(tregim i jetuar)
Sotir Athanasi,
Dyqani ynë në rrugën Alipedhu,4 në Pire edhe atë të diel u hap. E nënvizoj nga që në mbasdreke ne kishim vendosur të festonin përvjetorin e dytë të çeljes së këtij aktiviteti tregtaro-artistik që, gjithsesi, mbas pune merrte ndoshta, më tepër kuptim. Pra, nguteshim të shkonim në shtëpi. Sidoqoftë, kënaqësinë e klientit të fundit dhe jo vetëm do ta përjetonim të gjithë, si të qe kurorëzimi i asaj që do të festonim.
Arsyeja ishte fare e thjeshtë. Një i ri nga Tirana, në kohën që unë mbylla edhe drynat pas uljes së qepenëve të rëndë,
ndali vrapin i dëshpëruar:
– O robò! Gja demek e kyçët për sot, a si?
Unë ktheva kryet. Ai vazhdoi:
– Për punë dekikash do të më lini dur’ thatë mu’, a si?
– Pse, çfarë deshët të merrnit ju, o çun Tiròne? – e pyeta unë në dialektin e tij.
– Një disk.
– Vetëm një disk s’t’i likërka durët thatë ty, o çun?
– Po, o burr’ që vjen në moshën e babës tem, – tha ai dhe i rrëzëllyen sytë kur e kuptoi gatishmërinë time për ta ndihmuar. Portreti i tij, që aty më parë kishte pamjen e njeriut me plaçkë në shkop nga plagoma që i dha qepeni i mbyllur, u përshenjua si një fryt i pjekur. Dhe kish të drejtë: Ai e kapi shenjën që unë i bëra djalit të mos nxitohej, tek priste në timon me makinën ndezur buzë trotuarit. S’ishte rasti i parë ky që do të na detyronte ta rihapnim lokalin. Por, për ne, ajo e diel qe e veçantë dhe askujt nuk do t’i pëlqente të vonoheshim
– Dhe cili qenka ky disk që t’i mbushkërka durët, – i thashë unë jo pa qëllim, me një ton paksa të ndryshëm për ta vënë në lëvizje të mëtejshme sqimën, a për të xjerrë nga fshehtathellat merakun e tij që me siguri kishte të bënte me ndonjë romancë dashurie. Por isha tërësisht i gabuar.
– Disku i Merit’s të Halilit! – tha ai.
– Që quhet?
– Më ka marrë malli për nanën time.
Vështrimet tona u përplasën. Sytë e tiranasit u vesuan. Të mitë, gjithashtu.
Se këtu bëhej fjalë për NËNËN, dhe kur ajo të mungon, sytë vetiu njomen.
– Kam pesë vjet pà e pà, o burr’, qe ke moshën e babës tem. Po më lun fiqiri vendit.
Pas këtij pohimi tejet të sinqertë qëndronte djaloshi që ishte pjekur ndofta para kohe dhe që unë atë çast mendova:
– Ja burri që dallon nga çunaku. Emigracioni, jo vetëm i ka hedhur shtatin, po edhe e paska rritur mendërisht. Dhe, ndonëse statusi im kërkonte të tregoja përmbajtje, nuk munda. Lotët më mbushën sytë. Veçse unë e kisha mundësinë, jo vetëm t’i fshihja ata pas syzeve të errëta, por edhe të bëja lëvizje të tilla që tjetri të mos m’i shihte. Prandaj u ula menjëherë, kinse po hapja drynat dhe, në të vërtetë, instinktivisht ashtu bëra. Në çastin e ngritjes së grilës, im bir, që gjithashtu e kishte ndjekur bisedën, doli menjëherë nga SUZUKU. E vështrova tinëz se e dija, lotët e tij qëndronin të gatshëm në cepat e syve e të zbrisnin faqeve. Kësisoj ai, së bashku me djaloshin tiranas, nuk më lanë mua ta çoj atë masë të valëzuar llamarine që mund të kishte një shekull që ulej e ngrihej dhe, siç vetëkuptohet, fluturoi lart. Veçse po kaq shpejt im bir u hodh në banak për të kërcyer përjashta tij me diskun tanimë në dorë tejet i kënaqur.
