikshëm në çështjen e interesave të saj globale.
Nuk besoj se Trumpi në të dy rastet e lartpërmendura (të cilët, në një skenar të tillë evetnual ndoshta do të ndodhnin njëherësh) të reagojë në mënyrën që t’i shpallë luftë Rusisë dhe Kinës dhe të dërgojë kundër tyre armatat e tij.
Gjitashtu nuk e përjashtoj mundësinë që në bisedimet e parmbrëmshme amerikano-ruse në Moskë nuk e kanë cekur edhe çështjen e Venezuelës.
Përse dështuan bisedimet?
Meqë ra fjala te bisedimet e lartpërmendura të emisarit të Trumpit Steve Witkoff dhe Jared Kushnerit (dhëndërri i Trumpit) me ekipin negociator rus të cilit më vonë i’u bashkua edhe Vladimir Putini (më përpara Putini mbajti një fjalim në platformën e njohur tradicionale ruse të biznesit – Rusia thërrët, ndërsa Witkoffi dhe Kushneri, kishte disa orë që kishin mbërritur në Kremlin, por shëtisnin me adutin negociues të Putinit Kirill Dimitrijev nëpër rrugët e zbukuruara të Moskës me rastin e Krishtlindjeve), duhet thënë se mbetën sekrete edhe përkundër faktit se një sërë mediash deklaruan dështimin e tyre. Atoi me siguri nuk patën sukeses në lidhje me çështjen e propozimit paqesor të Trumpit, por patën një karakter të fuqishëm dypalësh, para së gjithash raportet ekonomike amerikano-ruse. Përveç asaj se bisedimet mbi përfundimin e luftës vazhdojnë dhe që tani ato zhvillohen, sikurse u shpreh negociatori kryesor i Putinit Jurij Ushakov – “ekskluzivisht mes ShBA-ve dhe Rusisë”.
Pas përfundimit të bisedimeve as ekipi rus dhe as ai amerikan nuk dhanë kurrfarë deklarate konkrete (amerikan në kuptimin e vërtetë të fjalës kurrfarë, ndërsa ai rus kryesisht nëpërmjet Ushakovit, në kuptimin se Moska nuk ra dakord me disa pika të veçanta – ato tani janë 27 gjë që është afër 28 që ishin në fillim dhe të cilat i shkonin për shtat të Rusisë ku tani u reduktuan në 19 pas bisedimeve të para pak kohëve mes delegacioneve amerikane dhe ukrainase në Gjenevë), dhe se për diçka nga propozimi i Trumpit gjithsesi mund të jetë dakord.
Ajo që ishte gjithashtu e dukshme ishte ajo se Witkoffi nuk mori rrugën për në Irlandë ku, sikurse thuhej, e priste Vollodimir Zelenski, por sëbashku më Kushnerin fluturoi direkt për në Uashington. Askush përveç atyre të dyve nuk e di se çfarë ka ndodhur saktësisht (kjo mosdije e bën Europën veçanërisht nervoze), ndërsa Trumpit ndoshta do t’i paraqesin përshtypjet dhe qëndrimet e rusëve.
Sikurse shkruan The Telegraf-i britanik, Putini ka kërkuar që Kievi të dorëzojë territore të cilët Moska i konsideron të sajat, Kremlini gjithashtu hedh poshtë atë që çfarëdolloj forcash europiane në Ukrainë të mund të vëzhgojnë paqen. “Ekzistonin disa pika për të cilat nuk mundëm të biem dakord”, tha Ushakovi, duke shtuar: “Presidenti nuk e fshehu qëndrimin tonë kritik madje edhe negativ mbi një sërë propozimesh”. Kremlini të mërkurën deklaroi se Putini është i gatshëm të takohet me negociatorët amerikanë sa herë të jetë e nevojshme që të arrihet marëveshja, Zëdhënësi i Putinit, Dmitrij Peshkovi, tha sot se do të ishte e gabuar të thoshim se Putini i ka hedhur poshtë propozmiet amerikane, duke nënvizuar se takimi ishte shkëmbimi i parë i mendimeve ballë për ballë.
Ndërsa zyrtarët ukrainas dhe europianë e “akuzojnë Putinin se aktron interes për përpjekje paqesore dhe se, pas pesë orë bisedimesh në Moskë me emisarët europianë, nuk pati asnjë përparim”.
