FOKUS
Një akuzë e paprecedentë politike dhe mediatike po vendos përballë Podgoricën dhe Tiranën, duke hapur një nga debatet më të ndjeshme të kohëve të fundit mbi sigurinë dhe stabilitetin në Ballkanin Perëndimor.
Në qendër të debatit është një pretendim për “veprimtari të koordinuar hibride” që synon destabilizimin e Malit të Zi, në një moment vendimtar për rrugëtimin e Podgoricës drejt Bashkimit Evropian.
Kryeministri malazez Milojko Spajić deklaroi se autoritetet disponojnë informacione serioze operative të sigurisë për përfshirjen e zyrtarëve nga të paktën dy shtete të rajonit në një përpjekje të mundshme destabilizuese. Ai nuk i përmendi publikisht këto shtete.
Por gazeta malazeze Vijesti, duke iu referuar burimeve të veta, raportoi se bëhet fjalë për Serbinë dhe Shqipërinë.
Pikërisht këtu nis një çështje që shkon përtej politikës së brendshme malazeze. Përfshirja e Shqipërisë, qoftë edhe përmes burimeve të cituara nga një media, e zhvendos debatin në një terren më të ndjeshëm. Marrëdhëniet mes dy vendeve fqinje, aleanca e tyre në NATO dhe perspektiva e përbashkët evropiane po cënohen.
Podgorica zyrtare: “Akuzat janë shumë, shumë serioze”
Presidenti i Malit të Zi, Jakov Milatović, reagoi më 28 gusht duke kërkuar që deklaratat e kryeministrit të mos mbeten në nivelin e një debati politik.
Milatović i cilësoi akuzat e Spajić si “shumë, shumë serioze” dhe kërkoi që ato të verifikohen institucionalisht. Sipas tij, publiku duhet të dijë se cilët zyrtarë të lartë të shtetit dyshohet se janë të përfshirë në aktivitete që mund të destabilizojnë Malin e Zi.
“Duhet të kemi një pamje të plotë”, tha presidenti, duke kërkuar që institucionet e sigurisë të japin përgjigje të qarta mbi informacionin që disponojnë dhe mbi veprimet që kanë ndërmarrë.
Milatović ka njoftuar gjithashtu se më 31 gusht do të thërrasë një mbledhje urgjente të Këshillit të Mbrojtjes dhe Sigurisë, ku pritet të shqyrtohen pretendimet për veprimtari hibride dhe reagimi i strukturave të sigurisë.
Ky zhvillim e zhvendos çështjen nga deklaratat politike drejt përgjegjësisë institucionale.
Nëse një kryeministër flet për një operacion destabilizues të lidhur me aktorë të huaj, pyetja e parë që duhet t’i përgjigjen institucionet nuk është vetëm kush, por edhe çfarë provash ekzistojnë.
Nëse ka një operacion të koordinuar, ai duhet të dokumentohet. Nëse ka zyrtarë të përfshirë, ata duhet të identifikohen. Dhe nëse informacioni është i tillë që nuk mund të bëhet publik për arsye sigurie, institucionet duhet të jenë në gjendje ta verifikojnë dhe ta trajtojnë atë përmes mekanizmave shtetërorë.
Tirana zyrtare: Shqipëria nuk është pjesë e asnjë skenari destabilizues
Tirana zyrtare ka reaguar ndaj deklaratës së Spajić dhe raportimit të Vijesti që përmend Shqipërinë dhe Serbinë.
Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, theksoi se nuk ka asnjë akuzë të formuluar zyrtarisht ndaj Shqipërisë, duke mohuar çdo përfshirje të Tiranës në një skenar destabilizues.
“Shqipëria as nuk është dhe as nuk mund të jetë pjesë e ndonjë skenari destabilizues, as në Malin e Zi, një vend fqinj, mik, partner dhe aleat në NATO, me të cilin ndajmë të njëjtin projekt të anëtarësimit në BE, dhe as askund tjetër”, deklaroi Hoxha.
Sipas ministrit, Tirana i ndjek me vëmendje raportimet dhe interpretimet që kanë pasuar deklaratën e Spajić, por ato duhet të trajtohen me rezervën e nevojshme, veçanërisht kur përmbajnë interpretime të ndryshme ose kontradiktore.
Hoxha nënvizoi se Shqipëria ndjek një politikë të kundërt me destabilizimin, duke investuar në bashkëpunimin, stabilitetin dhe zhvillimin e rajonit.
Ai bëri të ditur gjithashtu se Shqipëria vijon kontaktet me autoritetet malazeze në të gjitha nivelet dhe se për këtë çështje ka komunikuar me zëvendëskryeministrin dhe ministrin e Jashtëm malazez, Ibrahimović, si dhe me zëvendëskryeministrin Nik Gjeloshaj.
Sipas Hoxhës, hamendësimet, interpretimet mediatike apo debatet e brendshme politike nuk duhet të prodhojnë artificialisht probleme mes Shqipërisë dhe Malit të Zi.
Shqipëria dhe Mali i Zi: ku është interesi strategjik?
Në informacionin e bërë publik deri tani, një motiv i tillë nuk është evident.
Përkundrazi, Shqipëria ka një interes të drejtpërdrejtë që Mali i Zi të jetë një shtet i qëndrueshëm, demokratik, funksional dhe i orientuar drejt Bashkimit Evropian.
