Më 21 tetor u zhvillua në kryeqytetin kroat Zagreb Simpoziumi i 11-të i Nivelit të Lartë i Grupit të Ekspertëve të Kinës dhe Vendeve të Evropës Qendrore dhe Lindore. Mbi 100 pjesëmarrës morën pjesë në konferencë, përfshirë zyrtarë qeveritarë, udhëheqës të grupeve të ekspertëve, studiues, përfaqësues të biznesit dhe gazetarë nga Kina, Kroacia, Polonia, Hungaria, Greqia, Republika Çeke, Sllovakia, Rumania, Bullgaria, Sllovenia, Serbia, Shqipëria, Mali i Zi, Bosnja dhe Hercegovina, Letonia, Gjermania, Italia dhe Luksemburgu. Pjesëmarrësit shkëmbyen pikëpamje mbi tema të tilla si bashkëpunimi pragmatik midis Kinës dhe vendeve të EQL-së, bashkëpunimi i grupeve të ekspertëve, partneritetet e korporatave, peizazhi politik dhe ekonomik i vendeve të EQL-së dhe marrëdhëniet Kinë-Evropë. Ata shqyrtuan sistematikisht përvojat e bashkëpunimit Kinë-EQL, analizuan karakteristikat e reja të bashkëpunimit sektorial në epokën e re dhe paraqitën rekomandime mbi inovacionin e mekanizmave të bashkëpunimit dhe zgjerimin e bashkëpunimit pragmatik.
Intervistoi Eda Merepeza
Pjesëmarrësit e Simpoziumit në Zagreb (Foto CAAS)
Simpoziumi u organizua nga Instituti i Studimeve Evropiane në CASS, Ambasada Kineze në Kroaci dhe Shkolla e Ekonomisë dhe Menaxhimit e Zagrebit, me Institutin Kinë-EQL dhe Rrjetin e Think Tank Kinë-EQL për Shkëmbim dhe Bashkëpunim.
Zhao Zhimin, Sekretari i Përgjithshëm i Akademisë Kineze të Shkencave Sociale, deklaroi në fjalimin e tij se ky vit shënon 50-vjetorin e vendosjes së marrëdhënieve diplomatike midis Kinës dhe Bashkimit Evropian. Gjatë gjysmës së shekullit të kaluar, pavarësisht shumë sfidave, marrëdhëniet Kinë-Evropë kanë demonstruar qëndrueshmëri dhe vitalitet të fortë. Si një pjesë e rëndësishme e Evropës, rajoni i EQL-së ka qenë një promovues aktiv i bashkëpunimit Kinë-Evropë. Që nga krijimi i Mekanizmit të Bashkëpunimit Kinë-EQL në vitin 2012, të dyja palët kanë arritur rezultate të jashtëzakonshme në shkëmbimet e nivelit të lartë, bashkëpunimin ekonomik dhe tregtar, lidhshmërinë dhe shkëmbimet midis njerëzve, duke dhënë kontribute të rëndësishme për stabilitetin dhe prosperitetin në Evropë dhe në botën e gjerë. Në botën e sotme të trazuar, grupet e ekspertëve në Kinë dhe vendet e EQL-së duhet të thellojnë shkëmbimet, të forcojnë koordinimin, të promovojnë inovacionin teorik dhe politik, si dhe të çojnë përpara të mësuarit e ndërsjellë midis qytetërimeve. “Duke zbatuar së bashku Iniciativën për Qeverisje Globale të Presidentit Kinez Xi Jinping, ato mund të kontribuojnë me mençuri në zhvillimin e qëndrueshëm dhe të qëndrueshëm të bashkëpunimit Kinë-EQL dhe të hapin një kapitull të ri në ndërtimin e një komuniteti me një të ardhme të përbashkët për njerëzimin”, theksoi ai.
Ish-Presidenti Kroat Ivo Josipović vuri në dukje se që nga lançimi i Mekanizmit të Bashkëpunimit Kinë-EQL në vitin 2012, të dyja palët kanë realizuar një sërë projektesh në lidhje, tregti dhe investime, duke shërbyer si një plotësues i vlefshëm i Iniciativës “Një Brez, një Rrugë”. Bashkëpunimi midis Kinës dhe Kroacisë është thelluar ndjeshëm, me Urën e Pelješacit, të ndërtuar nga një ndërmarrje kineze, e cila jo vetëm që ka nxitur sektorët e turizmit, transportit dhe logjistikës së Kroacisë, por edhe i ka demonstruar botës shpejtësinë dhe aftësinë e jashtëzakonshme të inxhinierisë kineze. Duke parë përpara, të dy vendet duhet të rrisin bashkëpunimin në sektorët e gjelbër dhe dixhital, të ndërtojnë një partneritet të drejtuar nga inovacioni, të thellojnë shkëmbimet kulturore dhe ta ngrenë vazhdimisht bashkëpunimin dypalësh në nivele të reja.
