Dr. J. Scott Younger,
President Komisioner në Glendale Partners dhe anëtar i Bordit Këshillimor të IFIMES.
Në artikullin e titulluar “Midis Armëpushimeve dhe Lojërave të Pushtetit: Lufta Globale për Paqe të Qëndrueshme”, Dr. J. Scott Younger, thekson përpjekjet e ngecura për paqe në Gaza dhe Ukrainë, me propozimet e SHBA-së që anojnë nga interesat ruse dhe i lënë aleatët të shqetësuar. Dhuna e vazhdueshme, planet e paqarta të qeverisjes dhe aleancat globale në ndryshim krijojnë pasiguri për çdo paqe të qëndrueshme.
Të rejat më të fundit mbi Gazën
Periudha e fundit që nga ndërprerja e luftës në Gaza ka parë njëfarë paqeje, por jo aty ku vazhdojnë përleshjet bezdisëse në kufirin e tërhequr të IDF-së dhe ndërhyrja e vazhdueshme e kolonëve në Bregun Perëndimor. IDF akuzon Hamasin për shkelje të kufirit të rishikuar në Gaza dhe përgjigjet si më parë duke bombarduar dhe vrarë palestinezët, qofshin ata të Hamasit apo, më shumë gjasa, jo. Ka pak shenja paqeje, përveçse kohët e fundit ka pasur disa përpjekje për të frenuar teprimet e kolonëve. Megjithatë, mund të ketë pak përparim drejt një paqeje të qëndrueshme derisa të ndërmerren hapa pozitivë në zbatimin e fazës tjetër të Planit të Paqes të caktuar nga Trump. Nuk është çudi që kjo është shumë më e vështirë për t’u zbatuar sesa parashikohet, e bërë edhe më e vështirë duke pasur parasysh vëmendjen e shkurtër të Trump.
Administrata Trump pritet të zbulojë planet e saj për fazën tjetër të Planit të Paqes, i cili së pari do të duhet të përcaktojë se si do të qeveriset Rripi i Gazës për dekadën e ardhshme. Pengesa kryesore ka të bëjë me atë që do të bëhet me Hamasin, pasi është rënë dakord që ata nuk duhet të përfshihen në asnjë të ardhme për Rripin e Gazës. Megjithatë, Hamasi nuk po jep asnjë shenjë pranimi të asaj që kërkojnë të gjitha palët e tjera; ata nuk i besojnë IDF-së. A do të jenë aktorët e tjerë rajonalë në favor të Hamasit dhe do t’u ofrojnë strehim, apo do të jetë Hamasi i gatshëm të shpërbëhet? Këto janë ende pyetje pa përgjigje. Ndoshta ata po presin të shohin se çfarë do të dalë nga administrata amerikane. Nuk ka dyshim se ajo që është në tryezë nuk do t’i kënaqë të gjitha palët, edhe nëse miratohet një zgjidhje e menduar mirë.
Bregu Perëndimor
Ndërsa do të ketë shumë theks në Rripin e Gazës, vëmendja duhet t’i kushtohet fatit të palestinezëve në Bregun Perëndimor. Ndoshta vendet fqinje ose të afërta mund të bindin të ndihmojnë për disa vite në një qeverisje që duhet të jetë dukshëm palestineze, për shembull qeveria fqinje e Jordanisë. Sa më shpejt që të vendoset kjo, aq më mirë do të ndalohen teprimet e kolonëve, për shembull shkatërrimi i fundit i korrjes së ullinjve, në të cilën mbështeten palestinezët. Nëse një palestinez vritet duke i rezistuar dhunës së kolonëve ose thjesht duke mbrojtur pronën e tij, kolonët në fjalë thjesht “shpërthejnë në gishta”. Në rastin e rrallë që një izraelit vritet në shenjë hakmarrjeje, palestinezi, nëse nuk është qëlluar “aksidentalisht”, merret në paraburgim nga IDF/policia dhe të paktën përballet me një kohë të pakëndshme burgimi pa gjyq. Kjo duhet të korrigjohet; ka ndodhur për shumë kohë, madje edhe para konfliktit në Gaza. Sidoqoftë, duhet t’i kushtohet njëfarë vëmendjeje situatës izraelito-palestineze. Një deklaratë e përditësuar nga Netanyahu tregon se ai pranon se, meqenëse pengjet e mbetura janë kthyer, përveç një trupi, ata janë gati të ecin përpara me fazën tjetër dhe ai priste të takohej së shpejti me Presidentin e SHBA-së për këtë çështje.
