Rrjedhja në publik e bisedës dramatike telefonike në të cilën Donald Trumpi e akuzon Benjamin Netanjahun për çmenduri për shkak të invazionit në Liban zbulon të çarat e thella mes Uashingtonit dhe Tel Avivit.
Mediat amerikane dhe botërore bënë publike dje detaje eksplozive të bisedës telefonike në të cilën presidenti amerikan Donald Trump humbi plotësisht durimin me kryeministrin izraelit Benjamin Netanjahu. Shkak për këtë reaksion të ashpër ishte invazioni tokësor izraelit në Liban. Informacionin në fjalë, me nënshkrimin e gazetarit të tij kryesor Barak Ravid, e publikoi fillimisht portali “Axios” i njohur për lidhjet jashtëzakonisht të afërta me Shtëpinë e Bardhë.
Ndërsa mediat analizojnë nëse kjo përplasje verbale sinjalizon ndryshim real në politikën e jashtme të Uashingtonit ndaj Tel Avivit, në qarqet e analistëve është pritur me një dozë skepticizmi. Arësyeja qëndron në faktin se pothuajse të gjithë informacionet ekskluzive mbi negociatat në lidhje me ndërprerjen e zjarrit, marrëveshjen paqesore dhe Iranin dhe sigurinë rajonale vinë rregullisht pikërisht nga ky kanal mediatik, gjithmonë në momentin kur kjo i përshtatet politikisht administratës amerikane.
Vetëm në një periudhë të shkurtër, opinioni publik u informua mbi një seri manovrash të tilla mediatike. Në fund të majit, “Axios” informoi se marrëveshja me Iranin është e mundur “50/50”, në mënyrë që më pas të nxirrte detaje konkrete të marërveshjes gjoja në parim. Analistët me ditë të tëra studjuan pikat e këtij akti, por në vend të nënshkrimit pasoi shkëmbimi i goditjeve luftarake mes ShBA-ve dhe Iranit, ndërsa Izraeli intensifikoi ofensivën në Liban. Disa ditë më vonë, i njejti burim mediatik, hodhi përsëri në publik lajmin se marrëveshja është gati dhe se pritet vetëm parafirimi i Trumpit.
Këto informacione nuk është se janë detyrimisht të shpikura, bisedime vërtetë bëhen, por hedhja e këtyre “ballonëve provë” ka synim të qartë në fushën e diplomacisë publike dhe ekonomisë globale. Çdo lajmërim mbi zvoglimin potencial të tensioneve stabilizon në moment tregun financiare dhe ul çmimin e naftës. Nga ana politike, Trumpi përballet me presion serioz për të përfunduar konfliktin në të cilin është tërhequr nën ndikimin direkt të Izraelit. Duke e bindur Uashingtonin për të hyrë në këtë konflikt me përmasa të gjëra kundër Iranit – gjë të cilën administratat paraardhëse e kanë refuzuar kategorikisht pa arritjen e një synimi përfundimtar në formën e eleminimit të këtij kërcënimi rajonal, Netanjahu shpenzoi kapitalin e tij historik si lider i cili ka një zgjidhje për Lindjen e Mesme.
Presidenti amerikan njëkohësisht bën një fushatë intensive nëpër rrjetet shoëqrore, duke e bindur opinionin publik se fundi i luftës është afër dhe se Irani pranon marrëveshje nën kushtet amerikane. Pikë kryesore e marrëveshjeve mbetet Libani, duke patur parasysh se Irani këmbëngul për një marrëveshje ku të përfshihet edhe Hejzbollahu. Trumpi pohoi publikisht se i ka kërkuar Netanjahut të ndalë operacionin e madh ushtarak në Bejrut dhe kryeministri izraelit të urdhërojë tërheqjen e trupave. Megjithatë, Netanjahu u përgjigj nëpërmjet një mesazhi publik i cili injoron plotësisht këto pohime, duke theksuar se Izraeli do të vazhdojë me goditjet kundër Libanit nëse goditjet nëpër qytetet e tij nuk ndalojnë.
Pikërisht në këtë hendek komunikues vjen puna deri te rrjedhja e kontrolluar e informacionit mbi grindjen e ashpër. Kur Uashingtonit i nevojityet t’i tregojë publikut se ai i mban në dorë frerët në bisedime dhe kontrollon lëvizjet e aleatit të tij kryesor në Lindjen e Afërt, në media arrijnë detaje mbi zemërimin e presidentit. Megjithatë, bashkësia e gazetarëve dhe e analistëve shtrojnë, me të drejtë, pyetjen: a do të përkthehen këto fjalë të ashpra në lëvizje konkrete politike, si përshembull zvoglimi i mbështetjes ushtarake, logjistike apo diplomatike për Izraelin?