Ish-Presidenti rumun Emil Constantinescu vuri në dukje se Rumania dhe Kina ndajnë një histori të gjatë shkëmbimesh dhe miqësie. Rumania ishte vendi i tretë në botë që vendosi marrëdhënie diplomatike me Republikën Popullore të Kinës. Të dy kombet i janë përmbajtur parimeve të respektit të ndërsjellë, barazisë dhe bashkëpunimit fitimprurës për të dyja palët, duke sjellë përfitime të prekshme për popujt e tyre. Ai theksoi se shkëmbimet kulturore dhe ato midis njerëzve kanë luajtur një rol unik në avancimin e marrëdhënieve dypalëshe. Të dyja palët duhet të vazhdojnë të thellojnë bashkëpunimin historik dhe kulturor, të udhëhequra nga fryma e Rrugës së Mëndafshit dhe parimi i të mësuarit të ndërsjellë midis qytetërimeve.
Marjana Doda në simpozium (Foto CASS)
Qi Qianjin, Ambasadori Kinez në Kroaci, deklaroi se sipas kuadrit të Bashkëpunimit Kinë-EQL, marrëdhëniet Kinë-Kroaci janë bërë një model bashkëpunimi pragmatik që tejkalon distancën gjeografike. Kina është e gatshme të punojë me Kroacinë dhe vendet e tjera të EQL-së sipas parimeve të barazisë, hapjes, pragmatizmit dhe përfshirjes, si dhe frymës së konsultimit të gjerë, kontributit të përbashkët dhe përfitimeve të përbashkëta. Duke e kthyer besimin e ndërsjellë në bashkëpunim dhe idetë në veprime, të dyja palët mund të përmbledhin përvojën, të planifikojnë për të ardhmen dhe të promovojnë së bashku mekanizmin e bashkëpunimit Kinë-EQL për të arritur përparim të ri, duke injektuar kështu më shumë stabilitet dhe energji pozitive në një botë të pasigurt.
Chen Guoyou, Përfaqësues Special për Bashkëpunim midis Kinës dhe vendeve të EQL-së në Ministrinë e Punëve të Jashtme, deklaroi se gjatë 13 viteve të fundit, me përpjekjet e përbashkëta të të gjitha palëve, Mekanizmi i Bashkëpunimit Kinë-EQL është zhvilluar vazhdimisht dhe ka arritur rezultate të frytshme. Ai ka luajtur një rol të rëndësishëm në avancimin e marrëdhënieve Kinë-EQL dhe Kinë-Evropë dhe ka ofruar njohuri të dobishme për bashkëpunimin ndërkombëtar dhe ndërqytetëror. Ndërsa bota po përjeton ndryshime të thella të papara në një shekull, Iniciativa për Qeverisje Globale e Presidentit Xi Jinping ofron një zgjidhje kineze për forcimin dhe përmirësimin e qeverisjes globale. Kina është e gatshme të përdorë platforma të tilla si Mekanizmi i Bashkëpunimit Kinë-EQL për të forcuar komunikimin dhe koordinimin me të gjitha palët dhe për të kontribuar në mënyrë aktive në ndërtimin e një sistemi qeverisjeje globale më të drejtë dhe më të arsyeshëm.
Marjana Doda gjatë Simpoziumit (Foto CASS)
Feng Zhongping, Drejtor i Institutit të Studimeve Evropiane në Akademinë Kineze të Shkencave Sociale (CASS), theksoi se bota po kalon transformime të mëdha dhe asnjë vend i vetëm nuk mund t’i përballojë sfidat globale i vetëm. Duke u përballur me deficitet në paqe, zhvillim, siguri dhe qeverisje, katër iniciativat kryesore globale të Presidentit Xi Jinping i përgjigjen saktësisht këtyre sfidave dhe ofrojnë si drejtim ashtu edhe rrugë për arritjen e një zhvillimi të ekuilibruar global. Kina dhe Evropa janë të dyja avokate të multilateralizmit, mbrojtëse të sistemit ndërkombëtar të përqendruar në Kombet e Bashkuara dhe promovuese të multipolaritetit dhe globalizimit ekonomik. Kina gjithmonë i ka parë marrëdhëniet Kinë-Evropë nga një perspektivë strategjike dhe afatgjatë, duke e konsideruar Evropën një pol të rëndësishëm në një botë multipolare dhe një partner strategjik gjithëpërfshirës. Thellimi i bashkëpunimit midis Kinës dhe Evropës jo vetëm që u sjell dobi të dyja palëve, por gjithashtu kontribuon në një stabilitet dhe siguri më të madhe në botë.
