Zgjedhjet e parakohshme parlamentare, të dhjeta me radhë në Kosovë, të caktuara për 28 dhjetor 2025, janë shpallur për shkak të pamundësisë së Kuvendit për të formuar qeverinë pas zgjedhjeve të 9 shkurtit 2025. As përpjekja e dytë për formimin e qeverisë nuk pati sukses, duke e bërë të domosdoshëm një cikël të ri elektoral. Pritet që pas këtyre zgjedhjeve të zgjidhet së shpejti edhe presidenti ose presidentja e re e Kosovës. Ndërkohë, zgjedhjet lokale u mbajtën më 12 tetor 2025.
Në zgjedhje marrin pjesë gjithsej 24 subjekte politike: 18 parti, tre koalicione, dy nisma qytetare dhe një kandidat i pavarur. Numri i përgjithshëm i votuesve është 2.076.422, prej të cilëve afro 80.000 janë të regjistruar jashtë vendit. Të dhënat e regjistrimit të popullsisë të realizuar në prill–maj 2024 tregojnë se në Kosovë jetojnë 1.586.659 banorë; diferenca ndërmjet numrit të votuesve dhe popullsisë faktike pasqyron praninë e qytetarëve të mitur pa të drejtë vote.
Sipas vendimit të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve (KQZ), votimi do të organizohet në 38 komuna të Kosovës dhe në 36 shtete të huaja, ndërsa kostoja e përgjithshme e organizimit të zgjedhjeve vlerësohet në 11,49 milionë euro.
Kuvendi i Kosovës ka gjithsej 120 deputetë, nga të cilët 20 janë të rezervuar për komunitetet pakicë: komuniteti serb ka dhjetë mandate, boshnjakët tre, turqit dy, ndërsa komunitetet rom, ashkali dhe egjiptian (RAE) katër mandate së bashku; komuniteti goran ka një vend. Pragu zgjedhor për hyrje në Kuvend është 5%, ndërsa për formimin e shumicës parlamentare nevojiten 61 vota.
Tre rivalët kryesorë politikë janë: Lëvizja Vetëvendosje (LVV) e Albin Kurtit, bashkë me partnerët Alternativa, Guxo dhe Partia Shqiptare Demokristiane (PSD); Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) e Lumir Abdixhikut; dhe Partia Demokratike e Kosovës (PDK) e Bedri Hamzës. Lista Serbe (SL), si subjekti dominues i komunitetit serb me mbështetje nga Beogradi, si dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) e Ramush Haradinajt, kanë ndikim të kufizuar në dinamikën e përgjithshme politike të vendit.
Partitë kryesore opozitare nuk kanë paraqitur koalicion të përbashkët parazgjedhor në KQZ, duke theksuar edhe njëherë marrëdhëniet komplekse dhe konkurrencën brenda spektrit politik shqiptar. Sipas rregullave aktuale, mandati për formimin e qeverisë i takon subjektit që fiton numrin më të madh të votave.
Roli i Albin Kurtit dhe Lëvizjes Vetëvendosje (LVV)
Lëvizja Vetëvendosje (LVV) paraqitet si opsion politik i orientuar fuqimisht drejt drejtësisë sociale, zhvillimit ekonomik, forcimit të sundimit të ligjit dhe sovranitetit të Kosovës. Subjekti ndërthur parimet e shtetit social me ambicien për rritje të qëndrueshme ekonomike, si dhe angazhim të theksuar kundër korrupsionit, promovimin e barazisë dhe mbrojtjen e qytetarëve të zakonshëm dhe grupeve të margjinalizuara. Paralelisht, LVV synon të balancojë interesat kombëtare dhe parimin e vetëvendosjes me politikat progresive socio-ekonomike. Lëvizja është themeluar në vitin 2005, ndërsa viti 2025 shënon 20-vjetorin e angazhimit të saj në politikën kosovare.
