Përfaqësues të nivelit të lartë nga pesë vendet Ripariane miratojnë Programin Strategjik të Veprimit (PSV) për Basenin e Lumit Drin në Ballkanin Perëndimor
Një deklaratë e përbashkët u nënshkrua sot nga përfaqësues të nivelit të lartë të pesë vendeve përgjatë Basenit të Drinit, duke miratuar kështu Programin Strategjik të Veprimit (PSV) për menaxhimin e qëndrueshëm të Basenit të Zgjeruar të Drinit, nga përfitojnë drejtpërdrejt 1.6 milionë banorët e tij. Shqipëria, Greqia, Kosova*, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut (pesë vendet Ripariane) e ndajnë mes tyre Basenin e Lumit Drin, i cili siguron burime ujore për konsumin njerëzor, energjinë, peshkimin dhe agrikulturën, për biodiversitetin, turizmin dhe industrinë.
Ky miratim konfirmon dëshirën politike midis pesë vendeve Ripariane për të punuar ndërmjet kufijve dhe dërgon mesazhin e fortë se përmirësimi i menaxhimit të burimeve ujore, i cili gjithashtu korr përfitime për shëndetin publik dhe komunitetet, mbetet prioritet dhe do vazhdojë të ushtrohet në nivelin ndërkufitar, pavarësisht vështirësive aktuale të lidhura me pandeminë COVID-19. Kriza e tanishme nxjerr në pah rëndësinë jetësore të ujit për një standart normal dhe higjenë rajonale, por edhe globale.
Zhvillimi i PSV, i cili përmban 7 objektiva dhe mbi 100 masa politike dhe teknike të miratuara, është mbështetur nga Projekti Drin i Fondit Global për Mjedisin (GEF), i projektuar për të zbatuar Memorandumin e Mirëkuptimit (MM) për menaxhimin e qëndrueshëm të Basenit të Drinit (MM për Drinin; Tiranë, 25 Nëntor 2011), nënshkruar nga Ministritë përgjegjëse të vendeve Ripariane të Drinit. Grupi Drejtues i Drinit (GDD), një organ i përbashkët i krijuar përmes MM për të koordinuar implementimin e tij, si dhe Grupet e Punës së Ekspertëve, janë duke u mbledhur rrregullisht, ku gratë përfaqësojnë 30% dhe 60% të pjesëtarëve respektivisht. Projekti Drin implementohet nga Programi për Zhvillim i Kombeve të Bashkuara (UNDP), dhe ekzekutohet nga Partneriteti Global i Ujit për Mesdheun (GWP-Med). Komisioni Ekonomik i Kombeve të Bashkuara (UNECE) është partner në këtë proces.
Nënshkrimi i sotëm është një hap përpara drejt zbatimit të Vizionit të Përbashkët për menaxhimin e Basenit të Drinit, vendosur nëpërmjet MM për Drinin. Deklarata e përbashkët që miraton SAP u nënshkrua nga:
· Z. Jani Makraduli, Zv/Ministër, Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Fizik, Maqedonia e Veriut;
· Prof. Konstantinos Aravossis, Sekretar i Përgjithshëm, Mjedisi Natyror dhe Uji, Ministria e Mjedisit dhe Energjisë, Greqi;
· Z. Izedin Bytyqi, Sekretar i Përgjithshëm, Ministria e Infrastrukturës dhe Mjedisit, Kosovë;
· Zj. Gerta Lubonja, Drejtoreshë e Përgjithshme, Agjencia Kombëtare e Menaxhimit të Burimeve Ujore, Shqipëri;
· Z. Momcilo Blagojevic, Drejtor i Përgjithshëm, Drejtor për Menaxhimin e Ujit, Mali i Zi
PSV u hartua përgjatë një viti përmes një konsultimi gjithëpërfshirës me mbi 200 grupe interesi, përfshirë përfaqësues të përshtatshëm të Ministrive dhe ekspertë teknikë. Ai përcakton masa për të adresuar katër problematika ndërkufitare që shkaktojnë një numër pasojash negative në natyrë, shoqëri dhe ekonomi, p.sh. ndotja e ujit, degradimi i biodiversitetit, crregullimi i prurjeve të ujit dhe sedimentit dhe cështjet e ndryshimeve klimatike, duke u bërë kështu dokumenti i parë strategjik për burimet ujore të përbashkëta në rajon. Këto problematika ndërkufitare u identifikuan nëpërmjet një vlerësimi të zgjeruar shkencor të Basenit të Drinit, i njohur si Analiza Diagnoztikuese Ndërkufitare (TDA). Masat e përfshira në PSV do të ndihmojnë gjithashtu vendet Ripariane në zbatimin e Direktivave të Bashkimit Evropian lidhur me mjedisin dhe ujin, si Direktiva Kuadër të Ujit.
