Boshko Jakshiç-Politika
Si Gjinpingu, seketari i përgjithshëm i Partisë Komuniste të Kinës, kryetar shteti dhe kryekomandant i ushtrisë, gjatë një dhjetëvjeçari në pushtet krijoi një aparat besnik, i cili 96 milionë antarët e partisë, i bindi se vendi nuk mund të ekzistojë pa komunistët, se partia nuk mund të funksionojë pa atë si lider.
Me kapitalin që ia siguronte mandati i tretë në krye të vendit dhe pushteti personal të cilin ngriti në nivele të papara gjatë këtyre tre dhjetëvjeçarëve, Si Gjinpingu hapi Kongresin e 20 të Partisë Komuniste të Kinës duke paralajmëruar “luftë shpirtërore” në kundërvënien ndaj sfidave të jashtme dhe forcimin e mëtejshëm të partisë shtet të centralizuar dhe nacionalisht homogjene e cila kontrollon fort politikën, ekonominë, tërë shoqërinë, censuron mediat.
Staticienët pedantë numuruan se gjatë fjalimit ai përmendi 73 herë fjalën “siguri” dhe “mbrojtje”. Krahas paralajmërimit se Kina duhet të jetë e gatshme “për erërat e forta, dallgët e larta, madje edhe furtunat e rrezikshme”, Sija theksoi se Kina nuk do ta “ndryshojë kursin” dhe synon të formësojë aktivisht rendin botëror, duke ofruar Kinën “shembull për njerëzimin” si alternativë e Perëndimit.
Ambicjen globale e kapitalizon mbi bazën e rritjes së paparë ekonomike e cila është rezultat i politikave që kanë filluar të realizohen qysh para ardhjes së Sisë në pushtet, ndërsa ai vlerëson se ka ardhur koha për një kthesë në raport me themeluesin e ekonomisë kineze dhe reformatorin e madh Ten Siaoping i cili në marrëdhëniet ndërkombëtare i përmbahej strategjisë së “profilit të ulët”.
Mbështetja te diplomacia do të jetë aktive edhe në etapën në vazhdim, por tani kjo do të shoqërohet me investime të mëdha në ushtri. Për herë të fundit Kina ishte në luftë para 43 viteve kur kreu invazionin në Vietnam, por Sija, më shumë se paraardhësit e tij, ka investuar mjete të mëdha financiare në ushtrinë më të madhe të botës fuqia detare dhe ajrore e së cilës shfaqet në Detin e Kinës Jugore ose në Ngushticën e Taivanit. Kapacitetet bërthamore rriten vazhdimisht dhe, për herë të parë që nga fillimi i shekullit 15, Kina është shndërruar në fuqi detare.
Në kohën kur nacionalizmi për përmbyt ShBA-të, Rusinë, Indinë dhe shumë vende të tjera, Sija këmbëngul në grumbullimin e centralizuar nga Singjangu dhe Tibeti në Perëndim, Hongkongu në Jug dhe Taivani në Lindje. Grupet etnnike duhet të përfshihen në Kinën e pandashme dhe të ndajnë me të qytetërimin e vjetër prej pesëmijë vjeçar. Për Sinë, shpërbërja e BRSS-së dhe “revolucionet me ngjyrë” janë mësime që nuk duhen harruar.
Në lidhje me Taivanin Sija theksoi qartazi se “nuk ka hapësirë për kompromise dhe lëshim”. Mesazhi me këtë rast i dërgohet Amerikës. Megjithëse ShBA-të, që nga viti 1979, bëjnë politikën e “një Kine të vetme” dhe zyrtarisht njohin Pekinin dhe jo Tejpein, presidenti Xho Bajden në muajin shtator deklaroi se forcat amerikane do të mbrojnë Taivanin demokratik në rast të një invazioni kinez.
Është fjala për një çështje kineze, Pekini do të vazhdojë me përpjekjet për “bashkim paqesor” duke shtuar se “kurrë nuk do të premtojë se do të heqë dorë nga përdorimi i forcës” dhe se i rezervon vetes “obsionin për të marrë të gjitha masat e nevojshme”, ishte mesazhi i Sisë që paralajmëron vazhdim të konfliktit me Uashingtonin.
Nëse kthesa e parë i përket politikës së jashtme, e dyta është e natyrës së brendshme: inicohet kthimi te shteti i Maos. Në versionet më të reja të Historisë së Partisë Komuniste Kineze nuk dënohet Revolucioni Kulturor i Maos dhe politika e tij e “Kërcimit të madh përpara” për të cilën, gjatë tre viteve, vdiqën nga uria më së paku 20 milionë njerëz.
Pas vdekjes së udhëheqësit të parë të revolucionit në vitin 1976, Kina është larguar nga modeli autoritar i Maos dhe kultit të tij të individit. Është zbatuar praktika e udhëheqjes kolektive të vendit. Kreu partiak ndante pushtetin me sekretarin e përgjithshëm i cili ishte i pari mes të barabartëve, ndërsa pozicioni i tij e tij ishte i kufizuar në dy mandate.
Sija në kongresin paraardhës në vitin 2017 evitoi të emëronte një gjeneratë të re liderish, ndërsa një vit më pas ndryshoi rregullat, duke ndryshuar Kushtetutën, gjë e cila i mundësoi mandatin e tretë si Sekretar i përgjithshëm dhe kryetar të Komisionit qendror ushtarak.
