Autorë: Liana Fix dhe Rafaela Uzan*
Pothuajse një muaj pasi filloi hetimi për një sulm të tentuar me dron ndaj aeroportit Leipzig/Halle, qeveria gjermane njoftoi më 1 shtator se Rusia ishte përgjegjëse. Inteligjenca amerikane e kishte lidhur tashmë incidentin, në të cilin një punonjës i aeroportit gjeti një dron që mbante eksplozivë të kategorisë ushtarake pranë një avioni ukrainas transporti, me Rusinë. Sulmi i tentuar duket se është pjesë e një fushate hibride ruse në përshkallëzim kundër Evropës, e cila ka përfshirë përpjekje gjithnjë e më intensive dezinformimi, inkursione me dronë, luftë kibernetike dhe akte të tjera sabotazhi.
Pavarësisht retorikës për frenimin e këtyre sulmeve, liderët evropianë kanë qenë të kujdesshëm në reagimin e tyre, nga frika e një përshkallëzimi nga Rusia. Në Gjermani, reagimi i qeverisë ka qenë deri tani modest. Zyrtarët kanë theksuar se nuk e konsiderojnë Gjermaninë në luftë me Rusinë dhe kanë njoftuar kryesisht masa diplomatike, siç është mbyllja e konsullatës së përgjithshme ruse në Bon.
Politika e brendshme po e ndërlikon më tej reagimin e Gjermanisë, veçanërisht për shkak të zgjedhjeve të ardhshme në landet e lindjes së vendit, ku priten fitime të mëdha për të djathtën ekstreme — dhe miqësore ndaj Rusisë — Alternativa për Gjermaninë (AfD). E para nga këto zgjedhje, më 6 shtator, zhvillohet në Saksoninë-Anhalt, ku AfD po merr në sondazhe mbi 40 për qind, shumë përpara Unionit Kristian Demokrat (CDU) të kancelarit Friedrich Merz. Ndërkohë, një sondazh i fundit kombëtar zbuloi se AfD ishte partia më e preferuar, me 28 për qind mbështetje, krahasuar me 21 për qind për CDU-në dhe partinë e saj simotër në Bavari, Bashkimin Kristian Social (CSU), dhe 12 për qind për Partinë Socialdemokrate, e cila është pjesë e një koalicioni me CDU-në.
A do të qëndrojë “Firewall”-i?
Të gjitha partitë centriste janë zotuar deri tani se do të ruajnë të ashtuquajturin “firewall” kundër AfD-së, që nënkupton të mos hyjnë në një koalicion me këtë parti dhe të mos lejojnë që ajo të mbështesë një qeveri të pakicës. Megjithatë, nëse AfD arrin një rezultat aq të fortë sa sugjerojnë sondazhet, do të jetë e vështirë për partitë centriste të formojnë një qeveri që e përjashton këtë parti.
Në skenarin më të keq, AfD mund të fitojë edhe një shumicë absolute dhe të vendosë kryeministrin e saj të landit. Në këtë rast, kandidati kryesor i saj, Ulrich Siegmund, do të bëhej udhëheqësi i parë i së djathtës ekstreme të një landi gjerman që nga Lufta e Dytë Botërore.
Që prej themelimit të saj trembëdhjetë vjet më parë, AfD ka fituar popullaritet dhe është radikalizuar më tej. Tërheqja e saj fillestare ishte euroskepticizmi, megjithëse profili i saj tashmë karakterizohet nga kundërshtimi i fortë ndaj migracionit, të drejtave LGBTQ+ dhe legjislacionit pro-klimës, si dhe nga lidhjet e saj të ngushta me Rusinë dhe Kinën.
Platforma e Siegmund pasqyron këto prioritete. Për shembull, ai e ka bërë deportimin një çështje kryesore elektorale, ndërsa partia e tij është zotuar të ndryshojë kurrikulën e historisë në land, për t’i dhënë më shumë rëndësi shekullit që i parapriu dy luftërave botërore, në vend të epokës naziste. Ajo ka njoftuar gjithashtu plane për tërheqjen e landit nga transmetuesi publik rajonal.
AfD do ta konsideronte një fitore në Saksoninë-Anhalt si një pikëmbështetje të rëndësishme rajonale, nga e cila do të mund të zgjeronte ndikimin e saj dhe të pengonte qeverisjen federale.
Në maj 2025, agjencia gjermane e inteligjencës së brendshme e klasifikoi AfD-në si një organizatë të konfirmuar ekstremiste të krahut të djathtë, megjithëse një gjykatë e bllokoi përkohësisht këtë klasifikim në shkurt 2026, pasi partia ngriti padi. Disa prej degëve të saj në lande, përfshirë atë në Saksoninë-Anhalt, tashmë janë klasifikuar si ekstremiste të krahut të djathtë.
Pakënaqësia në rritje
Zgjedhjet në Saksoninë-Anhalt — dhe lufta hibride në përshkallëzim e Rusisë — zhvillohen në një moment vendimtar për kancelarin Merz, për Gjermaninë dhe për Evropën. Sondazhet sugjerojnë se Merz është jashtëzakonisht i papëlqyer; një sondazh zbuloi se rreth 85 për qind e votuesve ishin të pakënaqur me kancelarin e tyre, shifra më e lartë e regjistruar për çdo kancelar gjerman në historinë e kohëve të fundit.
Edhe brenda partisë së Merz-it, më shumë se gjysma e të anketuarve në një sondazh nuk e miratonin udhëheqjen e tij. Votuesit janë të pakënaqur me rritjen e ngadaltë ekonomike të vendit dhe rritjen e kostos së energjisë. Merz është veçanërisht i papëlqyer në Gjermaninë lindore dhe mes të rinjve.
Përveç Saksonisë-Anhalt, votuesit në Berlin dhe Mecklenburg-Vorpommern do të shkojnë në kutitë e votimit më 20 shtator, ndërsa priten suksese të tjera për AfD-në.
Një rezultat i dobët për partinë e Merz-it në këto zgjedhje do ta ndërlikonte aftësinë e tij për të qeverisur, përfshirë edhe reagimin ndaj krizave jashtë vendit. Autoriteti i tij brenda partisë së vet tashmë është dëmtuar nga një riorganizim i qeverisë i menaxhuar keq.
Një sfidë ndaj udhëheqjes së tij do ta destabilizonte Gjermaninë pikërisht në momentin kur vendi ka nevojë të projektojë stabilitet te partnerët e tij evropianë dhe përtej Atlantikut.
Ngritja e së djathtës ekstreme dhe lufta hibride në përshkallëzim e Rusisë po krijojnë një provë serioze jo vetëm për Merz-in, por edhe për demokracinë gjermane
_______________________________
*Burimi: Council on Foreign Relations (CFR),
Përshtati në shqip: Argumentum.al