– Ky disk vërtet t’i mbush duart, baba, – më tha ai. – Sot s’mbahet mend sa copë kemi shitur, se dje erdhën nga Tirana, – dhe si ia la në pëllëmbë tjetrit, të cilën e kishte sa një panxhë, shtoi:
– E ke dhoro prej meje,
por që blerësi të mos diskutonte, gjeti edhe shkakun: – Mos ma kundërshto, se sot ò dita e parë e vitit të dytë qi ina bò me dyqan. Kjo është dhurata e fundit.
– Gja demek, qenka dita e të falmeve, a si?
Ne të gjithë qeshëm, madje edhe me tepri. Tiranasi vazhdoi:
– Fisniku po përherë ama, thotë mòma jem, o burrë në moshën e babës tem, e gjen përherë vjegën. Mirë pra, ja po marr e na i boni hallall se…
– Se? – e pyeti im bir.
– Sot, – tha tiranasi, – o gjithashtu edhe dita e parë e vitit të
dytë që shokut tim i ka… (dhe ai e ndali frymën përpara se të shqiptonte çfarë i kishte ndodhur). Si njeri i integruar në botën greke, nuk pohoi që tjetrit i ka vdekur NËNÀ, siç mund ta thoshte po të ishte në Shqipëri, por përdori eufemizmin, atë që në greqisht thuhet rëndom dhe tingëllon më e pranueshme):
- Ka marrë rrugën në udhëtimin e
për te ZOTI nòna e tij.
– Të rrojë vetë e t’i rrojnë të gjithë të dashurit. Edhe ty gjithashtu, o djalosh! – thashë unë më tepër për t’ia
përkëdhelur sedrën se qëndrimi dhe gjuha e tij, ndonëse në dialekt, ishte tejet e kuruar deri në ngashnjim dhe të grishtte ta dëgjoje.
– Dhe?
– Dhe e kina da mendjen të qajmë së bashku për mòmat tona me diskun e Merit’s, se na dogji malli. Ina pa KARTA e sun të bòjmë gjò: as tërpo e as tërmà. Ina në hava.
Unë mbeta pa fjalë, por duhej dhënë kurajë, ndaj thashë:
– Durim, o çun, e mos e lëshoni veten. Që do të qani sot, ju bën mirë. Nesër do të gdhiheni më të hovshëm. Por ende s’e kisha mbaruar fjalën, kur nga magnetofoni i makinës së tim biri, ngritur në kupë të qiellit, buçiti
zëri i Merita Halilit me këngën aq rrëqethëse.
Më ka marrë malli
për nënen time…
Ju, o shokët e mi.
Më ka rritur me thërrime,
Si t’ia bòj s’e di . . .
Jo vetëm tiranasi, por plot shqiptarë të tjerë ndaluan pranë makinës sonë si të mbërthyer nga tingujt, derisa
mbaroi KËNGA PËR NËNËN dhe sheshi, pa e kuptur qe kthyer në një vend tejet solemn, si po luante
HIMNIN NJË CEREMONI QIELLORE.
Ne u nisëm për në shtëpi dhe na dukej sikur po rrugëtonim për në GALAKTIKË…
Në kronikat e mbrëmjes në TVSH (satelitor) u dha një lajm tejet tronditës:
Një nënë operonte njërën veshkë për t’ia dhënë të birit. Se e vetmja veshkë e tij qe thërrmuar e duhej kryer transplanti i saj.
Ajo darkë, jo vetëm nuk u festua, por çdo gjë që futëm në gojë, se ishim tejet të lodhur, kishte shijen e kripës.
Athinë, Dhjetor, 2010.
