Finlanda dhe Suedia nënshkruan një memorandum trepalësh me Turqinë në qershor të vitit 2022 pas një takimi gati katër orësh të mbajtur në lidhje me samitin e shumëpritur të aleancës së mbrojtjes në Madrid, Spanjë, duke u zotuar të adresojnë shqetësimet e saj lidhur me qëndrimin e tyre ndaj grupeve të jashtëligjshme kurde dhe ndjekësve të lëvizjes së predikuesit në mërgim Fethullah Gulen, të cilën Ankaraja e sheh si një organizatë terroriste.
Megjithate pas 7 muajsh pas saj, ky memorandum trepalesh duket i dështuar.
Ministri i Jashtëm i Finlandës Pekka Haavisto tha të martën se nevojitet një pauzë prej të paktën disa javësh në bisedimet e Finlandës dhe Suedisë me Turqinë mbi ofertën e anëtarësimit të tyre për t’u bashkuar së bashku në NATO.
“Nevojitet një ndërprerje para se të kthehemi në bisedimet trepalëshe dhe të shohim se ku jemi kur pluhuri është ulur pas situatës aktuale, kështu që nuk duhet të nxirren ende përfundime”, tha Haavisto për Reuters.
Deklarata e tij erdhi pasi presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan tha se do të bllokojë ofertën e Suedisë në NATO pas një proteste përpara ambasadës turke në Stokholm, ku grupet e djathta ekstreme suedeze dhe daneze dogjën Kuranin.
“Ata që lejojnë një blasfemi të tillë para ambasadës sonë nuk mund të presin më mbështetjen tonë për anëtarësimin e tyre në NATO”, tha Erdogan në një fjalim pas një takimi të qeverisë të hënën.
Politikanët turq nga blloku qeverisës dhe opozitar kanë kritikuar Suedinë dhe protestuesit turq rrethuan Konsullatën e Përgjithshme Suedeze në Stamboll gjatë fundjavës.
Bllokimi midis Suedisë dhe Turqisë e ka shtyrë gjithashtu Finlandën të shqyrtojë nëse duhet të vazhdojë ofertën e saj për t’u bashkuar e vetme në aleancën ushtarake perëndimore.
“Opsioni kryesor” është ende që të dy vendet të hyjnë në NATO njëkohësisht, duke pasur parasysh konsideratat e sigurisë së të dy vendeve nordike, tha Haavisto për transmetuesin publik finlandez YLE të martën.
Por ai gjithashtu tha: “Tani duhet të vlerësojmë situatën dhe të shohim nëse ka ndodhur diçka që mund të bllokojë aksesin e Suedisë në aleancë në një afat më të gjatë”.
Haavisto shtoi megjithatë se “është shumë herët” për të marrë një vendim tani.
Pushtimi rus i Ukrainës bëri që dy vendet neutrale skandinave të aplikonin për t’u bashkuar me aleancën Atlantike.
Të gjithë anëtarët e NATO-s, përveç Hungarisë dhe Turqisë, kanë ratifikuar anëtarësimin e Suedisë dhe Finlandës në NATO në parlamentet e tyre. Por Turqia ka kundërshtuar, duke përmendur mbështetjen e saj për grupet që ajo i cilëson si terroriste.
Vendet mund t’i bashkohen NATO-s vetëm nëse të gjithë anëtarët e saj bien dakord njëzëri, gjë që në fakt i jep Turqisë të drejtën e vetos për çdo zgjerim të mundshëm.
Kërkesat në rritje të Turqisë dhe protestat anti-Turqi dhe anti-Islame të organizuara në Suedi i kanë sjellë bisedimet në një ngërç.
/Argumentum.al
