Nga Dr. Jorgji KOTE
Më 10 Tetor mbushet një vit nga nënshkrimi i Marrëveshjes së Armëpushimit në Gaza me ndërmjetësimin e suksesshëm të SHBA-ve dhe Presidentit Trump. Me shumë tam tame, bujë dhe premtime për ta kthyer shumë shpejt Rripin e Gazës në një oaz të madh paqeje dhe begatie, nëpërmjet zbatimit të Planit të Paqes me 20 pika! Madje, në 21 shkurt 2026, në ngut e sipër u zhvillua në Uashington me shumë pompë dhe bujë ceremonia e themelimit të Këshillit të Paqes për Gazën.
Mirëpo, tani realiteti në rajon dhe në Gaza është larg atij vizioni që ka mbetur iluzion. Gaza është ende një rajon ku sundon kamja, mjerimi, uria, dhuna, vrasjet, sëmundjet, krizat humanitare, dëshpërimi dhe mosbesimi për të ardhmen. Në vend të deklarimeve euforike për sukses të madh në Gaza nuk është krijuar asnjë korridor humanitar transporti dhe banorët janë lënë në mëshirë të fatit. Përditë ka shkelje të armëpushimit nga ushtria izraelite dhe kolonët radikalë në Bregun Perendimor, edhe pse atje nuk operon Hamasi. Siguria është për tokë, ndërsa për besimin e ndërsjellë si parakusht për një armëpushim as që bëhet fjalë.
Pas 7 tetorit 2023, janë vrarë mbi 73.000 palestinezë të pafajshëm dhe janë plagosur 170.000 të tjerë, shumica gra, të moshuar dhe fëmijë. Vetëm gjatë vitit në vazhdim ushtria izraelite ka vrarë 1400 palestinezë. Gjithashtu, Izraeli nuk ka rinovuar aktivitetin e 37 organizatave ndërkombëtare humanitare që shpërndajnë ndihma të ndryshme, ushqime, veshje, barna, etj, duke i shtuar shumë vështirësitë në këtë drejtim. Ndërkohë që 1,5 milion vetë kërkojnë strehim. Po ashtu, Forca Ndërkombëtare e Stabilitetit (ISF) nuk është ngritur ende. Ndaj, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Gueterres thotë me trishtim të thellë se “në Gaza nuk ka thjesht një krizë humanitare, por një krizë të njerëzimit dhe njerzllëkut“
Edhe financimi dhe zbatimi i projekteve për rindërtimin e Gazës ka mbetur shumë prapa; kështu, nga 71 miliarddollarë të nevojshme deri tani janë premtuar vetëm 18 miliard dollarë. Ndërkohë, siç e përmendi edhe Kordinatori i Këshillit, diplomati i lartë bullgar, Nikolai Mlladenov kërkohen urgjent 2,45 miliard Euro për 66 projekte ne 6 muajt e ardhshëm, por pa asnjë premtim. Ndaj, të Dërguarit e Posaçëm të Presidentit Trump, Kushner dhe Witkoff janë vënë edhe vetë në lëvizje për sigurimin e kësaj shume, duke u bërë thirje edhe vendeve të tjera.
Pas këtij prezantimi të zymtë, më poshtë po ndalemi në pesë shkaqet kryesore të prapambetjes lidhur zbatimin në përgjithësi të Planit të Paqes në fjalë.
Së pari, vetë Këshilli dhe Bordi i Paqes në Gaza u krijua me shumë ngut dhe pa strukturat, objektivat dhe procedurat e nevojshme të funksionimit të tij. Madje Ai Këshill u fetishizua dhe u mendua si një mbivendosje dhe zëvendësuese e OKB-së, kur në fakt në çdo aspekt as që mund të krahasohet me “ çatinë diplomatike të botës”. Duke filluar nga dokumenti themeltar, Karta e OKB-së e cila 128 faqe, ku përshkruhen të gjitha parimet, forumet dhe procedurat organizative, ndërsa ai i Bordit të Paqes ka vetëm 8 faqe me disa parime të përgjithshme por asgjë më tepër.
Pastaj, kur sheh historikun e themelimit dhe funksionimit të OKB-së dhe mbi 10 filialeve të saj që mbulojnë të gjitha fushat jetike të politikës, ekonomisë, tregtisë, sigurisë, fëmijve, bujqësisë, ushqimit, arsimit, kulturës, drejtësisë, etj përvojën e saj 80 vjecare, anëtarësinë e saj me 195 vende, strukturat, komisionet dhe forumet e tjera të specializuara në Nju Jork, Vjenë, Gjenevë, Romë, Bruksel, Paris, etj mund të kuptohet fare lehtë se OKB-ja dhe filialet e saj nuk arrihen dot nga ndonjë forum tjetër, ca më pak nga Këshilli i Paqes për Gazën i miratuar nga vetë KS i OKB-së.