Dy vendet janë fqinjë, anëtarë të NATO-s dhe pjesë e të njëjtit proces strategjik të integrimit evropian. Mali i Zi është më përpara në këtë proces, ndërsa Shqipëria ka përshpejtuar gjithashtu negociatat e saj me BE-në.
Kjo diferencë në ritmin e integrimit nuk i vendos Tiranën dhe Podgoricën në konkurrencë strategjike. Përkundrazi, avancimi i njërit krijon një mjedis më të favorshëm për avancimin e tjetrit dhe për vetë perspektivën evropiane të Ballkanit Perëndimor.
Një Mal i Zi i qëndrueshëm dhe i orientuar drejt BE-së është në interesin e Shqipërisë.
Kjo merr një rëndësi të veçantë edhe për shkak të komunitetit shqiptar në Malin e Zi.
Shqiptarët janë pjesë e rëndësishme e jetës politike, shoqërore dhe institucionale të vendit. Ata përbëjnë një faktor autokton dhe historik dhe kanë qenë pjesë e proceseve të shtetndërtimit dhe konsolidimit demokratik të Malit të Zi.
Për Shqipërinë, interesi strategjik nuk është që ky komunitet të shndërrohet në instrument ndërhyrjeje nga jashtë. Përkundrazi, interesi është që shqiptarët e Malit të Zi të jenë qytetarë të integruar, të përfaqësuar dhe aktivë në institucionet e shtetit malazez.
Një komunitet shqiptar i integruar në një Mal të Zi të fortë, demokratik dhe evropian është faktor stabiliteti, jo destabilizimi.
Kur akuza për “luftë hibride” mund të prodhojë vetë destabilizim
Po jetojmë në kohë të turbullta dhe asnjë skenar nuk mund të përjashtohet paraprakisht. Pikërisht për këtë arsye, nëse ekziston vërtet një operacion hibrid kundër Malit të Zi, ai duhet të identifikohet, dokumentohet dhe neutralizohet nga institucionet kompetente.
Por nëse shtetet fqinje përfshihen në këtë narrativë pa prova të bëra publike, ekziston rreziku që vetë debati të prodhojë efektin destabilizues që pretendon se po lufton.
Një konflikt politik dhe mediatik mes Tiranës dhe Podgoricës do të ishte veçanërisht i dëmshëm.
Dy vende anëtare të NATO-s, dy vende në rrugën e integrimit evropian dhe dy fqinjë të drejtpërdrejtë nuk kanë interes ta ndërtojnë marrëdhënien e tyre mbi dyshime dhe akuza të pakonfirmuara.
Siguria kombëtare nuk mund të mbështetet vetëm mbi deklarata politike, rrjedhje informacioni apo burime anonime. Nëse informacioni nuk mund të bëhet publik për arsye të sigurisë kombëtare, atëherë verifikimi duhet të ndodhë brenda institucioneve përgjegjëse dhe jo të zëvendësohet nga lufta e deklaratave në media.
Kush përfiton nga një përplasje Tiranë–Podgoricë?
Kush do të përfitonte nëse Shqipëria dhe Mali i Zi do të hynin në një spirale të re mosbesimi?
Kush do të përfitonte nëse shqiptarët dhe malazezët do të fillonin ta shihnin njëri-tjetrin si kundërshtarë strategjikë?
Dhe, mbi të gjitha, kush do të përfitonte nëse një konflikt i tillë do të dobësonte bashkëpunimin e dy vendeve në NATO dhe do të krijonte pengesa të reja në rrugën evropiane të rajonit?
Këto pyetje nuk duhet të çojnë automatikisht në përfundimin se pas kësaj historie qëndron një shtet i caktuar.
Do të ishte e papërgjegjshme të shpallej Serbia, Rusia apo ndonjë aktor tjetër si përgjegjës pa prova.
Por do të ishte po aq e papërgjegjshme të mos merrej parasysh mundësia që një përplasje ndërmjet dy vendeve fqinje dhe aleate mund t’u shërbejë interesave që nuk dëshirojnë një Ballkan më të qëndrueshëm dhe më të integruar në strukturat euroatlantike.
“Retë e zeza” mbi Ballkan
Rasti malazez nuk duhet parë i izoluar nga zhvillimet më të gjera në rajon.
Ballkani Perëndimor mbetet një hapësirë ku interesat gjeopolitike ndërthuren, ku procesi i integrimit evropian përplaset me ndikime të ndryshme politike dhe ku tensionet e vjetra mund të aktivizohen shpejt përmes informacionit, identitetit dhe polarizimit.
Shqipëria dhe Mali i Zi nuk janë thjesht dy vende që ndajnë një kufi. Ato janë pjesë e së njëjtës arkitekturë euroatlantike dhe kanë interesa të përbashkëta në stabilitetin e rajonit.
Ndaj stabiliteti i Malit të Zi nuk është vetëm interes i Podgoricës. Është edhe interes i Tiranës, i shqiptarëve që jetojnë në Mal të Zi dhe, në një kuptim më të gjerë, i vetë projektit të stabilitetit dhe integrimit evropian të Ballkanit Perëndimor.
Prandaj, kjo përplasje duhet marrë seriozisht dhe menaxhuar me maturi. Sepse pikërisht këtu qëndron logjika e luftës hibride: të përçajë për të dobësuar, sipas parimit të vjetër “përça dhe sundo”.
© 2026 Argumentum
