Presidenti Emmanuel Macron hapi të hënën Konferencën e Oqeaneve të Kombeve të Bashkuara në qytetin e Nicës në Rivierën Franceze me një thirrje urgjente për mobilizim shumëpalësh për të shpëtuar detet. Detet e thella, Groenlanda dhe Antarktida nuk janë në shitje, tha presidenti francez, ndërsa bëri thirrje për ratifikimin e Traktatit të Detit të Hapur.
“Përgjigja e parë është shumëpalëshizmi”, tha Macron. “Deti i thellë nuk është në shitje, as Grenlanda nuk është në shitje, as Antarktida”, shtoi ai në një përgjigje të fshehtë ndaj deklaratave ekspansioniste të Presidentit të SHBA-së Donald Trump që kur ai mori detyrën në janar.
“Ndërsa Toka po ngrohet, oqeani po vlon”, tha presidenti francez, ndërsa bëri thirrje për një “partneritet të hapur” në shkencë dhe kërkim për të mbrojtur oqeanet e botës.
“Klima, ashtu si biodiversiteti, nuk është çështje opinioni; është çështje faktesh të vërtetuara shkencërisht”, shtoi ai.
Një Traktat për Detin e Hapur do të ratifikohet nga një numër i mjaftueshëm vendesh në samit për të hyrë në fuqi, konfirmoi Macron, duke vënë në dukje se 50 vende kishin paraqitur ratifikime “në orët e fundit” para se Konferenca e Oqeaneve e OKB-së të hapej zyrtarisht.
“Përveç 50 ratifikimeve të paraqitura këtu në orët e fundit, 15 vende janë zotuar zyrtarisht t’u bashkohen atyre”, tha Macron. “Kjo do të thotë se është arritur marrëveshja politike, e cila na lejon të themi se ky Traktat për Detin e Hapur do të zbatohet siç duhet. Pra, është një punë e kryer”, shtoi ai, pa specifikuar një afat kohor.
Traktati, i nënshkruar në vitin 2023, do të hyjë në fuqi 120 ditë pas ratifikimit të 60-të. Franca fillimisht donte të merrte 60 ratifikimet para se të fillonte konferenca e Nicës.
Rreth 60 krerë shtetesh dhe qeverish po marrin pjesë në Konferencën e tretë të Oqeanit të OKB-së, përfshirë Presidentin brazilian Luiz Inacio Lula da Silva dhe homologun e tij argjentinas Javier Milei.
Moratoriumi për minierat në det të thellë ‘një domosdoshmëri’
Macron gjithashtu bëri thirrje për një moratorium për minierat në det të thellë, i cili ishte “një domosdoshmëri”, pohoi ai.
“Mendoj se është çmenduri të nisësh veprime grabitqare ekonomike që do të prishin shtratin e thellë të detit, do të prishin biodiversitetin, do ta shkatërrojnë atë … Moratoriumi për shfrytëzimin e shtratit të thellë të detit është një domosdoshmëri ndërkombëtare”, tha ai në tubimin në Nisë, Francën juglindore.
Trump ka sjellë urgjencë në debatin rreth minierave në det të thellë, duke lëvizur drejt përshpejtimit të eksplorimit të SHBA-së në ujërat ndërkombëtare dhe duke anashkaluar përpjekjet globale për të rregulluar sektorin në zhvillim e sipër.
Autoriteti Ndërkombëtar i Shtratit të Detit, i cili ka juridiksion mbi shtratin e oqeanit jashtë ujërave kombëtare, do të takohet në korrik për të diskutuar një kod global minerar për të rregulluar minierat në thellësitë e oqeanit.
Duke folur në konferencë pas Macron, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së Antonio Guterres tha se bota nuk mund t’i lejojë oqeanet e thella “të bëhen perëndimi i egër”, ndërsa kombet negociojnë rregulla të reja kontestuese për minierat në shtratin e detit.
Lula i Brazilit paralajmëroi të hënën kundër kërcënimit të vendeve që shfrytëzojnë në mënyrë të njëanshme oqeanet përmes minierave në det të thellë, duke iu referuar planeve të SHBA-së për të shfrytëzuar shtratin e thellë të detit.
“Tani po shohim kërcënimin e unilateralizmit që varet mbi oqean. Nuk mund të lejojmë” që ajo që i ndodhi tregtisë ndërkombëtare t’i ndodhë edhe detit, tha Lula në samitin e OKB-së.
Ai i bëri thirrje Autoritetit Ndërkombëtar të Shtratit të Detit të veprojë ndërsa Trump përgatitet të autorizojë në mënyrë të njëanshme shfrytëzimin e mineraleve në Oqeanin Paqësor.
Luftimi i ndotjes nga plastika
Apelet për unitet vijnë ndërsa kombet debatojnë për një traktat global për ndotjen nga plastika, dhe SHBA-të anashkalojnë përpjekjet ndërkombëtare për të rregulluar minierat në det të thellë.
Samiti vjen ndërsa vetëm 2.7 përqind e oqeanit është i mbrojtur në mënyrë efektive nga aktivitetet shkatërruese nxjerrëse, sipas organizatës jofitimprurëse Instituti i Konservimit Detar. Kjo është shumë më poshtë objektivit të rënë dakord sipas premtimit “30×30” për të ruajtur 30 përqind të tokës dhe detit deri në vitin 2030.
Koreja e Jugut, Franca dhe BE-ja kanë mbështetur Traktatin e Detit të Hapur, por shumica e kombeve të mëdha oqeanike ende nuk e kanë ratifikuar atë, përfshirë pjesën tjetër të G20.
Përtej angazhimeve të reja, konferenca synon të nxjerrë në pah hendekun në rritje midis deklaratave të mbrojtjes detare dhe ruajtjes në botën reale.
Franca, bashkë-organizatore e konferencës, pretendon se ka tejkaluar objektivin prej 30 përqind për mbrojtjen detare. Por grupet mjedisore thonë se vetëm 3 përqind e ujërave franceze janë të mbrojtura plotësisht nga aktivitetet e dëmshme si peshkimi me rrjeta fundore dhe peshkimi industrial.
Vetëm në vitin 2024, u regjistruan më shumë se 100 anije peshkimi me rrjeta fundore duke kaluar mbi 17,000 orë peshkimi brenda gjashtë parqeve natyrore detare të Francës, sipas grupit të avokimit për oqeanet Oceana.
/Argumentum.al
