“E djeshmja ka përfunduar. E ardhmja është e pashmangshme. Dhe fati ynë, edhe një herë, na pret së bashku.”
Me këtë mesazh të drejtpërdrejtë, Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, e përmbylli thirrjen e tij për një kapitull të ri në marrëdhëniet transatlantike. Ai theksoi se Shtetet e Bashkuara nuk kërkojnë distancim nga Evropa, por një aleancë më të fortë, më të vendosur dhe më të vetëdijshme për peshën e saj historike. Sipas tij, koha e nostalgjisë dhe e justifikimeve ka kaluar; tani është momenti për vendime të qarta dhe për veprim të përbashkët.
Në Munich Security Conference, Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, mbajti një fjalim të gjatë dhe të thellë, ku ndërthurte historinë, identitetin dhe urgjencën strategjike në një apel të fortë për ripërtëritjen e qytetërimit perëndimor dhe aleancës transatlantike.
Duke folur në Mynih – një qytet që dikur simbolizonte ndarjen e Luftës së Ftohtë – Rubio rikujtoi fillimet e kësaj konference në vitin 1963, kur Evropa ishte e ndarë nga Perdja e Hekurt dhe Muri i Berlinit. Bota sapo kishte kaluar krizën e raketave në Kubë dhe rrezikun e shkatërrimit bërthamor. Komunizmi sovjetik ishte në zgjerim dhe fati i qytetërimit perëndimor ishte i pasigurt.
Megjithatë, sipas tij, Evropa dhe Amerika fituan sepse ishin të bashkuara jo vetëm nga ajo që kundërshtonin, por edhe nga ajo që mbronin: një qytetërim i përbashkët i rrënjosur në liri, besim, kulturë dhe sovranitet kombëtar.
“Iluzioni” pas Luftës së Ftohtë
Rubio argumentoi se fitorja në Luftën e Ftohtë solli një iluzion të rrezikshëm – bindjen se historia kishte përfunduar, se çdo komb do të bëhej demokraci liberale dhe se ndërvarësia ekonomike do të zëvendësonte interesin kombëtar.
Sipas tij, kjo mendësi çoi Perëndimin në:
- Përqafimin e tregtisë së lirë pa reciprocitet
- Zhvendosjen e zinxhirëve kritikë të furnizimit te rivalët strategjikë
- Çindustrializimin e ekonomive
- Transferimin e sovranitetit te institucionet ndërkombëtare
- Zgjerimin e shteteve sociale duke neglizhuar mbrojtjen
- Politika energjetike që dobësuan fuqinë ekonomike
- Emigracion masiv që vë në provë kohezionin shoqëror
Këto, theksoi ai, nuk ishin të pashmangshme, por zgjedhje politike me kosto të lartë.
Çfarë po mbrojmë?
Rubio theksoi se siguria kombëtare nuk është vetëm çështje buxhetesh apo dislokimi trupash. Pyetja themelore është: çfarë po mbrojmë?
Ushtritë, tha ai, nuk luftojnë për abstraksione. Ato luftojnë për një popull, për një komb, për një mënyrë jetese.
Ai e përshkroi lidhjen transatlantike si një lidhje qytetërimore, të ndërtuar mbi shekuj historie të përbashkët. Evropa i dha botës shtetin e së drejtës, universitetet dhe revolucionin shkencor. Ajo nxori figura si Mozart, Dante, Shakespeare, Michelangelo, Da Vinci, si dhe ikona moderne kulturore. Katedralet dhe veprat madhështore evropiane, sipas tij, janë dëshmi jo vetëm e së kaluarës, por edhe e potencialit të së ardhmes.
Sovraniteti, industria dhe kufijtë
Një nga temat kryesore të fjalimit ishte rikthimi i sovranitetit.
Rubio bëri thirrje që vendet perëndimore të:
- Riindustrializojnë ekonomitë e tyre
- Rikthejnë pavarësinë e zinxhirëve të furnizimit
- Investojnë në inteligjencën artificiale, automatizimin dhe teknologjitë e reja
- Ndërtojnë zinxhirë furnizimi perëndimorë për mineralet kritike
- Forcojnë kontrollin e kufijve kombëtarë
Ai theksoi se kontrolli i kufijve nuk është shprehje e ksenofobisë, por një akt themelor i sovranitetit kombëtar dhe përgjegjësi ndaj qytetarëve.
Po ashtu, ai kërkoi reformimin – jo braktisjen – e institucioneve ndërkombëtare. Duke përmendur rolin e kufizuar të OKB-së në konfliktet e fundit, ai argumentoi se në një botë jo të përsosur, lidershipi është i domosdoshëm.
Një histori e përbashkët qytetërimi
Një nga pjesët më personale të fjalimit ishte reflektimi mbi rrënjët evropiane të Amerikës. Rubio përshkroi SHBA-në si vazhdimësi të qytetërimit evropian – një trashëgimi e sjellë nga eksplorues italianë, kolonë anglezë, skocezë-irlandezë, fermerë gjermanë, tregtarë francezë dhe tradita spanjolle.
Ai përmendi edhe prejardhjen e tij familjare nga Italia dhe Spanja, duke theksuar se historia personale është dëshmi se fatet e Evropës dhe Amerikës mbeten të ndërthurura.
Rubio refuzoi idenë e një “menaxhimi të rënies” së Perëndimit. Në vend të kësaj, ai bëri thirrje për:
- Aleatë të fortë dhe të aftë për vetëmbrojtje
- Kombe krenare për kulturën dhe trashëgiminë e tyre
- Një aleancë që nuk paralizohet nga frika – qoftë nga ndryshimet klimatike, lufta apo teknologjia
- Një Perëndim të gatshëm të udhëheqë në shekullin XXI
Sipas tij, rënia është zgjedhje – ashtu siç është edhe ripërtëritja.
Rubio kërkoi riindustrializimin e ekonomive, rikthimin e kontrollit mbi zinxhirët e furnizimit dhe investime në teknologji të reja si inteligjenca artificiale dhe automatizimi. Ai theksoi se aleatët duhet të jenë të fortë dhe të aftë të mbrojnë veten, sepse dobësia e tyre dobëson të gjithë aleancën.
Ai gjithashtu tha se rendi ndërkombëtar dhe institucionet globale duhet të reformohen. Sipas tij, në disa konflikte të fundit, zgjidhjet nuk kanë ardhur nga rezoluta formale, por nga lidershipi dhe veprimi konkret.
Në përfundim, Rubio deklaroi se Shtetet e Bashkuara dëshirojnë ta ndërtojnë të ardhmen së bashku me Evropën. Ai theksoi se qëllimi nuk është ndarja, por ripërtëritja e aleancës, me kombe që janë krenare për trashëgiminë e tyre dhe të gatshme të mbrojnë interesat e tyre. Sipas tij, rënia nuk është e pashmangshme, por zgjedhje, dhe Perëndimi duhet të zgjedhë forcimin dhe rinovimin në vend të pranimit të dobësimit.
Fjala e plotë e Sekretarit të Shtetit Marco Rubio në Konferencën e Sigurisë në Mynih
/Argumentum.al