Song Hong, Zëvendës Drejtor i Institutit të Ekonomisë në CASS, vuri në dukje se pavarësisht pasigurive në rritje të tregtisë globale, mbetet një potencial i madh që Kina dhe Evropa të adresojnë dallimet përmes bashkëpunimit.
Mato Njavro, Dekan i Shkollës së Ekonomisë dhe Menaxhimit të Zagrebit, deklaroi se çështjet globale si ndryshimi i klimës dhe qeverisja e inteligjencës artificiale i tejkalojnë kufijtë kombëtarë dhe kërkojnë përpjekje të përbashkëta nga të gjitha vendet.
M. Doda në mjediset e Simpoziumit (Foto CASS)Kryeredaktorja e portalit online “Argumentum.al”, Marjana Doda ka marrë pjesë dhe ka mbajtur një kumtesë në këtë simpozium. Në intervistë për Grupin Mediatik të Kinës ajo komenton punimet e simpoziumit dhe rëndësinë e shkëmbimeve mes vendeve të Europës Qendrore dhe Lindore dhe Kinës.
CMG: Ju Marjana keni marrë pjesë në këtë simpozium. Cila ishte pjesëmarrja dhe diskutimet e përfaqësuesve të vendeve pjesëmarrëse?
Marjana Doda: Në këtë simpozium isha pjesëmarrëse por edhe folëse në këtë simpozium të rëndësishëm, i cili zhvillohet çdo vit. Këtë vit u zgjodh Kroacia.
CMG: Ju keni qenë dhe në një edicion tjetër të këtij simpoziumi?
Marjana Doda: Po, vitin e kaluar, kur simpoziumi u mbajt në Pekin. Tashmë është bërë traditë për t’i ndarë këto simpoziume në vendet anëtare të Mekanizmit Kinë-Vendet e Europës Qendrore dhe Lindore. Kroacia është e afërt me ne si një vend ballkanik, por dhe vend anëtar i Bashkimit Europian, i cili e përfaqëson anëtarësimin në këtë Mekanizëm, ndaj dhe simpoziumi u zgjodh që të zhvillohej në Zagreb. Kroacia është një shembull i bashkëpunimit në kuadër të këtij Mekanizmi, por është dhe një shembull për ne si një vend mik dhe partner dhe kemi shumë për të ndarë mes dy vendeve tona.
CMG: Kroacia dhe Sllovenia si dy vende të rajonit tonë, na shërbejnë dhe si dy modele sa i përket integrimit europian të Shqipërisë.
Marjana Doda: Pa diskutim.
CMG: A pati sugjerime rreth forcimit të bashkëpunimit midis vendeve pjesë e këtij Mekanizmi dhe Kinës?
Marjana Doda: Në simpozium pati pjesëmarrje të studiuesve, akademikëve dhe analistëve që bashkëpunojnë me këtë institut në kuadër të Mekanizmit të Bashkëpunimit Kinë-Vendet e Europës Qendrore dhe Lindore. Pjesëmarrja ishte e gjerë me përfaqësues nga të gjitha vendet e këtij rajoni të Europës, por dhe nga Shqipëria, Greqia, Letonia si dhe vende të tjera.
CMG: Ka qenë një pjesëmarrje e madhe e vendeve të Europës Qendrore dhe Lindore dhe sigurisht e përfaqësuesve të Akademisë së Shkencave Sociale të Kinës.
Marjana Doda: Sigurisht sepse ata janë organizatorët kryesorë të Simpoziumit. Kishte pjesëmarrje dhe nga universitete të ndryshme të Kinës dhe ky është fokusi kryesor i Simpoziumit, jo vetëm për të trajtuar tema të caktuara, por dhe për të krijuar kontakte bashkëpunimi ndërmjet instituteve dhe akademikëve.
CMG: Në Simpozium ju ishit përfaqësuese nga Shqipëria, flasim për kumtesën që mbajtët
Marjana Doda: Shqipëria është anëtare e Mekanizmit të Bashkëpunimit Kinë-Vendet e Europës Qendrore dhe Lindore që kur u lançua kjo platformë, por ka patur pak benefite në krahasim me vendet e tjera anëtare. Megjithatë Shqipëria ka qenë e pranishme në të gjitha forumet e Mekanizmit, jo vetëm në simpoziumet që kanë një pjesëmarrje më të madhe të studiuesve dhe akademikëve, por në një rang më të lartë.