Albin Kurti dhe LVV vazhdojnë të gëzojnë mbështetje të fortë të elektoratit falë programit reformues, luftës kundër korrupsionit dhe çrrënjosjes së strukturave politike-kriminale. Ekziston perceptimi i gjerë se Kurti është lider i bindjeve të palëkundura, i përkushtuar ndaj vendimeve të tij dhe i gatshëm t’i zbatojë ato në mënyrë konsistente. Anketat parazgjedhore sugjerojnë se LVV ka potencial për një fitore bindëse, me mundësinë e kalimit të mbi 50% të votave të votuesve të vendosur – duke e shndërruar këtë proces në një “shans të dytë” për Kurtin.
Sfida kryesore të Kurtit në vitin 2026 do të përfshijnë: ruajtjen e unitetit brenda spektrit politik shqiptar; tejkalimin e sulmeve të brendshme nga opozita dhe segmente të sistemit gjyqësor; vazhdimin e luftës kundër strukturave politike-kriminale — përfshirë prezencën eventuale të mercenarëve të huaj dhe përpjekjet për destabilizim; menaxhimin e çështjeve të ndjeshme të komuniteteve, me fokus të veçantë në themelimin e Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe (AKS/ZSO).
LDK dhe PDK: Potenciali dhe pengesat në ciklin e ardhshëm zgjedhor
Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) pozicionohet si parti qendër-djathtas, me orientim “pro-Rugovian” dhe euro-atlantik, duke reflektuar përkushtim të fortë ndaj integrimeve evropiane dhe stabilitetit të vendit. Subjekti thekson vlerat tradicionale familjare, duke e konsideruar familjen bazën e politikës sociale, ndërsa në ekonomi, teknologji dhe infrastrukturë mbron qasje më moderne. Megjithatë, LDK vazhdon të përballet me krizë të identitetit dhe mungesë reformash të brendshme.
Partia Demokratike e Kosovës (PDK) është e orientuar drejt tregut të lirë, rritjes ekonomike, punësimit dhe fuqizimit të sektorit privat, duke theksuar njëkohësisht mbrojtjen sociale për grupet e cenueshme. Ajo balanson elementet konservatore dhe kombëtare — përfshirë trashëgiminë historike të themelimit të shtetit — me politika ekonomikisht liberale. PDK e vë theksin në modernizimin e arsimit, nxitjen e inovacionit dhe përmirësimin e standardit të jetesës, duke synuar t’u ofrojë qytetarëve, sipas premtimeve të saj, “jetë më të mirë” dhe forcim të shtetësisë.
Nga aspekti organizativ, PDK ka kryer rotacion në lidership me zgjedhjen e Bedri Hamzës si kryetar, megjithëse praktikisht drejtimi i partisë shpesh shihet si i centralizuar “nga prapaskena”. LDK, e udhëhequr nga Lumir Abdixhiku, ende përballet me mungesë të mjaftueshme përvoje dhe autoriteti për të konsoliduar partinë në një kontekst politik sfidues.
Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK), nën drejtimin e Ramush Haradinajt, pozicionohet si opsion qendër-djathtas, i fokusuar në rritjen ekonomike, investimet, infrastrukturën dhe arsimin, me mbështetje të konsiderueshme nga diaspora. Ajo synon transformimin e Kosovës në një shtet të qëndrueshëm, të zhvilluar dhe të orientuar qartë drejt BE-së dhe NATO-s.
Mungesa e koalicionit të përbashkët ndërmjet LDK-së dhe PDK-së, për shkak të rivalitetit historik dhe dallimeve programore, e bën të pamundur krijimin e një sinergjie opozitare. Analizat tregojnë se edhe sikur të bashkoheshin, efekti strategjik do të ishte i kufizuar; ndaj një paraqitje e ndarë shihet si mënyra më racionale për të ruajtur identitetin politik dhe për të maksimizuar potencialin elektoral të secilës parti.
LDK dhe PDK, ndonëse me peshë historike të konsiderueshme, përballen me kapacitet të kufizuar për t’i rezistuar rritjes së LVV-së, ndërsa dobësitë e tyre të brendshme dhe mungesa e lidershipit të besueshëm paraqesin pengesa të mëdha për arritjen e rezultateve që do t’u mundësonin formimin e qeverisë pa kompromise të thella koalicionare. AAK mbetet aktore relevante, por me ndikim sekondar në raport me blloqet kryesore të votuesve shqiptarë.
