Vetëm pak vite më parë, presidenti francez deklaroi se NATO-s i ka “vdekur truri”. Tani, pas sulmit të Rusisë ndaj Ukrainës, është më i rëndësishëm se kurrë. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse aleanca është e përgatitur për sfidat e reja me të cilat përballet.
Nga Matthias Gebauer dhe Ralf Neukirch
Jens Stoltenberg, sekretari i përgjithshëm i Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO), e pa këtë shprehje kaq të përshtatshme sa e përdori atë disa herë. Situata aktuale, tha ai në daljen e tij të parë publike pas pushtimit rus të së enjtes në Ukrainë, është “normalja e re”.
Dhe kjo normale e re duket kështu: Shtetet e Bashkuara po transferojnë helikopterë luftarakë, avionë luftarakë dhe parashutistë në shtetet baltike, britanikët po dërgojnë 900 trupa shtesë në rajon dhe gjermanët po rrisin praninë e tyre me 350 ushtarë.
Këshilli i Atlantikut të Veriut ka pranuar një propozim të komandantit të lartë ushtarak të NATO-s, gjeneralit Tod Wolters të SHBA-së, për të aktivizuar Planet e Reagimit të Diplomuar. Ky hap do të thotë se Wolters tani ka në dispozicion Forcën e Reagimit të NATO-s prej 40,000 trupash, e cila mund të vendoset në krahun lindor të aleancës. Në të ardhmen, forcat e reagimit të shpejtë do të jenë gati luftarake për shtatë ditë, shumë më shpejt se sa ka qenë deri tani.
Ukraina kufizohet me disa shtete lindore anëtare të NATO-s. Nëse Rusia merr vendin, gjë që shumë në selinë e NATO-s në Bruksel besojnë se do ta bëjë, kjo do të shënonte herën e parë që nga rënia e Bashkimit Sovjetik dhe fundi i Luftës së Ftohtë që njësitë ushtarake ruse dhe trupat e NATO-s do të ishin përballë njëra-tjetrës. përgjatë një fronti të zgjatur.
Brenda vetëm pak muajsh, Presidenti rus Vladimir Putin ka arritur në këtë mënyrë të kundërtën e asaj që ai gjithmonë ka deklaruar se ishte synimi i tij. Putini donte të detyronte Perëndimin të krijonte një tampon sigurie dhe të tërhiqte trupat amerikane nga vendet anëtare të NATO-s në Evropën Lindore. Në vend të kësaj, NATO ka forcuar tani praninë e saj në krahun e saj lindor – jo në mënyrë dramatike, por ende.
Megjithatë, më shumë se çdo gjë, presidenti rus i ka dhënë aleancës diçka që ajo ka kërkuar gjatë dy dekadave të fundit: një arsye për të ekzistuar. Shumë evropianë sapo po kuptojnë se mënyra evropiane e jetesës nuk mbrohet vetëm nga BE-ja, por se kjo mënyrë jetese duhet të mbrohet edhe ushtarakisht përballë politikës brutale të Putinit.
Planet për Përforcim
Pas përfundimit të konfrontimit Lindje-Perëndim pas rënies së Murit të Berlinit, aleanca u zhyt në një krizë ekzistenciale. NATO u përfshi në misione që ishin të diskutueshme nga pikëpamja e së drejtës ndërkombëtare, por megjithatë ishin të suksesshme, siç ishte ndërhyrja e vitit 1999 në Kosovë, ku u parandalua një masakër masive. Misioni në Afganistan, përkundrazi, përfundoi me një tërheqje katastrofike disa muaj më parë, pas një pranie 20-vjeçare në vend.
Mbrojtja kundër një sulmi nga Moska, që fillimisht ishte detyra kryesore e aleancës, e humbi rëndësinë e saj – të paktën në mendjet e shteteve anëtare të Evropës Perëndimore. Kjo filloi të ndryshojë vetëm gradualisht me aneksimin rus të Krimesë në 2014. Vetëm dy vjet e gjysmë më parë, presidenti francez Emmanuel Macron tha se aleancës së NATO-s i ka vdekur truri”.
Putini, megjithatë, ka siguruar që pacienti është edhe një herë plotësisht i vetëdijshëm. NATO ka rifituar një rëndësi në mendjet e vendimmarrësve politikë që kishte për herë të fundit gjatë Luftës së Ftohtë.
Në disa aspekte, aleanca është bërë edhe më tërheqëse. Në Suedi dhe Finlandë, të dyja të rrënjosura fort në Perëndim, pavarësisht se janë ushtarakisht neutralë, anëtarësimi në NATO është kthyer edhe një herë në qendër të debatit intensiv.
Megjithatë, aleanca tani e gjen veten përballë sfidave për të cilat nuk është ende plotësisht e përgatitur. Polonia dhe vendet baltike kanë nevojë për angazhime konkrete të trupave shtesë dhe një fuqizim të aftësive të tyre të mbrojtjes ajrore. Rreziku i një përshkallëzimi – dhe ndoshta edhe një sulmi nga Putini ndaj një vendi anëtar të NATO-s – po merret seriozisht në Bruksel. Tashmë ekzistojnë plane për përforcime shtesë. Tani, ato duhet të zbatohen, duke përfshirë përfshirjen e ushtrisë gjermane, pavarësisht se ajo është tkurrur në mënyrë dramatike vitet e fundit.
Në afat të mesëm, aleanca duhet të rimendojë të gjithë strategjinë e saj. Ashtu si gjatë Luftës së Ftohtë, aleanca duhet të jetë në gjendje të garantojë një parandalim efektiv përballë agresionit të Moskës. “Një sulm ndaj njërit do të konsiderohet si një sulm ndaj të gjithëve,” u zotua Stoltenberg të enjten. Kjo tingëllon e vendosur, por a është NATO e përgatitur vërtet për një rikthim të Luftës së Ftohtë?
Në Evropën Perëndimore, numri i trupave u zvogëlua në mënyrë drastike pas përfundimit të përballjes Lindje-Perëndim. Mendimi se forca ushtarake ndonjëherë mund të jetë e nevojshme për të garantuar paqen u zhduk kryesisht nga diskursi politik. Dukej shumë e pamundur që të kishte përsëri një luftë në zemër të Evropës.
Një Doktrinë e Re Parandaluese
Në selinë e NATO-s thuhet se sulmi ndaj Ukrainës është një demonstrim se Moska nuk pranon më asnjë nga rregullat e vendosura për sigurinë evropiane. “Ne duhet të riorientohemi plotësisht,” thotë një zyrtar ushtarak i NATO-s. “Jo vetëm me forcat konvencionale, por edhe me doktrinën tonë të parandalimit bërthamor.”
Nëse NATO do të jetë në gjendje të lëvizë me sukses, mbetet një pyetje e hapur. Kur Macron bëri vëzhgimin e tij se “truri i NATO-s ka vdekur” , ai po i referohej pozicionit të mbajtur nga SHBA-ja e atëhershme. Presidenti Donald Trump, i cili kryesisht i shihte anëtarët e aleancës si parazitë që jetonin nga bujaria amerikane. Pasardhësi i tij Joe Biden është rikthyer t’i trajtojë ata me respektin e duhur.
Megjithatë, pas dy vitesh e gjysmë, votuesit amerikanë do të shkojnë sërish në kutitë e votimit për të zgjedhur një president. Dhe nuk ka gjasa që Trump të kandidojë përsëri. Nëse ai fiton, do të ishte një fitore për Vladimir Putin./Spiegel
Përshtati në shqip: Argumentum.al