Yvette Cooper, ministrja britanike e punëve të jashtme, tha se Putini “duhet të ndërpresë mburrjen dhe gjakderdhjen dhe të jetë i gatshëm për t’u ulur në tryezën e bisedimeve dhe të mbështesë paqe të drejtë dhe afatgjatë”, ndërsa Andrij Sybyha, ministri ukrainas i punëve të jashtme i bëri thirrje krerëve rusë të “pushojnë së humburi kohë”. Margus Tsahkna, ministri etsonez i punëve të jashtme, kritikoi Moskën për veprimtari agresive në fushën e luftës dhe interes të pakët për paqe. “Akuzat vinë mbasiqë Putini i akuzoi europianët për sabotim të përpjekjeve paqesore që udhëheqin ShBA-të, dhe paralajmëroi se Rusia është e gatshme për luftë me Europën nëse do të provokohet” – konstaton media britanike. Ministri gjerman i punëve të jashtme Johann Wadephul paralajmëroi se Putini ende nuk ka treguar kurrfarë shenjash se është i gatshëm të bisedojë për paqen. “Ndërsa kanalet diplomatike gëlojnë nga aktivitetet që synojnë arritjen e paqes së drejtë dhe afatgjatë në Ukriansë, nuk guxojmë të humbasim nga fusha e shikimit të vërtetën e pakëndshme”, tha ai. “Putini është ai që e nisi luftën në Ukriansë – dhe mund t’a ndalojë në çfarëdo momenti. Ende nuk ka treguar gatishëmri reale për bsiedime”. Wadephuli gjithashtu paralajmëroi se Putini “do të testojë aftësitë tona mbrojtëse dhe të dobësojë aleancën tonë”. Por këmbënguli: “Nuk do t’ia arrijë”.
“Deklaratë e beftë e Putinit”.
Ajo e cila gjithsesi duket befasi, është interpretimi i mediave kryesore europiane të fjalëve të Putinit mbi mundësinë e luftës me Europën – të cilat në tituj më së shpeshti janë karakterizuar si “kërcënime skandaloze” etj. Por fakti real është si më poshtë: Putini tha se Europa po militarizohet në mënyrë të përshpejtuar dhe se krerët e saj flasin haptazi se po përgatiten për luftën së afërmi me Rusinë (gjë që nuk është kurrfarë risie), të cilën, sikurse tha Putini, Rusia nuk e dëshiron. Megjithatë, më pas shtoi atë që në të vërtetë mund të konsiderohet kërcënim i tmerrshëm por vetëm në kontekstin jashtë asaj që u tha më lart. Nëse Europa e dëshiron këtë dhe nëse “sulmon e para Rusinë”, “Rusia për këtë është e gatshme që tani” – tha Putini. Por atëherë kjoluftë me Europën “në ndryshim nga ajo ukrainase” me të cilën Rusia, sipas Putini, i përzgjedh me vëmendje objektivat – “do të jetë shumë e shkurtër, dhe Rusia atëherë nuk do të ketë më me cilin të bisedojë”.
Konkluzion i shkurtër
Sido që të jetë, është e qartë si më poshtë: bota po ndryshon me themel, ndërsa gara gjeopolitike brenda tri trekëndëshit kryesor ShBA-Rusi-Kinë përjetohet si kulmim. Kjo edhe në nivelin ushtarak.
Sdhemgull i së parës është Ukraina (ku definitivisht po hyhet në fazën përmbyllëse, nëse do të kenë sukses bisedimet ose jo) dhe Venezuela, para së cilës gjendet lufta, nëse Maduro nuk pranon kërkesën e Trumpit dhe ikën nga vendi.
Shembulli i së dytës, përveç bisedimeve tashmë të pazbuluara të negociatave amerikano-ruse ose suflerëve, është edhe shkuarja me 5 dhjetori e Putinit në Indi në takimin e shumëpërgatitur me Narendra Modin dhe në të cilin na presin shumë befasi.
[i] https://www.geopolitika.news/analize/zoran-meter-rusija-nemocna-sprijeciti-napad-sad-a-na-venezuelu-kao-i-kina-sto-kuhaju-putin-i-xi/
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