Ukraina
Administrata Trump në periudhën e fundit e ka kthyer vëmendjen drejt Ukrainës, e cila po vuan pothuajse çdo ditë sulme me dronë nga Rusia. Një plan paqeje i Trump u paraqit me 28 pika, disi i ngjashëm në parim me planin e mëparshëm të Gazës, por që favorizonte shumë kërkesat ruse. Ai shkaktoi shumë pakënaqësi tek ukrainasit dhe evropianët dhe çoi në një takim të thirrur me nxitim midis gjermanëve, francezëve dhe britanikëve që morën pjesë në takimin e G20 të mbajtur së fundmi në Afrikën e Jugut. Pas kësaj ishte një tjetër takim i thirrur me nxitim disa ditë më vonë në Gjenevë, ku morën pjesë anëtarë të përfshirë të Bashkimit Evropian, Kanadasë, Japonisë dhe Britanisë së Madhe dhe SHBA-së, të udhëhequr nga Marco Rubio, sekretari i shtetit.
Marco Rubio është një diplomat i trajnuar, ndryshe nga i dërguari Steve Witkoff, një zhvillues tokash si Trump, i cili ishte arkitekti i Planit të parë të Paqes të Presidentit Trump. Ky takim u shkrua pas kthimit të Witkoff nga Moska, në të cilin ai në mënyrë efektive përsëriti kërkesat e Presidentit Putin që ai të binte dakord me kushtet e paqes. Plani i rishikuar i Paqes që u hartua pas takimit të Gjenevës, me të gjitha palët, si më sipër, u dërgua më pas në Moskë. Qëndrimi rus ishte siç pritej. Asnjë ndryshim!
Kjo është mjaft e papranueshme për Ukrainën. Është mbajtur jashtë takimeve kyçe dhe përmbajtja e planit do të thoshte që i gjithë territori që Rusia ka marrë, rreth një e pesta e sipërfaqes tokësore, që nga tani e tutje do të ishte rus së bashku me kufizime të tjera ndaj Ukrainës. Kjo do të justifikonte veprimin e Putinit. Ai mund të provojë sipërmarrje të tjera të tilla në të ardhmen!
Administrata Trump tani përballet me dy qëndrime të përhapura gjerësisht, por duke pasur parasysh ngjarjet e muajve të fundit në të cilat Trump ka pasur disa telefonata private me Putinin dhe një takim privat me të në Alaska, ekziston një pikëpamje jo e keqkuptuar se Trump ka një prirje drejt balancimit të Planit të Paqes ndaj qëndrimit rus. Kjo duhet të shkaktojë njëfarë ankthi midis evropianëve dhe Ukrainës. Çfarë do të përcaktojë versioni i ardhshëm i një Plani Paqeje dhe cili do të jetë qëndrimi i SHBA-së në të ardhmen? A do të lodhen ata thjesht nga përfshirja dhe do të tërhiqen plotësisht nga lufta, gjë që është frika e evropianëve dhe ukrainasve?
Pikëpamja dhe Vizita e Putinit në Indi, një anëtar tjetër i BRICS
Ndërkohë, Putin duhet të ndihet i kënaqur me gjendjen aktuale të përçarjes së dukshme midis aleatëve perëndimorë, po vazhdon luftën, sulmet me raketa dhe dronë çdo natë në Kiev dhe qytete të tjera kryesore, ashtu si edhe beteja tokësore në lindje, duke e dobësuar rezistencën e vazhdueshme të Ukrainës. Ai mendon, me disa justifikime, se mund të fitojë dhe pastaj të diktojë kushtet sipas kënaqësisë së tij, dhe nëse ka të drejtë, SHBA-të do të lodhen dhe thjesht do të tërhiqen, duke ia lënë Ukrainës Evropës për të zgjidhur problemin.
Versioni i rishikuar i Planit të Paqes është tani në dorë dhe ende favorizon qëndrimin e Moskës. Duket se Marco Rubio nuk ka arritur ta bindë Trumpin që ta bëjë planin më të pranueshëm për mendimin evropian dhe ukrainas.
Ndërkohë, Putin ishte në një vizitë shtetërore në Indi, një anëtar tjetër i BRICS, një nga origjinalet, duke pritur të zgjerojë tregtinë midis dy vendeve. Në një intervistë me shtypin indian, ai shprehu besim për rezultatin e luftës dhe procesin e paqes, në atë që do të merrte shumë nga ajo që ka kërkuar. Ndërkohë, ka një rrjedhë të vazhdueshme sulmesh ajrore mbi Ukrainën gjatë natës duke dëmtuar pronat dhe duke vrarë civilë të zënë në befasi. Lufta vazhdon. Epoka e Putinit ka tashmë më shumë se dy dekada që ekziston, duke filluar në vitin 2004 dhe duke i dhënë fund 15 viteve të afrimit me perëndimin. Ai ndjeu se Rusia ishte zhgënjyer shumë dhe kishte ndërmend të rivendoste pozicionin e saj në botë, edhe pse kohërat kishin ndryshuar shumë siç pranohej nga paraardhësit e Putinit.
