Në një kohë kur tensionet globale janë në rritje dhe balancat gjeopolitike po riformësohen me shpejtësi, samiti i ardhshëm mes Shteteve të Bashkuara dhe Kinës shihet si një moment kyç për drejtimin e marrëdhënieve ndërkombëtare. Lufta në Iran, përplasjet tregtare dhe rivaliteti strategjik mes dy fuqive më të mëdha botërore kanë krijuar një sfond kompleks për takimin mes presidentit amerikan Donald Trump dhe homologut të tij kinez, Xi Jinping.
Në një intervistë për Radio Evropa e Lirë, Dennis Wilder, ish-zyrtar i lartë amerikan për çështjet e Kinës dhe aktualisht hulumtues në Universitetin Georgetown, ofroi një analizë të detajuar mbi samitin e ardhshëm mes presidentit amerikan Donald Trump dhe presidentit kinez Xi Jinping, si dhe ndikimin e zhvillimeve të fundit gjeopolitike, veçanërisht luftës në Iran.
Wilder theksoi se vendimi për të shtyrë samitin nga prilli në maj ishte i arsyeshëm dhe i nevojshëm për të dyja palët. Sipas tij, një vizitë e Trumpit në Pekin në kulmin e një konflikti të armatosur do të kishte krijuar një perceptim negativ në publik dhe në arenën ndërkombëtare. “Optika e një presidenti që largohet në mes të luftës për të shkuar në Pekin – duke u pritur me ceremoni – do të ishte një katastrofë,” tha ai. Ai shtoi se edhe pala kineze ishte e lehtësuar nga kjo shtyrje, pasi sulmet amerikane ndaj Iranit nuk krijonin një klimë të favorshme për një takim simbolik të nivelit të lartë.
Duke folur për mënyrën se si Kina i percepton veprimet e fundit të SHBA-së, Wilder vuri në dukje se ekziston një ndjenjë e theksuar dyshimi dhe “paranoje” në Pekin. Sipas tij, zyrtarët kinezë po i interpretojnë ndërhyrjet amerikane në vende si Venezuela, presionin ndaj Panamasë dhe angazhimin në Iran si pjesë e një strategjie më të gjerë për të kufizuar ndikimin global të Kinës. “Ata e shohin këtë si një përpjekje për t’ua marrë ndikimin në hemisferën perëndimore,” u shpreh ai.
Megjithatë, pavarësisht këtij tensioni gjeopolitik, Wilder theksoi se samiti pritet të mbetet i fokusuar kryesisht në çështjet ekonomike dhe tregtare. Ai e përshkroi luftën tregtare mes SHBA-së dhe Kinës si një përballje të ashpër nga e cila të dyja palët kanë dalë të dëmtuara, por pa një fitues të qartë. “Të dy u lënduan, por asnjëri nuk u rrëzua,” tha ai, duke shtuar se tani ekziston një vullnet i përbashkët për të arritur një marrëveshje të madhe ekonomike.
Wilder përmendi disa zhvillime konkrete që mund të jenë pjesë e kësaj marrëveshjeje, përfshirë një kontratë të mundshme për blerjen e 500 aeroplanëve Boeing nga Kina, rritjen e eksporteve amerikane të sojës dhe mundësinë e investimeve të reja kineze në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu vuri në dukje se disa vendime të fundit të administratës Trump, si lehtësimi i kufizimeve për çipet e avancuara të Nvidia-s, janë parë pozitivisht nga pala kineze.
Një tjetër çështje e ndjeshme që mund të diskutohet është Tajvani. Wilder sugjeroi se Trump mund të jetë i gatshëm të bëjë lëshime në mënyrën se si SHBA-ja e formulon qëndrimin e saj ndaj pavarësisë së Tajvanit, por paralajmëroi se kjo mund të shkaktojë shqetësime të mëdha në Uashington dhe në vetë Tajvanin. Sipas tij, ajo që për Trumpin mund të duket si një çështje semantike, për aktorët e tjerë ka pasoja reale politike dhe strategjike.
Në intervistë, Wilder u ndal edhe te dinamika e brendshme e administratës Trump, duke theksuar se vendimmarrja është shumë më e centralizuar dhe e paparashikueshme krahasuar me administratat e mëparshme. “Nuk ekziston një proces i vërtetë politik… gjithçka ndodh në Zyrën Ovale,” tha ai. Kjo, sipas tij, i jep presidentit fleksibilitet të madh në negociata, por njëkohësisht krijon pasiguri për partnerët ndërkombëtarë, përfshirë Kinën.
Ai gjithashtu komentoi rolin e zyrtarëve të tjerë amerikanë, duke përmendur se sekretari i Thesarit, Scott Bessent, po luan një rol kyç në negociatat ekonomike me Kinën, ndërsa sekretari i Shtetit, Marco Rubio, ka treguar më pak interes për angazhim të drejtpërdrejtë me palën kineze. Sipas Wilder, kjo mungesë komunikimi në nivel diplomatik mund të perceptohet si një sinjal i qëllimshëm nga Pekini.
Në aspektin ushtarak dhe strategjik, Wilder theksoi se Kina po ndjek me vëmendje të madhe luftën në Iran dhe po analizon ndikimin e saj mbi kapacitetet ushtarake të SHBA-së. Ai tha se zyrtarët kinezë janë të vetëdijshëm për ritmin e përdorimit të armëve amerikane dhe po vlerësojnë se kjo mund të dobësojë praninë amerikane në Azinë Lindore. “Ata po thonë: ‘Nuk do t’iu mbetet asgjë në rezervë në Azinë Lindore’,” citoi ai.
Në të njëjtën kohë, disa në Kinë e shohin përfshirjen e SHBA-së në Lindjen e Mesme si një shpërqendrim strategjik që mund t’i japë Pekinit më shumë hapësirë veprimi në rajonin e vet. Wilder vuri në dukje se disa analistë kinezë madje po e krahasojnë situatën me luftën në Vietnam, duke e përshkruar si një “moçal” të mundshëm për SHBA-në, megjithëse ai theksoi se kjo është më shumë një shpresë sesa një realitet i sigurt.
Wilder përshkroi marrëdhënien mes Trump dhe Xi si të pazakontë dhe kontradiktore. “Kemi udhëheqësin më të parashikueshëm në botë që angazhohet me udhëheqësin më të paparashikueshëm në botë,” tha ai, duke nënvizuar kompleksitetin e kësaj marrëdhënieje dhe sfidat që ajo paraqet për stabilitetin global.
/Argumentum.al
