Tre vendet zhvillojnë takimin e parë të nivelit të lartë për zbatimin e marrëveshjes së përbashkët të mbrojtjes, mes tensioneve të reja SHBA–Iran
Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani zhvilluan të hënën në Stamboll takimin e parë të nivelit të lartë në kuadër të marrëveshjes së re të përbashkët të mbrojtjes, duke hedhur hapat e parë për zbatimin e saj në një moment të tensionuar të sigurisë në Lindjen e Mesme.
Takimi inaugurues i Komitetit Strategjik Politik dhe të Mbrojtjes, të krijuar në bazë të Marrëveshjes së Përbashkët të Mbrojtjes së Mekës, mblodhi ministrat e Jashtëm dhe të Mbrojtjes, si dhe drejtuesit e forcave të armatosura të tre vendeve.
Në hapje të takimit, ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan e cilësoi marrëveshjen si një “hap historik” dhe njoftoi se të tre vendet kanë rënë dakord që aleanca të quhet “Aleanca e Mekës”.
Sipas Fidanit, aleanca do të krijojë një komitet ministror të modeluar sipas strukturave të NATO-s, si dhe një sekretariat të përgjithshëm me seli në Arabinë Saudite.
Turqia, tha ai, po punon gjithashtu për një udhërrëfyes për anëtarësimin e vendeve të tjera, duke u bërë thirrje shteteve të rajonit të bashkëpunojnë për forcimin e paqes.
Bashkëpunim ushtarak dhe industri mbrojtjeje
Në takimin e Stambollit pritet të diskutohen koordinimi ushtarak, forcimi i kapaciteteve mbrojtëse dhe zgjerimi i bashkëpunimit në industrinë e mbrojtjes, përfshirë prodhimin dhe zhvillimin e përbashkët të pajisjeve ushtarake.
Në agjendë janë gjithashtu lufta kundër terrorizmit dhe çështjet e sigurisë ndërkombëtare.
Arabia Saudite përfaqësohet nga ministri i Jashtëm, Princi Faisal bin Farhan, ministri i Mbrojtjes, Princi Khalid bin Salman, dhe shefi i Shtabit të Përgjithshëm, gjenerali Fayyadh bin Hamed Al-Ruwaili.
Delegacioni turk përfshin ministrin e Mbrojtjes Yasar Guler dhe shefin e Shtabit të Përgjithshëm, gjeneralin Selcuk Bayraktaroglu.
Pakistani përfaqësohet nga ministri i Jashtëm Muhammad Ishaq Dar, ministri i Mbrojtjes Khawaja Muhammad Asif dhe shefi i Shtabit të Ushtrisë, Field Marshal Asim Munir.
Struktura e propozuar e komitetit ministror dhe sekretariatit të përgjithshëm në Arabinë Saudite synon t’i japë aleancës një mekanizëm formal për koordinimin e politikave të mbrojtjes dhe sigurisë.
Marrëveshja: një sulm ndaj njërit konsiderohet sulm ndaj të gjithëve
Presidenti turk Recep Tayyip Erdogan, Princi i Kurorës saudit Mohammed bin Salman dhe kryeministri pakistanez Shehbaz Sharif nënshkruan marrëveshjen në Mekë më 7 gusht.
Marrëveshja parashikon shkëmbim informacioni, trajnime të përbashkëta, koordinim logjistik dhe bashkëpunim në industrinë e mbrojtjes.
Elementi më i rëndësishëm i saj është angazhimi që një sulm i armatosur ndaj njërit prej tre vendeve të konsiderohet sulm ndaj të treve.
Në këtë kuptim, marrëveshja shkon përtej një memorandumi tradicional bashkëpunimi dhe krijon një mekanizëm të përbashkët të sigurisë.
Aleanca lind në një moment të tensionuar rajonal
Takimi i parë i nivelit të lartë zhvillohet ndërsa tensionet mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit janë përshkallëzuar sërish.
Ushtria amerikane goditi të dielën dy lëshues raketash iranianë në ishullin Larak, në ngushticën e Hormuzit, në sulmin e parë të këtij lloji që nga korriku.
Më pas, Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike të Iranit deklaroi se kishte lëshuar raketa balistike drejt bazave amerikane në Jordani dhe pretendoi një sulm me dron ndaj bazës ajrore Al Minhad në Emiratet e Bashkuara Arabe.
Jordania deklaroi se kishte interceptuar tetë raketa iraniane që hynë në hapësirën e saj ajrore, ndërsa Emiratet e Bashkuara Arabe thanë se kishin angazhuar një dron iranian mbi ujërat e tyre territoriale, duke mohuar se baza Al Minhad ishte sulmuar.
Ndërkohë, Garda Revolucionare iraniane deklaroi të hënën se një tanker nafte, i cili po përpiqej të kalonte përmes një “rruge të paligjshme” në ngushticën e Hormuzit, mori flakë pasi goditi dy mina detare.
Ngushtica e Hormuzit është përballur me një mbyllje de facto nga ana e Iranit që prej fillimit të luftës më 28 shkurt, duke penguar transportin detar dhe furnizimet energjetike dhe duke ndikuar në rritjen e çmimeve globale të naftës.
Të hënën, nafta Brent u rrit me më shumë se 3 për qind, duke arritur në 90.97 dollarë për fuçi.
Mund të zgjerohet përtej tre vendeve
“Aleanca e Mekës” mund të mos mbetet e kufizuar te tre vendet themeluese.
Ministri i Jashtëm pakistanez Ishaq Dar deklaroi gjatë një vizite në Mbretërinë e Bashkuar gjatë fundjavës se gjashtë ose shtatë vende me shumicë myslimane kanë shprehur interes për t’iu bashkuar marrëveshjes, pa bërë të ditur emrat e tyre.
Edhe presidenti turk Erdogan deklaroi në mes të gushtit se Egjipti mund të bëhet pjesë e aleancës.
Njoftimi i ministrit të Jashtëm turk për hartimin e një udhërrëfyesi për anëtarësimet e reja tregon se tre vendet themeluese po përgatiten tashmë për një zgjerim të mundshëm të aleancës.
Nëse ky proces do të materializohet, “Aleanca e Mekës” mund të shndërrohet nga një marrëveshje trepalëshe e mbrojtjes në një strukturë më të gjerë të sigurisë midis vendeve myslimane, duke ndryshuar më tej arkitekturën strategjike të Lindjes së Mesme dhe të hapësirës përreth saj.
© 2026 Argumentum
