Zoran Meter-geopolitika.news[i]
Shtëpia e Bardhë shpalli Strategjinë e sigurisë kombëtare të përditësuar. Tekstin e plotë të këtij dokumenti mund t’a gjeni në:
https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/12/2025-National-Security-Strategy.pdf
Strategjia e sigurisë kombëtare të ShBA-ve është dokument të cilin pushteti ekzekutiv e përgatitet për çdo disa vjet për t’ia paraqitur Kongresit dhe në të përshkruhen sfidat kryesore të sigurisë kombëtare të vendit dhe mënyrat e zgjidhjes së tye. Strategjia në fjalë herën e fundit është përditësuar në vitin 2022.
Pjesët më interesante për ne janë gjithsesi pjesët që kanë të bëjnë me Europën, Rusinë dhe luftën ukrainase. Në të vërtetë me sa duket ato janë edhe pjesët më të rëndësishme edhe për vetë ShBA-të. Në këtë dokument, mes tjerash, nënvizohet se përfundimi i luftës në Ukrainë dhe rikthimi i “stabilitetit strategjik” në marrëdhëniet me Rusinë kanë rëndësinë më të madhe për Shtetet e Bashkuara.
Mbi luftën ukrainase dhe konfliktin me zyrtarët europianë
“Shtetet e Bashkuara kanë interes jetësor në bisedimet për ndërprerjen e shpejtë të armiqësive në Ukrainë në mënyrë që të stabilizohet ekonomia europiane, të parandalohet përshkallëzimi i paqëllimtë ose zgjerimi i luftës, të rinovohet stabiliteti strategjik me Rusinë dhe të sigurohet rimëkëmbja pas luftës e Ukrainës dhe të arrihet mbijetesa e saj si shtet i qëndrueshëm”, nënvizohet në këtë dokument.
Gjithashtu nënvizohet se lufta në Ukrainë “pati efektin e kundërt, duke rritur vartësinë e jashtme të Europës, në mënyrë të veçantë atë të Gjermanisë. “Konkretisht, kompanitë kimike gjermane po ndërtojnë uzina të mëdha përpunimi në Kinë, duke përdorur gazin rus, të cilin nuk mund t’a sigurojnë brenda vendit”.
Është interesante se strategjia në fjalë përmban edhe kritika të ashpra ndaj veprimeve të vendeve europiane në lidhje me luftën në Ukrainë dhe politikën e brendshme. “Administrata e Trumpit është në konflikt me zyrtartë europianë që mëkojnë pritmëri joreale ndërsa shërbejnë në qeveri jo të qëndrushme të pakicës, në të cilat më shumë shkelin parimet e demokracisë, në mënyrë që të shtypin opozitën. Shumicat e rëndësishme europiane dëshirojnë paqe, por kjo dëshirë nuk përkthehet në politikë, kryesisht për shkak të groposjes së proceseve demokratike nga ana e këtyre qeverive. Kjo është strategjikisht me rëndësi për Shtetet e Bashkuara pikërisht sepse shtetet europiane nuk do të jenë në gjendje të kryejnë reforma nëse gjenden të zëna rob në krizën politike”, nënvizohet në dokument.
Stop zgjerimit të NATO-s
Më tej, strategjia e përditësuar nënvizon se NATO-ja duhet ta ndalë zgjerimin e saj në Europë. Sipas dokumentit, politika amerikane ndaj Europës do të duhet, mes të tjerave, t’i japë prioritet “përfundimit të përceptimit – parandalimit të realitetit – të NATO-s si aleancë në zgjerim të vazhdueshëm”.
Në dokument theksohet “rëndësia e rinovimit të kushteve të stabilitetit brenda Europës dhe stabilitetit strategjik me Rusinë” dhe forcimit të pavarësisë së Europës.
Autorët e saj parashikojnë se pas disa dhjetëvjeçarësh disa antarë të NATO-s mund t’a rishqyrtojnë raportin e tyre me Shtetet e Bashkuara sepse “po bëhen kryesisht joeuropiane” dhe shtrohet pyetja “nëse e duan vendin e tyre në botë – ose aleancën e tyre me Shtetet e Bashkuara – t’a shohin në të njëjëtën mënyrë sikurse e kanë pas bërë atëherë kur nënshkruan Kartën e NATO-s”.
