18 Tetori është Dita e Rivendosjes së Pavarësisë Shtetërore të Azerbajxhanit.
30 vjet më parë, në seancën e tij të jashtëzakonshme më 18 tetor 1991, Sovjetiku Suprem i Republikës së Azerbajxhanit miratoi një dokument historik – Aktin Kushtetues për Pavarësinë e Shtetit.
U shfaq si një republikë e pavarur në 1918, Azerbajxhani ishte republika e parë demokratike në Lindjen Muslimane, 23 muaj midis majit 1918 dhe prillit 1920, por brenda një periudhe të shkurtër kohe u bë një nga vendet më përparimtare në botë duke siguruar të drejta universale të votës për të gjithë të qytetarëve të saj. Azerbajxhani e fitoi pavarësinë e tij më 18 tetor 1991, pas rënies së Bashkimit Sovjetik, dhe e shpalli veten pasardhësin politik dhe ligjor të Republikës Demokratike të Azerbajxhanit.
Pas pavarësisë Azerbajxhani kaloi nëpër shumë vështirësi si një shtet i ri. Sfidat që u shfaqën në hapësirën e ish -Bashkimit Sovjetik në fillim të viteve ’90 nuk kaluan nga Azerbajxhani në periudhën e hershme të pavarësisë së tij. Gjatë asaj periudhe Azerbajxhani u përball me pretendime territoriale dhe më pas agresion ushtarak nga Armenia, i cili rezultoi në pushtimin e 20 % të territoreve të saj. Këto 30 vjet hynë në histori si një periudhë pushtimi e territoreve të Azerbajxhanit nga Armenia.
Përkundër të gjitha këtyre vështirësive, politika e mençur dhe e ekuilibruar nën udhëheqjen e Heydar Aliyev ndihmoi Azerbajxhanin të bëhej vendi më i suksesshëm në Kaukazin Jugor. Azerbajxhani, për të financuar zhvillimin dhe promovuar stabilitetin dhe rritjen rajonale, ka hapur industrinë e saj të naftës dhe gazit për pjesëmarrjen e huaj, e cila solli investitorë ndërkombëtarë dhe garantoi zhvillimin e ekonomisë së qarkut.
Azerbajxhani ndoqi një politikë të jashtme shumë të larmishme pas pavarësisë së tij. Azerbajxhani mban lidhje të ngushta si me vendet myslimane, Perëndimin e krishterë ashtu edhe me Izraelin në të njëjtën kohë. Azerbajxhani është dëshmuar si një partner i besueshëm i Perëndimit duke ruajtur marrëdhënie të mira miqësore me Rusinë dhe Iranin, duke mbajtur rrjedhën e energjisë dhe tregtisë midis Azisë dhe Evropës
Sot, Azerbajxhani luan një rol vendimtar në sigurimin e sigurisë energjetike të Evropës duke ndihmuar në diversifikimin e burimeve të furnizimit me naftë dhe gaz. Energjia, infrastruktura dhe projektet e tjera të zbatuara me pjesëmarrjen aktive të vendit luajnë një rol të rëndësishëm në zhvillimin e rajonit në tërësi. Përveç sektorit të energjisë, Azerbajxhani investoi shumë në infrastrukturën e tij të transportit dhe si rezultat u bë një qendër kryesore rajonale e transportit. Investime të mëdha u bënë edhe për turizmin, teknologjitë e informacionit, bujqësinë dhe sektorët e ndërtimit.
Qeveria po merr masa efektive për ta bërë vendin një qendër rajonale të transportit dhe IT, dhe një numër mega-projektesh janë zbatuar deri më tani dhe punimet vazhdojnë në këtë drejtim.
Edhe pse Azerbajxhani pati sukses të jashtëzakonshëm në çdo aspekt të shtetësisë, konflikti me Armeninë fqinje mbeti i pazgjidhur deri në vjeshtën e vitit 2020. Me kalimin e viteve, negociatat nën grupin Minsk të OSBE -së nuk dhanë ndonjë rezultat pozitiv. Me kalimin e kohës, mosndëshkimi vetëm rriti agresionin e Armenisë dhe pretendimet e reja territoriale kundër Azerbajxhanit, të cilat çuan në luftë në shkallë të plotë më 27 shtator 2020. Brenda 44 ditëve, Azerbajxhani çliroi territoret e tij nga pushtimi armen. Azerbajxhani zgjidhi konfliktin 30-vjeçar dhe rivendosi integritetin e tij territorial dhe drejtësinë historike me mjete ushtarako-politike. Konflikti i Karabakut u la në të kaluarën.
Azerbajxhani tashmë ka shpallur gatishmërinë e tij për të filluar përcaktimin e kufirit dhe demarkacionin midis Azerbajxhanit dhe Armenisë, dhe për të filluar negociatat mbi marrëveshjen e paqes me Armeninë, bazuar në njohjen reciproke të sovranitetit dhe integritetit territorial të njëri -tjetrit. Një marrëveshje e tillë do ta kthente rajonin tonë në rajonin e paqes dhe bashkëpunimit. Armenia duhet të bëjë një zgjedhje midis bashkëpunimit rajonal dhe pretendimeve territoriale të paligjshme dhe të pabaza kundër fqinjëve të saj. Komuniteti ndërkombëtar gjithashtu duhet të luajë rolin e tij pozitiv në këtë drejtim dhe të nxisë Armeninë të kuptojë se paqja nuk ka alternativë.
Azerbajxhani do të vazhdojë përpjekjet e tij të qëndrueshme për të kontribuar dhe forcuar paqen dhe zhvillimin rajonal.