Lista Serbe dhe roli i komuniteteve pakicë
Lista Serbe (SL) ruan pozicionin qendror si partia dominuese e komunitetit serb në Kosovë. Programi i saj fokusohet në të drejtat kolektive të serbëve, ruajtjen e identitetit kulturor e politik, qëndrueshmërinë e komunitetit dhe bashkëpunimin e ngushtë me Serbinë, duke kundërshtuar, sipas formulimeve të saj, vendimet “anti-serbe” të autoriteteve në Prishtinë. Praktikisht, SL karakterizohet nga kombinimi i bojkotit episodik, pjesëmarrjes selektive në institucione dhe varësisë së konsiderueshme nga Beogradi.
SL pritet t’i fitojë të gjitha 10 mandatet e garantuara për komunitetin serb; në zgjedhje marrin pjesë gjithsej tre subjekte serbe. Themelimi i Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe (AKS/ZSO) mbetet prioritet kyç i Serbisë, ndërsa forma përfundimtare e tij do të reflektojë realitetin politik të krijuar pas zgjedhjeve lokale të fundit. Tensionet mes liderëve shqiptarë dhe serbë mund të ulen vetëm përmes presionit të koordinuar të bashkësisë ndërkombëtare, veçanërisht BE-së dhe SHBA-së.
Pjesëmarrja aktive dhe përfaqësimi politik i komuniteteve pakicë — boshnjakëve, turqve, komuniteteve RAE dhe goranëve — është thelbësor për legjitimitetin dhe gjithëpërfshirjen e sistemit politik. Ndryshimet në numrin e votuesve dhe organizimin e qendrave të votimit, sidomos në komunën e Graçanicës dhe në veri të Kosovës, tregojnë sesi inxhinieria administrative mund të ndikojë në dinamikën politike të pakicave dhe theksojnë sfidat për ruajtjen e një procesi zgjedhor të drejtë dhe transparent.
Rivënia nën kontroll lokal të komunave me shumicë serbe në veri të Kosovës, si dhe forcimi i komuniteteve serbe në jug të Ibrit, ka rëndësi strategjike për stabilitetin afatgjatë dhe të ardhmen politike të këtij komuniteti. Këto procese mbështeten edhe nga presidenti i Serbisë, Aleksandar Vučić, çka siguron vëmendjen e vazhdueshme ndërkombëtare dhe një kontribut të qëndrueshëm për paqen rajonale.
Vendimi fillestar i KQZ-së për të mos lejuar pjesëmarrjen e Listës Serbe shkaktoi kritika të mëdha, pasi — sipas raporteve — ky hap “rrezikonte gjithëpërfshirjen e procesit zgjedhor”. Ka shqetësim real se veprime të tilla mund të dëmtojnë besimin e qytetarëve në legjitimitetin e zgjedhjeve dhe të margjinalizojnë komunitetin serb. Përcaktimi dhe më pas anulimi i këtij vendimi dëshmon qartësisht se çështjet etnike dhe pakicat vazhdojnë të jenë të një rëndësie thelbësore për legjitimitetin e sistemit politik kosovar.
Bashkimi Evropian ka kërkuar heqjen e masave ndëshkuese ndaj Kosovës, por thekson se zhvillimet në muajt e ardhshëm do të varen nga qasja e qeverisë së re ndaj komunitetit serb, sidomos në veri.
Parashikimet për vitin 2026
Stabilizim ose eskalim politik: Nëse LVV siguron shumicë të re parlamentare, Albin Kurti do të ketë mundësinë të vazhdojë programin reformues dhe konsolidimin institucional, duke çuar drejt stabilizimit politik të vendit. Në të kundërt, vendi mund të përballet me vazhdim të krizës politike dhe rritje të tensioneve ndërmjet aktorëve kryesorë.