Pjesëmarrja ime në Simpozium si analiste dhe gazetare kishte në fokus Shqipërinë, nisur dhe nga tema e tij “Një botë në udhëkryq: Bashkëpunimi midis Kinës dhe vendeve të Evropës Qendrore dhe Lindore”. Sidomos këtë vit po flasim për një botë në udhëkryq, përballë shumë të panjohurave, por është koha që Shqipëria të rishikojë dhe të rimendojë aleancat dhe partneritetet e saj. Ky vit ka patur zhvillime të jashtëzakonëshme si në gjeopolitikë, ashtu dhe në gjeoekonomi , por edhe pse ne jemi një vend i vogël kemi një pozitë gjeografike shumë të rëndësishme midis Lindjes dhe Perëndimit. Ne duhet të jemi më të hapur ndaj Kinës dhe kjo është një mundësi për të riparë mundësitë e një bashkëpunimi më të gjerë.
CMG: Përveç kumtesave nga përfaqësues të secilit vend pjesëmarrës në Simpozium, a u hodhën ide dhe sugjerime për vijimësinë e Mekanizmit?
Marjana Doda: Vërejta se vendet anëtare që u përfaqësuar nga institute të rëndësishme dhe serioze, nga akademikë, studiues, analistë e gazetarë, por dhe pedagogë të universiteteve të ndryshme të këtij rajoni e shohin mundësinë e bashkëpunimit. Ka mundësi për të realizuar projekte të përbashkëta.
CMG: Mekanizmi i Bashkëpunimit ndërmjet Kinës dhe Vendeve të Europës Qëndrore dhe Lindore (EQL) ka nisur në vitin 2012. Kjo iniciativë ka luajtur një rol vital në nxitjen e bashkëpunimit ekonomiko-tregtar dhe të shkëmbimeve njerëzore ndërmjet vendeve pjesëmarrëse. Kina si partneri më i madh tregtar i vendeve të Europës Qendrore dhe Lindore jashtë Bashkimit Evropian është dhe burimi më i madh i investimeve të huaja direkte në këto vende. Mekanizmit të bashkëpunimit Kinë-EQL ka prodhuar rezultate të prekshme në sektorë dhe platforma të ndryshme jo vetëm të investimeve, tregtare, por dhe kulturore, mediatike dhe j njerëzore. Sa potenciale ka për rritjen e bashkëpunimit mes Kinës dhe vendeve të Europës Qendrore dhe Lindore në vijimësi?
Marjana Doda: Vetë Simpoziumi ka në fokus të gjitha shkëmbimet dhe bashkëpunimin në nivel akademik, por jo vetëm. Të gjithë folësit paraqitën mundësitë dhe potencialet e secilit vend në kuadër të Mekanizmit të Bashkëpunimit. Vendet anëtare janë disa hapa përpara sa i përket bashkëpunimeve intensive me Kinën në fusha të ndryshme ekonomike dhe tregtare. Vende europiane dhe anëtare të BE-së kanë shkëmbime të shumta në fusha të ndryshme me Kinën dhe ne si një vend në zhvillim, me synim anëtarësimin në BE, nuk kemi bërë shumë hapa në këtë drejtim. Ndaj do ta quaja këtë një mundësi të humbur për ne sepse Kina ka shumë potencial për të ofruar në fusha të ndryshme të bashkëpunimit, si në ekonomi, kulturë si dhe turizëm.
Madje në fjalën time në Simpozium vura në dukje se vendi unë duhet të angazhohet për shtimin e numrit të turistëve kinezë. Për këtë ndihmon heqja e vizave nga të dy vendet në vitin 2023, por ne kemi nevojë për një treg të qëndrueshëm turistik të turistëve që rikthehen dhe Kina e ka këtë potencial.
CMG: A u caktua gjatë Simpoziumit takimi i ardhshëm? Cili do të jetë vendi që do të presë këtë simpozium?
Marjana Doda: Duke qenë se ky simpozium zhvillohet në vende të ndryshme, anëtare të Mekanizmit, shpresoj që në vitet e ardhshme ai të zhvillohet dhe në Shqipëri. Unë e bëra këtë ftesë gjatë fjalës sime në simpozium për të patur mundësi shkëmbimesh me të gjithë vendet anëtare të Mekanizmit.
/CGTN