Një format i njëjtë është zbatuar edhe në raportet me Rusinë, kur nga Shtëpia e Bardhë rridhnin rregullisht informacione mbi atë se Trumpi ishte “i frustruar”, ose “i zemëruar” nga veprimet e Vladimir Putinit. Por këto frustrime private nuk e ndryshuan strategjinë zyrtare, e cila përqëndrohej në distancimin gradual nga ndihma direkte dhënë Ukrainës në mënyrë që të evitohej humbja e mbështetjes në radhët e zgjedhësve amerikanë. Në rastin e Izraelit, situata është identike, edhe përkundër fjalëve të rënda, pas dyerve të mbyllura, politika zyrtare mbetet e pandryshuar.
Një raport i tillë nuk është specifik vetëm për administratën e tanishme. Pothuajse asnjë president amerikan në historinë e re nuk ka patur raport të mirë personal me Netanjahun. Episode të tilla janë shënuar në vitin 1996, kur Bill Clintoni, pas një takimi të pakëndshëm me kryeministrin izraelit, komentoi para ekipit të tij: “Kush mendon se është ai? Cila është superfuqia këtu?”. Gjatë bisedimeve mbi vendbanimet ilegale në Bregun Perëndimor, Clintoni në një shpërthim frustrimi goditi me kokë receptorin e telefonit.
Vite më vonë, gjatë një Samiti G20 në Kanë, është rregjistruar, nga mikrofoni rastësisht i hapur, një bisedë mes Barack Obamës dhe Nicolas Sarkozisë. Kur presidenti francez u ankua se nuk mund t’a duronte më Netanjahun sepse është gënjeshtar, Obama i’u përgjigj: “Ti po më thua se të ka ardhur në majë të hundës, por mua më duhet të bashkëpunoj përditë me të”. Po ashtu ishte edhe me Joe Bidenin gjatë krizës në Gaza, mediat informonin mbi thirrjet telefonike të ndërprera dhe fjalët aspak të zgjedhura që përdorte Bideni në qarqet private për liderin izraelit. Megjithatë, këto kritika kurrë nuk u ngritën në rangun e politikës shtetërore. Shtetet e Bashkuara nuk e ndalën dërgimin e armëve dhe as nuk e hoqën veton në Këshillin e Sigurimit të OKB-së.
Për këtë rrjedhjet e fundit të informacioneve mbi reaksionin e Trumpit duhen konsideruar në kontekstin e politikës së brendshme dhe raporteve me opinionin e tij publik. Netanjahu udhëhiqet nga dinamika e tij e brendshme dhe atmosfera parazgjedhore në Izrael, ku antarët e kabinetit djathtist garojnë me deklarata radikale mbi asgjësimin e Libanit, të bindur se mund të vazhdojnë testimin e kufinjve të durimit të Uashingtonit.
Megjithatë, mbijetesa afatgjatë e kësaj mbështetje pa kushte amerikane është në pikëpyetje. Vetë Trumpi e pranoi para pak kohësh se përceptimi i Izraelit në shoqërinë amerikane po ndryshon me shpejtësi. Ndërsa më parë lobi izraelit kishte kontroll absolut mbi Kongresin, sot nuk është më kështu. Izraeli ndoshta po fiton beteja luftarake, por po humb luftën në fushën e marrëdhënieve me opinionin publik, gjë që parë në një afat të gjatë i sjell dëme serioze interesave të tij.
Të dhënat e anketimeve publike pohojnë mbi përmbysje të thellë gjenerative dhe politike brenda ShBA-ve. Menjëherë mbas sulmit të Hamasit, mbështetja e qytetarëve amerikanë për Izraelin ishte 47%, përkundër 20% të atyre që mbështesnin palestinezët. Sot, për herë të parë në historinë mdoerne, përqindja e amerikanëve që simpatizojnë palën palestineze (35%) ia kalon asaj që mbështesin palën izraelite (34%).
Kjo prirje udhëhiqet me distancimin masiv të votuesve të partisë demokrate nga politika zyrtare e Tel Avivit, si dhe qëndrimet e gjeneratës së re brenda partive udhëheqëse amerikane, e cila nuk ndjen më detyrim historik apo ideologjik ndaj aleancës pa kushte me Izraelin.
[i] https://bosna.hr/sukob-trumpa-i-netanyahua-fingiran-ili-stvaran/
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