Qëllimi i tij ishte të rivendoste në hegjemoninë ruse shumë nga vendet kufitare që morën vetëqeverisje në kohën kur u shemb Muri i Berlinit në vitin 1989, fundi i BRSS-së, por vende që ende nuk ishin pjesë e BE-së. Kjo u provua pa sukses me Gjeorgjinë. Bjellorusia është mjaft e kënaqur me një marrëveshje pune dhe do të ishte e dobishme të kishte Ukrainën fqinje, së bashku me Bjellorusinë, një masë të madhe toke që duket se mbron krahun perëndimor rus nga vendet e NATO-s. Kur Putini bëri inkursionin e tij të dështuar në Ukrainë në shkurt 2022, ai kaloi nëpër Bjellorusi në Ukrainën verilindore dhe rruga më e shkurtër për në kryeqytet, Kiev, në lidhje me sulmet me raketa të aplikuara nga Krimea dhe vetë Rusia. Ajo që ka ndodhur ka qenë gati 4 vjet luftë, ku Rusia ka marrë një të pestën e territorit të Ukrainës. Pa asnjë përparim drejt paqes, ka të ngjarë që Rusia të marrë më shumë territor, duke supozuar se SHBA-të nuk do t’i japin më mbështetje Ukrainës dhe se ajo që ofrohet nga evropianët është e pamjaftueshme.
Duke u kthyer te Trump
Trump ka njoftuar se Rusisë i pëlqen Plani i Paqes, por ai pret përgjigjen e Ukrainës. Udhëheqësit e Britanisë, Francës dhe Gjermanisë u takuan me Presidentin Zelensky dhe kjo po ndiqet në Bruksel me BE-në, nga e cila do të hartohet rishikimi i Planit të Paqes.
Çmimi Nobel është ende në listën e dëshirave të Trump. Ai udhëtoi për në Malajzi për të nënshkruar marrëveshjen e paqes, të hartuar nga malajzianët, e cila i dha fund mosmarrëveshjes së ashpër kufitare midis tajlandezëve dhe kamboxhianëve. Prania e tij e shkurtër në fund të fundit ai e konsideron si pjesën jetësore të përfundimit të kësaj mosmarrëveshjeje! Kohët e fundit, krerët e qeverive të Ruandës dhe Republikës Republikane të Kongos, të cilat kishin qenë në një luftë kufitare për disa vjet, nënshkruan një marrëveshje paqeje me urdhër të Presidentit të SHBA-së. Kjo u konsiderua si një nga sukseset e tij!
Megjithatë, luftimet atje tashmë kanë rifilluar, dhe në mënyrë të ngjashme, mosmarrëveshja kufitare midis Tajlandës dhe Kamboxhias që tani ka rifilluar. Trump i kishte përfshirë këto si luftëra që ai i kishte zgjidhur. Ai nuk arrin të kuptojë se njerëzit e shquar të vlerësuar me çmimin Nobel kanë kushtuar vite të tëra nga koha e tyre dhe kanë qenë të shquar në bërjen e një ndryshimi në fushat e tyre të zgjedhura, jo vetëm disa orë dhe duke shtuar një nënshkrim në një dokument për të simbolizuar paqen.
Së fundmi, Evropa u trondit nga një intervistë e kohëve të fundit televizive në të cilën u la të kuptohej se ai e konsideronte atë duke u prishur dhe i mungonte një lidership i fortë, duke marrë vendime të dobëta, p.sh. për imigracionin. Ai sinqerisht tregoi injorancën e tij se pse BE-ja u formua gati 80 vjet më parë, për t’i dhënë fund shekujve të luftërave, pavarësisht se ishte një produkt mjaft i kohëve të fundit i emigrantëve gjermanë. Përveç kësaj, OKB-ja u krijua gjithashtu pas Luftës së Dytë Botërore, në të cilën SHBA-të ishin të kënaqura të luanin një rol të rëndësishëm dhe të ofronin një bazë për selinë e tyre në Shtetet e Bashkuara në Nju Jork. Ai nuk është shumë kompliment për këtë gjithashtu.
Media, me një farë justifikimi, ka qenë më pak komplimentuese për pikëpamjet mizogjine dhe raciste të shprehura në intervistën televizive. Çfarë do të bëjë ai pasi të marrë planin e rishikuar të paqes BE/Ukrainë? Shikojeni këtë hapësirë!
Burimi: IFIMES
Përshtati në shqip: Argumentum.al