Kriza migratore
Era e migrimeve masive duhet të përmbyllet
“Siguria kufitare është elementi kyç i sigurisë kombëtare. Duhet t’a mbrojmë vendin tonë nga invazioni, jo vetëm nga migracionet e pakontrolluara por edhe nga kërcënimet jashtë kufirit si terrorizmi, droga, spiunazhi dhe tregtia njerzore”, nënvizohet në strategji.
Ndikimi i jashtëm në Amerikën Latine vështirë të sigurohet për shkak të raporteve ekzistuese mes shteteve dhe vendeve të treta; Shtetet e Bashkuara do të tërheqin aleatët e tyre në mënyrë që të mbrojnë sigurinë në rajon. Situata migratore në Europë dhe masat e ndërmarra për zgjidhjen e saj po riformësojnë kontinentin, po krijojnë ndarje, po ulin natalitetin dhe po çojnë në humbjen e indentitetit kombëtar dhe vetëbesimit.
Zgjerimi i ndikimit në rajonin e Pacifikut
Uashingtoni duhet t’i nxitë aleatët që t’u mundësojnë forcave amerikane akses në portet e tyre dhe të shpenzojnë më shumë për mbrojtjen. Në mënyrë që të parandalohet agresioni i mundshëm në ishujt e pjesës perëndimore të oqeanit dhe të krijohen forca të reja ushtarake.
“Por ushtria amerikane këtë nuk mund t’a bëjë e vetme. Aleatët e tjerë gjithashtu duhet të përbashkohen dhe të shpenzojnë, dhe, gjëja më e rëndësishme është të bëhet tejet më shumë për mbrojtjen kolektive”, shtohet në tekstin e strategjisë.
Vendi ka si qëllim të riballancojë përsëri marrëdhëniet tregtare me Kinën dhe të nxisë aleatët për ndryshimin e politikave në mënyrë që t’u kundërvihen lëvizjeve ekonomike të Pekinit.
Konsiderohet prioritet edhe parandalimi i konfliktit potencial rerth Taivanit dhe ruajtja e mbifuqisë. “Do të ruajmë politikën tonë shumëvjeçare deklarative ndaj Taivanit, gjë që do të thotë se Shtetet e Bashkuara nuk mbështesin asnjë ndryshim të njëanshëm të status kuosë”, shkruhet në dokument.
Lindja e Afërt
Shtetet e Bashkuara nuk do të imponojnë qëndrimet e tyre për administrimin e rajonit.
“Partnerët në Lindjen e Afërt tregojnë përparësinë e tyre për luftën kundër radikalizmit, ndërsa politika amerikane do të vazhdojë të nxisë këtë prirje. Por do të kërkojë braktisjen e eksperimentit të gabuar amerikan të detyrimit të këtyre vendeve, në mënyrë të veçntë monarkive të Gjirit, të braktisin traditat e tyre dhe format historike të administrimit. Duhet të nxitim dhe të mbështesim reformat kudo dhe kur ato të shfaqen, pa përpjekje me imponim nga jashtë”, nënvizohet në strategji.
ShBA-të besojnë se mbështetja e tyre, si dhe ndihma e Turqisë, Izraelit dhe e shteteve arabe, do të ndihmojë në stabilizimin e situatës në Siri si lojtar pozitiv.
Interesat kyçe të Uashingtonit gjithmonë do të kenë të bëjnë me sigurinë e furnizimit me energji nga Gjiri Persik.