Ndërkohë, perceptimit dhe dyshimeve të mësipërme ia “vuri kapakun“ mandati i përjetshëm i kryesimit të tij, i vetos nga Presidenti Trump dhe mungesa e rregullave mbi rolin dhe përgjegjësitë e barabarta mes vendeve deri te kryesimi me rotacion, siç ndodh në OKB. Edhe pagesa unikale 1 miliard Dollarë dhe pa asnjë diferencim për një vend të përhershëm në Këshill i kundërvihet praktikave të OKB-së, ku secili vend paguan një kuotë të caktuar, sipas popullsisë dhe nivelit ekonomik.
Më në fund, këtë realitet kokëfortë e kuptoi Presidenti Trump, i cili duke vlerësuar përvojën dhe strukturat e saj komplekse planetare ka pohuar qartë se Bordi i Gazas nuk synon as mbivendosjen dhe as zëvendësimin e OKB-së.
Shkaku tjetër i rëndësishëm i prapambetjes së Këshillit të Paqes është dëshira për vëmendje dhe spektakël, mungesa e trurit dhe mendimit diplomatik nga Presidenti Trump. Kjo ndodh mbasi Trump i sheh konfliktet dhe krizat ndërkombëtare kryesisht, për të mos thënë vetëm si shanse dhe mundësi për ujdi fitimprurëse, pavarësisht nga pasojat e mëtejshme.
Gjithashtu, ndryshe nga tradita e mëparshme e paraardhësve, Presidenti Trump nuk ka dhe as nuk i do personalitete diplomatike emblematikë, si Kisinger, Ambasadori i ndjerë Holbrooke, etj. Madje, Trump nuk i ka fare për zemër diplomatët dhe ekspertët, as takimet, forumet dhe samitet, sidomos ato shumëpalëshe. Eksperti i mirënjohur i kësaj fushe, Nicholas Westcott, thotë se Trump po i shkel parimet dhe procedurat e diplomacisë tradicionale shumëpalëshe me të dyja këmbët, duke i zëvendësuar ato me postimet në “ Truth Social”, me ujdi, tërheqje vëmendje, spektakle, ultimatume, premtime në ajër, forcë, para, bujë dhe shfaqje. Këto dy vitet e fundit janë larguar nga Departamenti i Shtetit mbi 1500 ambasadorë dhe diplomatë, ekspertë të fushave përkatëse, përfshi ata të Lindjes së Mesme; duke i zevendësuar me përfaqësues biznesi, kryesisht nga rrethi i tij i ngushtë familjar dhe miqësor. Kështu, Steve Witkoff dhe Kushner janë ndërmjetësues në katër konfliktet e sotme kryesore, edhe pse, siç e kanë pohuar edhe vetë, nuk ia thonë nga diplomacia dhe nuk i njohin truket e saj.
Më tej, Trump vuan nga padurimi strategjik me pasoja të dëmshme gjeopolitike. Dihet tashmë fati i premtimeve dhe ultimatumeve të tij të shumta për përfundimin e luftës Rusi-Ukrainë brenda 24 orëve, pastaj brenda tre muajve dhe me radhë; e njëjta histori ndodhi edhe me Iranin, ku ai premtoi një luftë jo më të gjatë se 3 – 4 javë, por tani kanë kaluar muaj dhe fundi as i dihet dhe as i shihet. Dy nga profesorët e njohur të kësaj fushe, Thomas Jäger dhe Philip Gassert thonë se “ Trump fillon një veprim pa ia ditur fundin. Ai vepron në mënyrë impulsive, pa durim strategjik, pa plan dhe pa një qëllim të caktuar”.
Pikërisht këtë ngut dhe padurim strategjik, Trump e shfaqi edhe në rastin e Gazës. Ende pa filluar zbatimin e Marëveshjes të arritur me aq mundim për armpushimin më 7 Tetor 2025 dhe themelimin në shkurt të Këshillit/Bordit të Paqes, vetëm një javë më vonë, ai ndërpreu bisedimet diplomatike me Iranin dhe filloi bombardimet ndaj tij; kure kishte më të lehtë dhe më të sigurt të vazhdonte bisedimet qetë me Iranin dhe ndërkohë të përqëndrohej me procesin e paqes në Gaza. Mirëpo, ai u nis me naivitet nga ideja e gabuar se maksimumi brenda 3 – 4 javëve do t’i mbyllte hesapet me Teheranin, do ta asgjënsonte lidershipin e tij, do ta ndryshonte rregjimin dhe aq. Pa asnjë ide dhe përgjigje se çdo të ndodhte më pas dhe sidomos nëse planet e tij nuk realizoheshin apo Irani e kthente luftën ushtatake në luftë asimetrike, duke futur në lojë ekonominë dhe tregtinë ndërkombëtare për shkak të pozicionit të tij strategjik dhe Ngushticën e Hormuzit. Këtë të fundit ai e injoroi si rrezik, megjithë paralajmërimet e gjeneralëve të tij dhe ja ku jemi sot, atij konflikti askush, as vetë Trump nuk ia di fundin, se nuk po shihet asnjë dalje nga konflikti.