PSV do të shërbejë si pika kryesore e referimit për të zbatuar masa për menaxhimin e koordinuar të Basenit të Drinit në vitet që pasojnë. Prioritet për vendet Ripariane tani është të identifikojnë burime financimi për implementimin e PSV, për të siguruar një menaxhim të qëndrueshëm të Basenit të Drinit.
Deklarata nga nënshkruesit:
Z. Jani Makraduli, Zv/Ministër, Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Fizik, Maqedonia e Veriut
Një nga mësimet që kemi përfituar nga pandemia COVID-19 është rëndësia e bashkëpunimit të mirë ndërkufitar dhe rajonal. SAP-i luan dy role të ndryshëm: mjedisor, si një hap i rëndësishëm drejt menaxhimit të përbashkët të Basenit të Drinit në të ardhmen, dhe një mesazh të rëndësishëm politik për bashkëpunim rajonal. Dëshiroj të përshëndes mbështetjen e agjencive të zbatimit të Procesit të Drinit dhe partnerët donator (GEF, UNDP, UNECE, GWP-Med). Jam i bindur se SAP mund të kontribuojë në mbështetje të konferencës së planifikuar të donatorëve dhe do të vazhdojë më tej duke ndjekur zbatimin e projekteve nga SAP.
Prof. Konstantinos Aravossis, Sekretar i Përgjithshëm, Mjedisi Natyror dhe Uji, Ministria e Mjedisit dhe Energjisë, Greqi;
Përmes kësaj Deklarate të Përbashkët, autoritetet kompetente të Riparianëve të Drinit, duke vlerësuar rezultatet pozitive të veprimeve të ndërmarra deri tani, rikonfirmojnë vullnetin politik
për të vazhduar bashkëpunimin drejt menaxhimit të qëndrueshëm të Basenit të Zgjeruar të Drinit, në vijë me parimet dhe kuadrin ligjor të Bashkimit Evropian dhe marrëveshjeve të tjera bilaterale dhe multilaterale që kanë të bëjnë me nën-basenet e rajonit.
Njëkohësisht rikonfirmojnë vullnetin për të rritur përpjekjet e përfshirjes të konventave dhe protokollove ndërkombëtare të adoptuara nga palët dhe njohin mbrojtjen dhe konservimin mjedisor, ashtu si dhe menaxhimin e qëndrueshëm të burimeve ujore, si një pjesë integrale e zhvillimit të përgjithshëm rajonal, përmes veprimeve të koordinuara për të adresuar problemet e identifikuara.