ShBA-të nuk mund të përballojnë më ngarkesën globale
Në tekst nënvizohet se Shtetet e Bashkuara
“Elitat tona seriozisht në mënyrë të gabuar kanë mbivlerësuar gatishmërinë e ShBA-ve që të mbajë pafundsisht ngarkesën lidhjen e së cilës me interesat e tij populli amerikan as nuk ka mundur t’a shohë. Është mbivlerësuar gatishmëria e ShBA-ve që njëkohësisht të financojë aparatin e stërmadh shoqëroro-rregullativo- administrativ dhe, krahas tij, kompleksin tejet të madh diplomatik informativ dhe të politikës së jashtme. Kanë bërë shprehimisht baste të gabuara dhe destruktive për globalizmin dhe të ashtuquajturën tregti e lirë, gjë e cila dobësoi në mënyrë efektive vetëm klasën e mesme dhe bazën industriale në të cilën mbështetet superioriteti ekonomik dhe ushtarak amerikan”, nënvizohet në dokument.
Shtetet e Bashkuara u kanë lejuar aleatëve dhe partnerëve të tyre që shpenzimet e mbrojtjes së tyre t’ia kalojnë popullit amerikan dhe t’i tërheqin Shtetet e Bashkuara në konflikte dhe grindje “të cilat janë qendrore për interesat e tyre, por periferike dhe plotësisht të parëndësishme për tonat”, shtojnë autorët.
Gjithashtu përmendet se politika amerikane “është bërë e lidhur me një rrjet institucionesh ndërkombëtare, nga të cilat disa janë haptazi antiamerikane, ndërsa shumë prej tyre i administron transnacionalizmi i cili këmbëngul haptazi t’u heqë sovranitetin disa shteteve të caktuara”.
Nenet e tjera
Shtetet e Bashkuara dëshirojnë të zgjerojnë antarsinë e Marrëveshjeve të Abrahamit dhe t’i kthehen doktrinës Monro në mënyrë që t’i kundërvihen përpjekjeve të konkurentëve nga Hemisfera Lindore për të forcuar pozitat e tyre në Hemisferën Perëndimore.
Vendi do të vazhdojë të zhvillojë sistemin e mbrojtjes raketore “Kupola e Artë” si mjet për parandalimin e sulmit bërthamor.
ShBA-të duan të ekuilibrojnë përsëri marrëdhëniet tregtare me zvoglim të deficitit, rimarrjen e dominimit në sektorin energjetik dhe akses më të madh në mineralet kryesore.
Përse i përket Afrikës, Shtetet e Bashkuara planifikojnë të kalojnë nga modeli i ndihmës në formatin e bashkëpunimit të bazuar në investime.
Konkluzion
Për një analizë serioze të dokumentit të përditësuar të Strategjisë kombëtare të sigurisë së ShBA-ve nevojitet më shumë kohë. Tani për tani po mjaftohemi t’u drejtohemi disa elementëve kryesorë të cilët ndoshta do të kenë karakter afatgjatë domethënë nuk do të ndryshojnë me ardhjen në pushtet të administratës së re e cila gjithashtu do t’a plotësojë këtë dokument strategjik.
Gjithsesi për ne pjesa më interesante e dokumentit është ajo që ka të bëjë me Europën dhe NATO-n. Në të nënvizohet nevoja e përfundimit të luftës ukrainase dhe vendosja e “stabilitetit brenda Europës dhe stabilitetit strategjik me Rusinë” si dhe forcimi i pavarësisë së Europës. Më fjalë të tjera, dokumenti në këtë pjesë kritikon gjendjen e demokracisë brenda disa aleatëve europianë të ShBA-ve (më shumë për këtë në pjesën më poshtë tekstit), dhe pranon një nga kushtet themelore të Rusisë (të cilën e shenjon si një prej arësyeve kryesore përse nisi lufta) – dhe kjo është sigurimi i sigurisë strategjike të Rusisë dhe Europës ose aleancës së NATO-s nëpërmjet nënshkrimit e dokumentit përkatës juridikisht detyrues.
Kjo është në kundërshtim të plotë me strategjinë e politikës së sigurisë të cilën, pas invazionit rus në Ukrainë e ideoi BE-ja dhe NATO e tanishme, e cila bazohet në sigurimin e sigurisë strategjike europiane pa pjesmarrjen e Rusisë gjë për të cilën de facto është hequr Rusia Këshilli NATO- i cili është formuar në vitin 1997. Duket qartë se administrata e Trumpit i është mbështetur logjikës që thekson Moska – se nuk mund të flitet për kurrfarë sigurie në kontinentin europian nëse në të nuk përfshihet Rusia.
