Zoran Meter-Gjeopolitikanews[i]
Proceset e mëdha të destabilizimit të Kontinentit të vjetër tashmë kanë filluar dhe është e pamundur të ndalen.
- Ndoshta gjatë historisë nuk ka patur gabim më trashanik dhe dritëshkurtër strategjik sesa ky europiani i ditëve të sotme, pjesën kryesore të faturës të të cilit do të duhet t’a paguajmë – shpresoj jo me gjak, megjithëse tashmë asgjë nuk mund të përjashtohet.
- Gjithsesi do të jemi më të mençur nga fundi i kësaj jave dhe më afër saktësisë së vlerësimeve se ku po na shpie gjithë kjo, “valle e djallit”, në fakt amerikano-ruse rreth së cilës është ngatërruar e tërë Europa në mënyrë tejet të rrezikshme.
Ministri amerikan i mbrojtjes Pete Hegseth urdhëroi me qindra gjeneralë dhe admiralë amerikanë nga e tërë bota që sot (30 shtator 2025) të mblidhen në Virxhinia. Nuk e saktësoi arësyen. Urdhëri ka arritur me 25 shtator dhe është shumë sekret. Për hir të së vërtetës, kurrë më parë në historinë e ShBA-ve, nuk është mbajtur një takim i këtij tipi e për këtë urdhëri shkaktoi vëmendje shumë të madhe, madje edhe hutim në qarqet amerikane ushtarake, politike dhe të analistëve ekspertë. Sepse Hegsethi që në dimër ka paralajmëruar shkurtime dhe pushime nga puna të një numuri të caktuar gjeneralësh dhe admiralësh amerikanë, e gjitha kjo në kuadër të strategjisë për shkurtimin e shpenzimeve të administratës federale pas së cilës në fakt qëndron presidenti Donald Trump personalisht.
Sikurse njoftoi The Washington Post (WP), menjëherë pas shpalljes së thirrjes, direktiva e pazakontë i është dorëzuar pothuajse çdo zyrtari të lartë ushtarak amerikan në mbarë botën në një kohë që qeveria i kishte mbyllur punimet dhe me muaj të tërë pasi Hegsethi paralajmëroi planet për konsolidimin e madh të komandës më të lartë ushtarake. Njëkohësisht, asnjë nga burimet e WP nuk kujtohen nëse ndonjëherë ministri i mbrojtjes të këtë urdhëruar një numur kaq të madh gjeneralësh që të mblidhen në këtë mënyrë.
Megjithatë, këtu është me rëndësi të madhe një gjë, dhe ndoshta i tërë “çelësi” gjëndet bash në këtë – se strategjinë e re të Pentagonit e ka ideuar vetë Trumpi dhe se ajo përfshin zvoglimin e numurit të trupave amerikane në Europë. Pikërisht kjo shkakton frikë të aleatët amerikanë në Europë në kontekstin e luftës ukrainase dhe sulemeve të para pak kohëve të përsëritura ruse në hapësirën ajrore të NATO-s – të cilën Moska e hedh poshtë në mënyrë kategorike dhe nënvizon se Europa këtë histori e ka shpikur si shkak për të bindur qytetarët e saj mbi domosdoshmërinë e mbrojtjes dhe militarizmit total i cili kërkon mjete të stërmëdha financiare (lexo: shtërngim rrypi para së gjithave në fushën e ndihmës sociale), po ashtu edhe të mbajë ShBA-të dhe forcat e saj në truallin e Europës duke patur parasysh deklaratat e drejtpërdrejta të Uashingtonit se ato dëshirojnë t’i orientojë forcat e tyre ushtarake në disa prioritete tjera më të rëndësishme gjeopolitike në raport me Ukrainën.
