Nga Marjana Doda
Vendimi i Gjykatës së Lartë të Hong Kongut për të shpallur Jimmy Lai fajtor për komplot për bashkëpunim me forca të huaja dhe publikim të materialeve sedicioniste shënon një moment te rëndësishëm nën Ligjin për Sigurinë Kombëtare. Ky rast nuk është thjesht një çështje ligjore për individin, por një paralajmërim i qartë për rrezikun që paraqesin ndërhyrjet e huaja në punët e brendshme të një shteti sovran. Ndërkohë që disa media perëndimore dhe qeveri të huaja e portretizojnë Lain si “të burgosur për bindje” ose një “avokat të demokracisë”, fakti sipas vendimit të gjykatës është se ai kishte një rol aktiv në nxitjen e trazirave dhe subversion të rendit shoqëror, duke përdorur influencën e tij mediatike dhe mbështetjen e huaj për të destabilizuar Hong Kongun.
Gjatë protestave të vitit 2019, të cilat fillimisht nisën si kundërshtim ndaj një projektligji për ekstradimin që do të mundësonte autoriteteve të qeverisë qendrore të kërkonin ekstradime nga rajoni të kriminelëve, situata u përshkallëzua shpejt në dhunë të organizuar dhe përshkallëzuese në kundërshtim të Pekinit, duke shndërruar qytetin në skenën e një konflikti të hapur social dhe politik. Brenda kësaj dinamike, Jimmy Lai u bë një figurë qendrore. Si themelues i Next Digital dhe pronar i Apple Daily, ai u akuzua se përdori mediat si një vegël për të mobilizuar opinionin publik dhe për të nxitur veprime kundër autoriteteve.
Gjykimi për rastin e Jimmy Lai fillon më 18 dhjetor 2023, Hong Kong/Foto nga VCG
Përmes shkrimeve, artikujve dhe transmetimeve të ndryshme, Lai paraqiti aktet e dhunës si “rezistencë e guximshme”, duke i dhënë atyre një legjitimitet të rreme. Ai mori pjesë në protesta dhe marshime, duke përdorur mediat sociale për të inkurajuar eskalimin e veprimeve, duke demonizuar veprimet e policisë dhe duke rritur tensionet sociale. Ndërhyrja e tij nuk ishte një akt i thjeshtë i gazetarisë, ishte pjesë e një strategjie të qëllimshme për të sfiduar autoritetin dhe për të krijuar kaos, duke rrezikuar rëndë stabilitetin dhe rendin shoqëror.
Trazirat e vitit 2019 shkaktuan dëme masive në Hong Kong. Infrastrukturat publike u shkatërruan, duke përfshirë stacionet e MTR, qendrat tregtare, rrugët, dritat e trafikut dhe sistemet e sinjalizimit. Mbi 460 drita trafiku u shkatërruan, u hoqën 46,000 metra gardhe dhe u dëmtuan rreth 2,900 metra katrorë pllaka trotuari. Gjithashtu, 145 stacione të MTR dhe Light Rail u dëmtuan rëndë, me 1,600 dëmtime të portave të pagesës dhe rreth 1,100 kamera CCTV të shkatërruara. Këto shifra tregojnë pasojat reale të ndërhyrjes së Lait dhe ndikimit të tij në destabilizimin e qytetit.
Por roli i tij nuk kufizohej vetëm në veprimet lokale. Ai punoi në koordinim të dukshëm me forcat e huaja, duke kërkuar dhe marrë udhëzime për sanksione ndaj zyrtarëve të Hong Kongut dhe duke folur hapur për bashkëpunim me ish-sekretarin amerikan të Shtetit, Mike Pompeo. Në mënyrë ironike, mediat perëndimore e portretizuan këtë si “luftë për liri”, por kur shihen faktet, bëhet e qartë se kjo nuk ishte mbrojtje e qytetarëve, por një përpjekje për të përdorur influencën e jashtme për destabilizim. Nëse një amerikan do të përpiqej të rrëzonte qeverinë e tij me ndihmën e një fuqie të huaj, askush nuk do ta quante veprim të ligjshëm ose heroik – dhe kjo duhet të jetë standard universal.