Z. Izedin Bytyqi, Sekretar i Përgjithshëm, Ministria e Infrastrukturës dhe Mjedisit, Kosovë
Miratimi i SAP përfaqëson për ne një hap shumë të rëndësishëm përpara, drejt përforcimit të menaxhimit të përbashkët të burimeve ujore që ne ndajmë. Puna e kryer deri tani shërben si një bazë e fortë për të përcaktuar qëllimet dhe objektivat e përbashkëta, për të forcuar më tej bashkëpunimin tonë dhe për të zbatuar aktivitetet konkrete të përmirësimit të cilësisë së ujit, duke reduktuar stresin e ujit dhe duke reduktuar impaktin njerëzor në linjë me Menaxhimin e Integruar të Burimeve Ujore dhe Principet Udhëzuese të Kuadrit Ujor. Gjithashtu falenderoj kolegët nga Shqipëria, Greqia, Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi për bashkëpunimin e tyre. Po e pres hapin e rradhës – zbatimin e SAP – me padurim!
Zj. Gerta Lubonja, Drejtoresh e Përgjithshme, Agjencia e Menaxhimit të Burimeve Ujore, Shqipëri
Në një kohë kur bota është “kycyr brënda” për të mposhtur pandeminë e Coronavirus, nuk ka qënë kurrë më e rëndësishme të mbrojmë burimet tona ujore. Në këto kohë të paprecedente, uji ështe një armë jetësore në luftën kundër sëmundjes, duke vepruar si barrier ndaj virusit dhe duke ruajtur një standard të përshtatshëm jetese për miliona njerëz që janë të mbyllur në shtëpi. Për shkak të punës tonë për më shumë se 10 vite tashmë, me besimin se po menaxhojmë një burim të jashtëzakonshëm të përbashkët, do ja dalim të mbetemi të fokusuar mbi zbatimin e SAP-it për Drinin dhe, pavarësisht gjithckaje, optimistë në këto kohë vecanërisht të vështira.
Deklarata nga Partnerët e Projektit Drin:
Z. Gustavo Fonseca, Drejtor i Programeve, Faciliteti Global për Mjedisin:
Firmosja e Programit Strategjik të Veprimit për Basenin e zgjeruar të Drinit shënon një hap të rëndësishëm drejt një bashkëpunimi më të madh ndërmjet kufijëve dhe brenda burimeve mjedisore të përbashkëta, i cili është mishëruar në ekosistemin e shëndetshëm dhe elastik të Drinit. Është inkurajuese dëshmia e bashkëpunimit të fortë midis sektorëve ekonomikë, drejtuesve politikë dhe atyre që jetojnë në basen ndërmjet shumë vendeve, e cila jetësohet nga Programi Strategjik i Veprimit. Basenet ndërkufitarë nëpër botë kanë për të mësuar shumë nga shpirti i bashkëpunimit që Baseni i Lumit Drin po tregon sot.
Zj. Limya Eltayeb, Përfaqësuese e Përhershme e UNDP në Shqipëri:
Miratimi i Programit Strategjik të Veprimit – i cili ndjek një dekadë pune pas nënshkrimit të Memorandumit të Mirëkuptimit ndërkufitar në Tiranë 2011-n, është një hapë i rëndësishëm para
në përcaktimin e problematikave kryesore të Basenit të Drinit dhe si mund të adresohen ato. Ky dokument strategjik përfaqëson një vizion të përbashkët për zhvillim të qëndrueshëm nga i cili përfitojnë 1.6 milion banorë.
Z. Marco Keiner, Drejtor i Degës për Mjedisin, UNECE:
Bashkëpunimi ndërkufitar në Basenin e Zgjeruar të Drinit ka arritur nivele madhore dhe ka sjellë përfitime të rëndësishme, duke kontribuar në zbatimin e Konventës së Ujërave të UNECE nga vendet Ripariane. Ky bashkëpunim është gjithashtu i rëndësishëm në mbështetjen e arritjeve te SDG-ve, veçanërisht SDG objektivit 6.5 mbi menaxhimin e integruar të burimeve ujore në të gjitha nivelet, përfshirë edhe përmes bashkëpunimit ndërkufitar.
*Të gjitha referencat për Kosovën janë bërë në kontekstin e Rezolutës 1244 të Këshillit për Sigurine të Kombeve të Bashkuara (1999).