Sido që të jetë, strategjia e re e Pentagonit pakkënd ka lënë indiferent. Ajo ripërcakton prioritetet e ushtrisë amerikane, duke e orientuar vëmendjen e Pentagonit në kërcënimet e evidentuara drejt vetë Shteteve të Bashkuara, duke e kufizuar konkurencën e tyre me Kinën dhe duke zvogluar rolin e tyre në Europë. Për vite me radhe strategjia e Pentagonit është bazuar në idenë se mbrojtja më e mirë e vendit qëndron në krijimin dhe ruajtjen e aleancave ushtarake jashtë vendit. Por, Trumpi mendon të kundërtën! Një strategji e tillë, mendon ai, e fut Amerikën në luftëra të shtrenjta jashtë vendit në vend që të mbrojë interesat vendore amerikane.
Gabimi strategjik më trashanik dhe më i shtrenjtë i Europës në histori
Krahas shefit të Pentagonit Pet Hegseth, në prezantimin e strategjisë së re do të flasë personalisht edhe Donald Trumpi gjë që është tregues i qartë i seriozitetit të tërë projektit. Sjellim në kujtesë në këtë rast sesi ish komandanti i forcave amerikane në Europë Ben Hodges që më parë ka shprehur shqetësimin për fjalët e Trumpit të thëna para pak kohësh në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së mbi Rusinë si “tigër prej letre”, kanë të bëjnë pikërisht me tërheqjen e mundshme të trupave amerikane nga Europa. Nga ana ime do të shtoja – nëse ndokush është “tigër prej letre”, atëherë përse duhen mbajtur forca të mëdha dhe të shtrejta me detyrën që evetualisht t’i kundërvihen atij? Ndoshta bëhet fjalë për alibinë e përshtatshme të Trumpit para publikut të tij dhe atij ndërkombëtar që të tërheqë ushtrinë amerikane dhe me këtë t’i detyrojnë aleatët europianë që për shkak të histersië ekzistuese dhe pothuajse panikut nga lufta e ardhshme me Rusinë të cilët zyrtarët euriopianë e paralajmërojnë si “profetë” ndërsa në të vërtetë kjo duket sikur ShBA-të janë të detyruara të heqin dorë si aleati kryesor i tyre në mënyrë që ata – sa më shpejt të dërgojnë porosi në Pentagon për furnizimin me armët e shtrenjta amerikane për mbrojtjen nga po ky “tigri prej letre”. Kujtojmë se disa media perëndimore kanë shkruar që më parë se ShBA-të mund të tërheqin një të tretën e forcave të tyre në Europë.
Ja sa shtrenjtë mund t’i kushtojë Europës dhe qytetarëve të saj dëshira joreale e Bashkimit Europian e mesit të dhjetëvjearit të kaluar që Ukraina mund të përfshihet jo vetëm në BE por edhe në NATO – kjo edhe përkundër njohjes së faktit mbi kundërshtimin e ashpër të Moskës dhe kundërvënies me të gjitha mjetet ndaj çfarëdolloj përpjekjeje për realizimin e këtyre planeve (mbi të gjitha ato të lidhur me antarsimin në NATO) gjë që në fund dolën të sakta. Ndoshta në histori nuk ka patur gabim strategjik më trashanik dhe më të shtrenjtë se ky europiani, faturën kryesore të të cilit do të duhet t’a paguajnë – shpresoj se gjithsesi jo me gjak megjithëse akoma nuk mund të themi se kjo përjashtohet. Sepse proceset e mëdha të destabilizimit të plotë të Kontinentit të vjetër tashmë kanë nisur dhe shumë e vështirë të ndalen. Puna është nëse një gjë e tillë është në interes të Uashingtonit? Ai ka përfituar që tani në gjithçka (marrëveshjet tejet të këqija tregtare dhe mbi mbrojtjen për interesat e BE-së me Shtetet e Bashkuara dhe histeria e luftës në kontinent e cila vetëm forcon nevojën për armët amerikane).
Fokusi të vetja dhe “hemisfera Perëndimore”
Le t’i kthehemi përsëri Ben Hodges-it. Ai deklaroi për Radion “Times” se në takimin e ardhshëm të oficerëve më të lartë në Virgjinia ka mundësi të flitet për riorientimin e përpjekjeve amerikane nga Europa në hemisferën Perëndimore.