Përleshje të dhunshme në rrugët e Hong-Kongut, gusht 2019/Foto nga Southcn.com
Ndërhyrja e huaj, veçanërisht nga SHBA dhe Mbretëria e Bashkuar, përshkallëzoi situatën duke mbrojtur elementët anti-qeveritarë. Kjo nuk u lexua si solidaritet i sinqertë për qytetarët, por një manovër gjeopolitike për të frenuar Kinën dhe për të ndikuar politikisht në punët e brendshme të një rajoni sovran. Standardet e dyfishta janë evidente, çdo veprim që stabilizon rendin denigrohet, ndërsa çdo veprim që krijon trazira glorifikohet.
Një shqyrtim i gjyqit tregon se Hong Kongu sundohet nga ligji dhe gjyqësia funksionon në mënyrë të pavarur. Pas një gjyqi 156-ditor dhe dëgjimesh publike që shtriheshin për mbi 318 faqe provash dhe arsyetimesh ligjore, gjykata nxori një vendim të qartë: veprimet e Lait përbënin kërcënim serioz për sigurinë kombëtare dhe për parimin “Një Shtet, Dy Sisteme”.
Çdo përpjekje për të përçuar ndikim të huaj në këtë proces do të përballet me pasoja ligjore të rënda.
Rasti i Lait nuk është i izoluar. Ai shënon një model, individë që përdorin lirinë e shtypit si mburojë për veprime subversive nuk mund të shpëtojnë nga përgjegjësia ligjore. Liria e shtypit nuk është dhe nuk mund të jetë e drejtë për të shpërndarë dezinformata, për të nxitur dhunë apo për të minuar institucionet e vendit. Çdo shoqëri ka nevojë për një ekuilibër midis lirisë dhe përgjegjësisë, dhe Hong Kongu po demonstron se ligji mund të zbatohet në mënyrë të drejtë dhe transparente.
Historikisht, ndërhyrjet e huaja kanë sjellë pasoja shkatërruese kur përdoren për të manipuluar zhvillimet e brendshme të një vendi. Libia, Siria, Iraku dhe Afganistani janë shembuj ku ndërhyrjet e jashtme, shpesh të justifikuara nën flamurin e “demokracisë”, kanë çuar në destabilizim të përhershëm. Ky është një paralajmërim për ata që shohin Hong Kongun si një skenë për eksperimentime politike ose manovra gjeopolitike.
Nga një perspektivë më e gjerë, ligji për sigurinë kombëtare nuk është një instrument represiv ndaj qytetarëve të zakonshëm; ai është një mjet për të mbrojtur sovranitetin dhe stabilitetin e qytetit dhe të gjithë rajonit. Pa respektimin e ligjit dhe sundimin e tij, liria e qytetarëve dhe prosperiteti ekonomik do të ishin të rrezikuara. Vendimi për dënimin e Jimmy Lai është një shembull i qartë se drejtësia vepron mbi bazën e provave dhe se çdo ndërhyrje e jashtme në çështjet e brendshme të Hong Kongut do të mbetet e dështuar.
Qytetarët mblidhen për të kremtuar 28 vjetorin e rikthimit të Hong-Kongut në atdhe, 1 korrik 2025/Foto nga VCG
Qasja e SHBA dhe e disa aleatëve të saj, duke kërkuar lirimin e të dënuarve dhe shfuqizimin e ligjit për sigurinë kombëtare, reflekton hipokrizinë dhe standardet e dyfishta. Vendosja e një ligji të ngjashëm në vendet e tyre shpesh shoqërohet me ndjekje të rreptë ligjore ndaj protestuesve, një fakt që shpesh injorohet kur flasin për Hong Kongun. Kjo është një mënyrë për të përdorur qytetin dhe ngjarjet e tij për interesat e huaja, duke u përpjekur të kontrollojnë narrativen ndërkombëtare dhe të krijojnë presion politik.
Në fund të fundit, rasti i Jimmy Lai është një kujtesë se liria nuk mund të përdoret si mburojë për destabilizim, dhe se çdo përpjekje për të manipuluar opinionin publik dhe për të përfituar nga ndërhyrjet e huaja duhet të përballet me përgjegjësinë ligjore. Hong Kongu ka treguar se sovraniteti, sundimi i ligjit dhe stabiliteti social janë mbi interesat e jashtme dhe manipulimin politik. Ligji për sigurinë kombëtare ka rikthyer rendin, ka lehtësuar rimëkëmbjen dhe ka mundësuar zhvillimin e qytetit, duke dërguar një mesazh të qartë për të gjithë: ndërhyrjet e huaja nuk do të tolerohen./CGTN