Gjithashtu nuk është e vështitë të supozohet sesi në pjesën e cituar të dokumentit amerikan i cili bën fjalë për moszgjerimin e NATO-a, po ashtu është fjala për Ukrainën – pra për lëshimin e ri ndaj qëndrimeve negociuese ruse. Megjithëse nuk është e fshehtë se antarsinë e Ukrainës në NATO nuk e kundërshtojnë vetëm Shtetet e Bashkuara por edhe disa antarë të tjerë të Aleancës Veriatlantike.
Nga dokumenti mund të kuptohet edhe vazhdimi i konfrontimit amerikan ndaj Kinës gjë që shihet nëtrajtimin e çështjes së Taivanit ku “Shtetet e Bashkuara nuk mbështesin asnjë ndryshim të njëanshëm në lidhje me ndryshimin e status quosë”. Por po ashtu edhe kur është fjala për globalizimin dhe “të ashtuquajturën tregti e lirë gjë e cila efektivisht dobësoi vetëm klasën e mesme dhe bazën industriale në të cilën bazohet superioriteti ekonomik dhe ushtarak amerikan”.
Edhe një element me rëndësi, paralajmërohet rikthimi në doktrinën Morno në mënyrë që tu’ kundërvihet përpjekjeve të konkurentëve nga Hemisfera Lidnore për të forcuar pozitat e tyre në Hemisferën Perëndimore.
Sikur të përmblidhej në mënyrë sipërfaqësore e gjitha kjo në shikim të parë mund të mendohet se si dokument mbi Strategjinë e sigurisë kombëtare amerikane është në kundërthënie me vetveten. Sepse, nga njëra anë flitet për kthimin e ShBA-ve nga vetvetja nëpërmjet tërheqjes nga luftërat e huaja madje edhe ato të aleatëve, ndërsa nga ana tjetër de facto flitet mbi parandalimin e Kinës dhe – kolokialisht – mbi “vendosjen e rendit” në Hemisferën Perëndimore.
Por strategjia në të vërtetë është shumë e qartë: të sigurohet hegjemonia e plotë amerikane në Hemisferën Perëndimore, ndërsa kontrolli mbi proceset në Europë- para së gjithash nëpërmjet aleancës së NATO-s dhe në të ardhmen BE-së, elitat aktuale të cë cilës duhet qartë se Donald Trumpit nuk i pëlqejnë. Kjo shihet më së miri nga kjo fjali: Administrata e Trumpit është në konflikt me zyrtarët europianë të cilërt mëkojnë pritmëri joreale nga lufta ndërsa shërbejnë në qeveri jo stabël të pakicave, me të cilat shkelin parimet e demokracisë në mënyrë që të shtypin opozitën”.
Nga ana tjetër, në “pjesën tjetër të botës” ShBA-të do të vazhdojnë luftën (jo me forcat e tyre mbrojtëse) me rivalët kyç gjeopolitikë për vazhgimin e rrugëve strategjike të lundrimit dhe shteteve të pasur me burime natyrore. Kjo luftë do të thotë kombinim i luftarëve doganore dhe tregtare si dhe ato nëpërmjet shteteve ndërmjetës. (luftërat proxy). Për këtë do të ndjekin me vëmendje që në të ardhmen të mos u’a kalojnë të ashtuquajturën vijë e kuqe, sepse lufta ukraianse është bërë shembulli më serioz se sa mund të bëhet e rrezikshme dhe mund të rezultojë me katastrofë globale. Prandaj edhe shkohet drejt mbylljes së saj me shpejtësi.
[i] https://www.geopolitika.news/razgovori/toptema/nova-sigurnosna-strategija-sad-a-obnova-odnosa-s-rusijom-kraj-sirenju-nato-a-povrat-monroeovoj-doktrini/
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