Pasojë tjetër e dështimit të deritanishëm në Gaza është gjendja dhe atmosfera në atë rajon shpërthyes, rigjallërimi i Huthëve të cilët dukej se kishin rënë squk, sulmet e tyre të kohëve të fundit dhe gjendja e nderë as luftë as paqe me Iranin; mbyllja e Ngushticës së Hormuzit u konsiderua se pati efektet e një bombe atomike ekonomike, për shkak të rolit të saj jetik në tregtinë botërore të naftës. Por edhe aleatët e SHBA-ve në Gjirin Persik, ndryshe nga një vit më parë, duken të dekurajuar nga zgjatja e gjendjes së luftës me Iranin dhe të kërcënuara prej tij, skeptikë, pa besim dhe entusiazëm për paqe të qëndrueshme në Lindjen e Mesme.
Problemi dhe pengesa tjetër e madhe është se në Gaza nuk mund të ketë paqe dhe begati ekonomike pa trajtuar në mënyrë tërësore çështjen palestineze sipas konceptit të zgjidhjes me dy shtete, çka kundërshtohet nga SHBA-të dhe Izraeli. Madje ky i fundit ka dalë edhe kundër idesë amerikane që pas çarmatosjes së Hamasit, Izraeli të tërhiqet nga Gaza. Tani Tel Avivi këmbëngul që Hamasi të bëjë jo vetëm çarmatosjen, por edhe dorëzimin e armëve dhe vetëm atëhere Izraeli mund të tërheqë trupat nga Gaza, çka ka krijuar probleme dhe tensione të reja.
Ndërkohë, shumë vende europiane dhe shtete të tjera perendimore janë shprehur hapur dhe zyrtarisht në mbështetje të njohjes së Palestinës dhe zgjidhjes me dy shtete. Në fakt, edhe pse jo në formë të shprehur por të nënkuptuar, ajo është pjesë e Planit të Paqes me 20 pika, duke përfshirë reformimin e Autoritetit Palestinez, zgjedhjet e reja dhe administrimin e Gazës prej tij. Tërheq vëmendjen fakti se sondazhet më të fundit në shumë vende perendimore tregojnë rritjen e ndjeshme të përqindjes së njerëzve kudo në favor të çështjes palestineze. Gjithsesi, në Gaza kërkohet “të ndahet shapi nga sheqeri” dmth terroristët nga pjesa tjetër e ndershme dhe e pafajshme e popullsisë palestineze. Ndaj çdo përpjekje për zgjidhje jashtë konceptit me dy shtete do ta pengojë, vonojë dhe vështirësojë arritjen e paqes në Gaza; madje edhe armëpushimin do ta kthejë thjesht në pauzë midis dy luftrave.
Nisur nga ky shqetësim madhor, ditët e fundit, 500 ish ministra, kryeministra, presidentë dhe drejtues të Parlamentit Europian i kanë kërkuar me një Letër BE-së që të jetë shumë më aktive dhe të vendosë sanksione ndaj Izraelit, i cili po vazhdon me programet e kolonizimit të Bregut Perendimor. Në kuadrin e Projektit E – 1, ai do të ndërtojë 1200 banesa pranë Jerusalemit. Zbatimi i këtyre planeve ogurzeza do të vështirësojë akoma më shumë konceptin e zgjidhjes me dy shtete.
Së fundi, nisur nga sa sipër, SHBA dhe aleatët e saj bashkë me BE-në lipset të shtojnë angazhimin dhe dhe masat përkatëse për përshpejtimin e procesit të paqes në Gaza sipas Planit me 20 pika. Duke u kujdesur për një lidhje dhe realizim në vijimësi të të gjithë komponentëve të atij Plani. Më konkretisht, të përfundojë çarmatosja e Hamasit dhe tërheqja e trupave ushtarake të Izraelit, pastaj dorëzimi i armëve dhe fillimi i rindërtimit të Gazës. Ndërkohë, të bëhet reformimi i Autoritetit Palestinez dhe zgjedhjet e reja, me qëllim që ai Autoritet, me mbështetjen e faktorit ndërkombëtar të administrojë edhe Rripin e Gazës.
Po aq, madje akoma më e rëndësishme është që këto demarshe dhe reforma madhore të çojnë me konsensusin e të gjitha palëve, mbi të gjitha të SHBA-ve dhe Izraelit në njohjen e Palestinës dhe zbatimin e konceptit të zgjidhjes me dy shtete; në harmoni, në paqe, siguri, mirëbesim dhe bashkëpunim të gjithanshëm me njera tjetrën. Si formula dhe alternativa më e sigurt e suksesit të vërtetë dhe afat-gjatë për të dyja këto shtete, për Lindjen e Mesme dhe më gjerë.
© 2026 Argumentum