Me eleminimin e rivalëve potencialë, me kontrollin e plotë të ushtrisë, shërbimeve dhe mediave, Sija filloi me të madhe të ndërtojë kultin e tij të individit. Idetë e tij mbi komunizmin me ngjyrë kineze janë përfshirë në Kushtetutë dhe mësohen nëpër shkolla, ndërsa portretet e Sisë janë vendosur gjithandej në mbarë vendin. Mungon vetëm “Libri i kuq” i Maos.
Sija bëhet lideri me stazhin më të gjatë pas Maos dhe janë shanset dhe mundësitë që edhe me titullin e ri të “udhëheqësit të popullit”, të udhëheqë edhe 10-15 vite në mos përjetësisht. Kina kësisoj hyn në një erë që shenjohet nga rritja e pushtetit të tij të pakufizuar.
Në fjalimin i cili ishte dukshëm më i shkurtër se në kongresin paraardhës, Sija numuroi arritjet si puna e luftës kundër korrupsionit, çrrënjosja e varfërisë ekstreme, masat për mbrojtjen e mjedisit njerzor ose shtypjen e protestave në Hongkong. Deklaroi se nuk heq dorë nga politika kontroverse e “zero kovid” që shkaktoi protesta publike krejtësisht të rralla në Pekin ndërkohë që lodhja për shkak të mbylljeve dhe testimeve masive, si dhe përndjekjeve po përhapet në mbarë vendin, ndërsa ekonomia po pëson dëme.
Sfidat më të mëdha qëndrojnë para ekonomisë, e cila edhe përkundër rimëkëmbjes pas tre viteve të pandemisë, po humbet shkëlqimin e dikurshëm. Konflikti gjeopolitik me Amerikën nuk po shkon në favor të lidhjeve globale në të cilat Kina ka kapitalizuar në mënyrë të jashtëzakonshme. Ngadalsimi i eksporteve shkakton mbylljen e fabrikave.
Ekonomistët i kanë ulur parashikimet e rritjes ekonomike për vitin 2022 i cili mund të jetë nën tre përqind, dukshëm nën synimin e paralajmëruar prej 5,5%. Në fund të muajit shtator juani ishte në vlerën më të ulët në 14 vitet e fundit. Një ndër pesë të rinj kinezë është i papunë. Në vështirësitë ndikojnë edhe plakja e përshpejtuar e popullsisë, përzierja e shtetit në sektorin seriozisht në borxhe të pronave apo rregullativa e dobët në sektorin e IT i cili është në shumicë pronë private.
Kina po kthehet nga vetëmjaftueshmëria dhe zhvillimi i teknologjisë së saj. Sija promovon nacionalizmin dhe sinocentrizmin si barrierë ndaj ndikimeve “kontaminuese” të Perëndimit, megjithëse deklaron se është për forcimin e bashkëpunimit me pjesën tjetë të botës.
Koreografia e kongresit ishte përpunuar shumë më heret. Përgatitjet janë kryer me kujdes dhe në fshehtësinë tradicionale “janë eleminuar rreziqet e fshehta për partinë”, pra rivalët e mundshëm. Është siguruar mbështetja njëzëri e drejtimeve të zhvillimit komunist i cili do të dëshmojë për homogjenitetin e kombit.
Kongresi kishte 2.300 delegatë të përzgjedhur në mbarë vendin sipas kriterit të sjelljes së mirë dhe besnikërisë ndaj udhëheqësit. Listën përfundimtare të pjesëmarrësve në kongres e miratoi një komitet i veçantë që drejtohej personalisht nga Sija. Përveç votimeve për vendimet e miratuara më parë, puna e delegatëve ishte edhe të aprovonin listën e re prej 200 antarësh të Komitetit Qendror. Numuri i kandidatëve ishte diçka më i madh por dihej që më parë se cili nuk duhej të fitonte. KQ përzgjedh 25 antarët e Byrosë Politike të cilët do të vendosin për përbërjen e Komitetit të Përhershëm. Dihet se në të do të bëjnë pjesë vetëm meshkuj të cilët kanë punuar për një kohë të gjatë me Sinë dhe kanë dëshmuar për besnikërinë ndaj tij.
Kongresi që zgjati një javë duhej të përcaktonte drejtimet e politikës në pesë vitet e ardhshme, por gjithsesi nuk është gjithçka në duart e Sisë. Shumë gjëra do të varen edhe nga marrëdhënieët ndërkombëtare, rivaliteti me ShBA-të dhe karakteristikat e shoqërisë kineze.
Vështirë që duke shikuar gjethet e çajit të mund të parashikohen hapat e ardhshëm të Sisë, por mund të konkludohet se Kina do të vijojë të lëvizë në rrugën e trasuar prej tij që para një dhjetëvjeçari. Nëse Maoja ishte simboli i çlirimit komunist nga imperializmi, ndërsa Teni i çudisë kineze, Sija dëshiron të jetë simbol i Kinës si fuqi e madhe dhe kësisoj fati i 1,4 miljardë kinezëve është në duart e një njeriu të vetëm.
*Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
https://www.politika.rs/sr/clanak/521788/Pogledi/bosko-jaksic-pogledi