“Besoj, dhe ky është vetëm supozimi im se Ministri i mbrojtjes do t’u paraqesë atyre strategjinë e re, ndoshta me fokus më të madh në hemisferën Perëndimore. Ndoshta do të paralajmërojë zvoglimin e numurit të oficerëve të lartë me 20 përqind dhe ndryshime në strukturën e forcave. Ndoshta do t’u flasë për rrjedhjet e papara të informacioneve nga Pentagoni në media. Të gjithë hamendësojnë, por unë mendoj se është fjala për rikonstruktimin e strukturës komanduese, ndryshimin e përbërjes së forcave dhe ndryshimin e theksit të strategjisë luftarake”, tha Hodges.
Ai deklaroi gjithashtu se Shtëpia e Bardhë “flet vazhdimisht për nevojën që të përqëndrohemi në kufinjtë tanë, në hemisferën Perëndimore – që nga Groenlanda në Kanalin e Panamasë, përfshirë edhe Venezuelën, transferimin e anijeve në Karaibe”. “Kur presidenti para disa ditësh tha se Rusia është tigër prej letre dhe se Ukraina mund të fitojë, tingëllonte sikur, meqënëse Rusia është tigër prej letre, është koha të nisë tërheqja e forcave nga Europa. Nuk jam i sigurtë nëse ka menduar pikërisht këtë, por kjo është logjika. Por tani, për mendimin tim, është koha më e keqe e mundshme për braktisjen e Europës”, vëren Hodges fjalët e të cilit i citon edhe media ukrainase Strana. “Nuk e di nëse e gjitha kjo do të ndodhë, por më duket se këto fjalë nxitin bisedimin për fokusimin në hemisferën Perëndimore dhe deklaratat e pazakonta të presidentit. Shpresoj se Kongresi do të ndërhyjë, sepse shumica atje mbështet NATO-n, lidhjet transatlantike dhe Ukrainën”, shtoi gjenerali në pension.
Është interesante se ish komandanti i forcave amerikane për Europën gjithashtu kritikoi deklaratat e Donald Trumpi se BE-ja mund t’i ndihmojë Ukrainës për të rikthyer territoret e saj – fjalë të thëna në OKB me të njëjtin rast si edhe ato për Rusinë si “tigër prej letre”. “Nuk është NATO, por BE-ja. ShBA-të nuk janë të përfshira. Kjo nuk është udhëheqje, ky është biznes me armët”, tha Hodges duke aluduar për skemën e Trumpit për gjoja ndihmën e Ukrainës në mënyrën që aleatët europianë të blejnë armë dhe pastaj t’i dërgojnë “ku të kenë qejf” ose t’i mbajnë për veten e tyre.
Konkluzion
Me skemën e përmendur Trumpi në të vërtetë formalisht i ka përjashtuar ShBA-të nga lufta ukrainase. Megjithatë, Moska nuk e sheh këtë në të njëjtën mënyrë dhe në fakt kurrë nuk e ka besuar një gjë të tillë. Ajo ka menduar se do të ishte diçka jo e menduar mirë nga ana e saj të mos përpiqej të shfrytëzonte faktin se Donald Trumpi, me ardhjen në pushtet, do të shfaqë prirje shumë më të mëdha për dialog me Moskën në lidhje me çështjen e Ukrainës por edhe për një sërë prolemesh reciproke mbi raportet mes dy shteteve sesa e ka bërë një gjë të tillë paraardhësi i tij Joe Bajden (ky i fundit në fakt nuk e deshte dialogun me Moskën si bazë për nisjen e negociatave por kërkonte në mënyrë ultimative tërheqjen ushtarake nga Ukraina si bazë për nisjen e negociatave megjithëse në këtë rast nuk do të duhej negociuar për asgjë sepse kjo do të shënonte dështim strategjik për Moskën. Të përpiqet me Trumpin – ka qënë dhe mbeti qëndrimi i Moskës dhe, nëse nuk arrihet gjë, atëherë gjithçka kthehet në të vjetrën – në lojën e përmendur të Joe Bajdenit gjë e cila në fakt do të thoshte shndërrimin e luftës ukrianase në luftë të Trumpit. Por, sikurse e dimë mirë – kjo strategji nuk solli bash kurrfarë rezultati, sëbashku me sanskionet historikisht më të ashpra dhe të të mëdha kundër cilido vend si është rasti tani me ato ndaj Rusisë. Për më shumë! Bajdeni gjatë gjithë kohës hidhte valle rrezikshëm buzë përshkallëzimit (kujtojmë vringëllimin me armët bërthamore të Putinit, testimin demonstrativ të raketës hipersonike me lërgësihedhje të mesme Oreshnik në truallin e Ukrianës etj).
