Presidenti Donald Trump thotë se SHBA-të duhet të “zotërojnë” Groenlandën për të parandaluar Rusinë dhe Kinën ta bëjnë këtë.
“Vendet duhet të kenë pronësi dhe ju mbroni pronësinë, ju nuk mbroni kontratat e qirasë. Dhe ne do të duhet ta mbrojmë Groenlandën”, u tha Trump gazetarëve të premten, në përgjigje të një pyetjeje nga BBC.
SHBA-të do ta bëjnë këtë “në mënyrën e lehtë” ose “në mënyrën e vështirë”, shtoi ai. Shtëpia e Bardhë tha së fundmi se administrata po shqyrtonte blerjen e territorit gjysmë-autonom të Danimarkës, anëtares tjetër të NATO-s, por nuk do të përjashtonte mundësinë e aneksimit të tij me forcë.
Danimarka dhe Groenlanda thonë se territori nuk është në shitje. Danimarka ka thënë se veprimi ushtarak do të shënonte fundin e aleancës transatlantike të mbrojtjes.
Udhëheqësit e partive të Groenlandës, përfshirë opozitën, përsëritën thirrjen e tyre që “të marrë fund shpërfillja e SHBA-së për vendin tonë” në një deklaratë të përbashkët të premten në mbrëmje.
“Ne nuk duam të jemi amerikanë, nuk duam të jemi danezë, duam të jemi groenlandezë”, thanë ata. “E ardhmja e Groenlandës duhet të vendoset nga populli i Groenlandës.”
Pavarësisht se është territori më pak i populluar, vendndodhja e Groenlandës midis Amerikës së Veriut dhe Arktikut e bën atë të pozicionuar mirë për sistemet e paralajmërimit të hershëm në rast të sulmeve me raketa dhe për monitorimin e anijeve në rajon.
Presidenti amerikan ka thënë vazhdimisht se Groenlanda është jetike për sigurinë kombëtare të SHBA-së, duke pretenduar pa prova se ishte “e mbuluar me anije ruse dhe kineze kudo”.
SHBA-të tashmë kanë më shumë se 100 personel ushtarak të stacionuar përgjithmonë në bazën e tyre Pituffik në skajin veriperëndimor të Groenlandës – një strukturë që është operuar nga SHBA-të që nga Lufta e Dytë Botërore.
Sipas marrëveshjeve ekzistuese me Danimarkën, SHBA-të kanë fuqinë të sjellin sa më shumë trupa që duan në Groenlandë.
Por Trump u tha gazetarëve në Uashington se një marrëveshje qiraje nuk ishte mjaftueshëm e mirë.
“Vendet nuk mund të bëjnë marrëveshje nëntëvjeçare apo edhe 100-vjeçare”, tha ai, duke shtuar se ato duhet të kenë pronësi.
“Unë i dua njerëzit e Kinës. Unë i dua njerëzit e Rusisë”, tha Trump. “Por unë nuk i dua ata si fqinj në Groenlandë, kjo nuk do të ndodhë.
“Dhe, meqë ra fjala, NATO duhet ta kuptojë këtë.”
Aleatët e Danimarkës në NATO – vendet kryesore evropiane, si dhe Kanadaja – janë mbledhur në mbështetje të saj këtë javë me deklarata që riafirmojnë se “vetëm Danimarka dhe Groenlanda mund të vendosin për çështjet që kanë të bëjnë me marrëdhëniet e tyre”.
Duke theksuar se ishin po aq të interesuar sa SHBA-të për sigurinë e Arktikut, ata kanë thënë se kjo duhet të arrihet nga aleatët, përfshirë SHBA-të, “kolektivisht”.
Ata gjithashtu bënë thirrje për “mbrojtjen e parimeve të Kartës së OKB-së, duke përfshirë sovranitetin, integritetin territorial dhe paprekshmërinë e kufijve”.
Shqetësimet për të ardhmen e territorit u rishfaqën pas përdorimit të forcës ushtarake nga Trump kundër Venezuelës të shtunën për të kapur presidentin e saj, Nicolás Maduro.
Trump më parë bëri një ofertë për të blerë ishullin në vitin 2019, gjatë mandatit të tij të parë presidencial, vetëm për t’u thënë se nuk ishte në shitje.
Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, do të zhvillojë bisedime me Danimarkën javën e ardhshme.
Në vitet e fundit, ka pasur një interes në rritje për burimet natyrore të Groenlandës – duke përfshirë mineralet e rralla të tokës, uraniumin dhe hekurin – të cilat po bëhen më të lehta për t’u aksesuar ndërsa akulli i saj shkrihet për shkak të ndryshimeve klimatike. Shkencëtarët mendojnë se mund të ketë gjithashtu rezerva të konsiderueshme nafte dhe gazi.
/Argumentum.al
