Në një sistem energjetik global gjithnjë e më të ndërvarur, Ngushtica e Hormuzit mbetet një nga pikat më të ndjeshme të tij. Ajo ekspozon jo vetëm varësinë e thellë të ekonomive nga nafta, por edhe dallimet në mënyrën se si vendet janë përgatitur për kriza të mundshme.
Kina merr më shumë naftë përmes Ngushticës së Hormuzit se çdo vend tjetër. Rreth 40 për qind e gjithë naftës që kalon këtë pikë strategjike shkon drejt Kinës. Dikush do të mendonte se një varësi e tillë do ta vinte vendin në gjunjë.
Por nuk ndodh kështu.
Në vend të kësaj, Kina po ndihmon vende të tjera. Australia po përballet me mungesë të madhe nafte dizel dhe karburanti për aviacion. Kina po i vjen në ndihmë—me një çmim, natyrisht.
Kjo është një ilustrim i fortë i mendimit afatshkurtër të vendeve perëndimore kundrejt përgatitjes së kujdesshme të Kinës.
Kina mban rreth 1.4 miliardë fuçi naftë në rezervat e saj strategjike dhe në inventarët komercialë të detyruar nga qeveria. Kjo është më shumë se dyfishi i SHBA-së dhe Japonisë, afërsisht sa të gjitha vendet evropiane së bashku, dhe 10 herë më shumë se India. Mjafton për të furnizuar Kinën për të paktën tre muaj, ndoshta më gjatë.
Japonia dhe Koreja e Jugut kanë rezerva më të vogla, por gjithashtu konsumojnë më pak se Kina—që do të thotë se rezervat e tyre mund t’u zgjasin më shumë se gjashtë muaj.
Nuk janë vetëm rezervat. Të gjitha këto vende varen nga karburantet fosile për funksionimin e ekonomive të tyre dhe kanë punuar për ta zvogëluar këtë dobësi.
Kina ka tubacione nafte dhe gazi që e lidhin me Azinë Qendrore. Asnjë krizë detare nuk mund t’i ndërpresë këto rrugë tokësore.
Ajo ka zhvilluar edhe burimet e saj vendase të karburantit. Rezervat e saj të gazit shist janë më të vështira për t’u shfrytëzuar se ato të SHBA-së, por janë dy herë më të mëdha. Kina ka rritur prodhimin e gazit shist me 20 për qind çdo vit dhe pritet të bëhet prodhuesi i tretë më i madh në botë këtë vit. Madje ka gjetur edhe naftë.
Kina gjithashtu ka punuar për të ulur varësinë nga nafta në ekonomi. Ka eliminuar pothuajse plotësisht përdorimin e naftës në prodhimin e energjisë elektrike dhe ka përqafuar energjinë e rinovueshme. Nga 2019 deri në 2024, energjia diellore u rrit me 275 për qind dhe ajo e erës me 146 për qind.
Por kjo nuk ka të bëjë me “eko-ideale”. Në të njëjtën periudhë, prodhimi i energjisë nga qymyri u rrit me 32 për qind. Kina prodhon rreth gjysmën e energjisë elektrike nga qymyri në botë, kështu që në terma absolutë rritja është shumë e madhe—më shumë se konsumi i SHBA-së dhe Evropës së bashku.
Nuk ka rëndësi burimi i energjisë—era, dielli, qymyri apo bërthamorja—nëse nuk është naftë, atëherë ulet një dobësi e madhe strategjike.
E njëjta gjë vlen për përhapjen e makinave elektrike. Kina është tregu më i madh në botë për to dhe prodhuesit kinezë po depërtojnë edhe në Evropë.
Motivi kryesor nuk është mjedisi, por siguria energjetike: një makinë me benzinë varet vetëm nga benzina, ndërsa Kina ka më shumë burime për të prodhuar energji elektrike.
Për avionët dhe transportin e rëndë, elektrifikimi është më i vështirë, por Kina po zhvillon alternativa si karburantet nga qymyri.
Gjermania gjatë Luftës së Dytë Botërore zhvilloi procesin e prodhimit të naftës nga qymyri. Kina sot është lider botëror në këtë teknologji dhe industria e saj konsumon më shumë qymyr se SHBA-ja.
Kur filloi lufta në Iran, shumë parashikuan se kjo do të ishte katastrofë për Kinën. Por pas dy muajsh, edhe pse ka kosto, nuk është krizë.
Kina mund të kishte përmbushur nevojat e saj më lirë, por ka bërë zgjedhje strategjike afatgjata për të ulur varësinë.
“Siguria energjetike… është diçka që i shqetëson shumë udhëheqësit kinezë,” tha Jane Nakano nga CSIS.
Në kontrast, Australia kishte rezerva rekord në fillim të krizës, por ato zgjatën vetëm një muaj. Ajo ka mbyllur shumicën e rafinerive të saj dhe varet nga vendet e tjera jo vetëm për naftën, por edhe për përpunimin e saj. Kur filloi mungesa, furnizuesit e huaj prioritizuan vendet e tyre.
Në mars, qeveria australiane kërkoi furnizime emergjente nga SHBA. Javën e kaluar, ministrja e jashtme e Australisë vizitoi Kinën për të kërkuar më shumë karburant për avionë.
Kina ishte e përgatitur për luftë tregtare. Australia jo.
Prej vitesh, Herbert W. Armstrong paralajmëronte botën—përfshirë Kinën—se luftërat tregtare do të fillonin. Historia dhe logjika do ta kishin këshilluar Australinë të ishte më e përgatitur.
Kina nuk e merr si të mirëqenë botën e sotme me paqe dhe stabilitet relativ. Ajo ka planifikuar për skenarët më të këqij.
/Argumentum.al