Moska gjithashtu e dinte mirë se armët amerikane arrijnë në Ukrainë çdo ditë, e për atë nuk ka rëndësi se në çfarë mënyre realizohet një gjë e tillë – direkt apo nëpërmjet kanaleve me skemën e përmendur nëpërmjet antarëve të NATO-s. Sidomos nuk do të ketë rëndësi për të nëse Trumpi heq kufizimet e vendoura para pak kohësh për Kievin për goditje me raketa me largësihedhje të madhe në thëllësi të territorit rus. Po aq më pak do të ketë rëndësi për të nëse Amerika i dërgon Kievit raketat balistike Tomahowk të cilat mund të godasin Moskën apo Kremlinin.
Kreu shtetëror rus dje dërgoi një deklaratë të formular me kujdes të politiko-diplomatik (Dmitrij Peskov- zëdhënës i Kremlinit) se deklaratat e fundit nga Uashingtoni po përpunohen intensivisht nga ana analitike – qartazi duke mos dashur të hyjë i pari në një konflikt të madh publik shtetëror në linjën Putin-Trump i cili në fakt do të shenjonte vetëm ndërprerjen e të gjithë bisedimeve të mëtejshme mbi luftën ukrainase, por edhe reanimacionin e raporteve bilaterale amerikano-ruse plotësisht të ngrira si dhe bisedimet mbi sigurinë strategjike reciproke dhe globale gjë që mund të shpjerë në gara akoma më të çmendura armatimi dhe zgjerimin e armatimeve bërthamore te shtetet jo bërthamore.
Megjithatë, në ndryshim nga vetëpërmbatja e Kremlinit ndaj kërcënimeve më të fundit të Keith Kellogut se po bisedohet intensivisht për dorëzimin e Tomahowkëve, gjë që e vërtetoi edhe zëvendëspresidenti JD Vance, opinioni publik analitik rus (madje edhe ai i afërt me Kremlinin) duket qartë se vlon nga zemërimi dhe kërkon paralajmërim të ashpër dhe direkt rus nëse do të ndodhë me të vërtetë dorëzimi i raketave balistike amerikane.
Apo mos bëhet fjalë për ndonjë loje plotësisht të panjohur për ne në linjën Putin-Trump me synim ngritjen e nivelit maksimal të frikës nga kaosi total luftarak në Europë me synim që përfundimisht të nisin bisedimet paqesore dhe përmbyllja e luftës?
Në njëfarë mënyrë jam më pak i prirur ndaj kësaj mundësisë së fundit, megjithëse atë ,takimi i ardhshëm me oficerët më të lartë amerikanë nën shkopin dirigjues të Trumpit, si dhe “fjalimi i madh” i shpallur dje i Presidentit rus Putin (nuk është bërë publik me çfarë qëllimi dhe rasti?), ndoshta e lë akoma të gjallë. Në të kundërt kjo do të thoshte edhe dështimin përfundimtar të dialogut Uashington-Moskë dhe prolog në një të ardhme të errët jo vetëm për kontinentin europian. Ndoshta ky fjalim i Putinit është edhe oferta e fundit, para se Trumpi t’i kthehet “frymës së Alaskës” sa nuk është vonë.
Gjithsesi duhet të jemi disi më të mençur në javën e ardhshme dhe paksa më afër saktësisë së vlerësimeve se ku na shpie kjo, në realitet “valle e djallit”, amerikano-ruse në të cilën është ngatërruar Europa në mënyrë tejet të rrezikshme.
[i] https://www.geopolitika.news/analize/vojnopoliticka-analiza/zoran-meter-u-povijesti-nije-bilo-gluplje-strateske-greske-od-ove-europske/
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