Normalizimi i marrëdhënieve me Serbinë: Dialogu i ndërmjetësuar nga BE dhe SHBA mbetet thelbësor për zbatimin e plotë të Marrëveshjes së Brukselit dhe themelimin e AKS/ZSO. Përparimi ekonomik, rikthimi i diasporës dhe mbështetja ndërkombëtare mund të nxisin rritje të qëndrueshme, por mungesa e stabilitetit politik dhe një sistemi gjyqësor transparent mund të kufizojnë potencialin e zhvillimit.
Roli i pakicave: Pjesëmarrja aktive e Listës Serbe dhe respektimi i të drejtave të komuniteteve të tjera është kusht për një sistem politik legjitim dhe gjithëpërfshirës. Mbështetja e partive shqiptare shumicë mundëson krijimin e një qeverie me më pak nevojë për koncesione të mëdha ndaj partive të pakicave.
Rreziqet e sigurisë: Kosova mbetet pikë e ndjeshme gjeopolitike për shkak të rivaliteteve rajonale dhe ndikimit të fuqive të jashtme. Menaxhimi efektiv i rreziqeve të brendshme dhe rajonale të sigurisë është i domosdoshëm për stabilitetin afatgjatë.
Prognozat parazgjedhore
Sipas një sondazhi të pavarur të dhjetorit 2025, në mesin e votuesve të vendosur, LVV gëzon 50–53% të mbështetjes, PDK 16–19%, LDK 15–17%, koalicioni AAK–NISMA 7–9%, ndërsa partitë e tjera arrijnë rreth 3% së bashku.
Rreth një e pesta e elektoratit mbetet e pavendosur, duke e bërë këtë grup potencialisht vendimtar. Megjithatë, LVV mbetet favorite e qartë, ndërsa rezultati përfundimtar do të varet kryesisht nga dalja në votime. Kriza politike që nga shkurt 2025 sugjeron një dalje të ulët, të parashikuar nën 40%. Përsëritjet e shpeshta të zgjedhjeve ushqejnë apatinë e votuesve dhe rrezikojnë delegjitimimin e procesit zgjedhor.
Pjesëmarrja e diasporës, e shoqëruar me një mobilizim të lartë, mund të ketë ndikim domethënës, veçanërisht në rezultatin e komuniteteve pakicë.
Sondazhet konfirmojnë se Lista Serbe pritet t’i fitojë të gjitha 10 mandatet e garantuara për komunitetin serb, duke ruajtur rolin e saj si aktor kyç në përfaqësimin politik të pakicave.
Përfundim
Zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 28 dhjetorit 2025 përbëjnë moment vendimtar për të ardhmen politike dhe institucionale të Kosovës. Vendi hyn në këtë proces pa buxhet të miratuar për vitin 2026, gjë që shton presionin e bashkësisë ndërkombëtare për formimin e shpejtë të një qeverie funksionale. Këto zgjedhje, si provë për stabilitetin institucional, përfaqësojnë njëkohësisht edhe një shans të dytë për Albin Kurtin që të konsolidojë mbështetjen politike dhe të vazhdojë agjendën e tij reformuese.
Dështimi i qeverisë së mëparshme për të formuar institucionet pasqyron një krizë të thellë institucionale, ndërsa pritet që parlamenti i ri të jetë i fragmentuar dhe i karakterizuar nga dinamika të vështira negociuese. Një fitore e LVV-së dhe Albin Kurtit mund të stabilizojë vendin, të forcojë kornizën institucionale, të mundësojë miratimin e buxhetit dhe të përshpejtojë integrimin evropian. Megjithatë, ekziston rreziku që aktorë të tjerë politikë dhe komunitetet pakicë të mbeten të pakënaqur, duke intensifikuar polarizimin.
Për vitin 2026, faktorët kyç mbeten: ruajtja e stabilitetit politik, themelimi i Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe, normalizimi i marrëdhënieve me Serbinë, rimëkëmbja ekonomike, dhe menaxhimi efektiv i sfidave të sigurisë. Fokusi në këta prioritete do të jetë vendimtar për konsolidimin e Kosovës si shtet funksional, stabil dhe gjithëpërfshirës.
/Argumentum.al
