Të premten pasdite, Papa Françesku iu drejtua samitit të liderëve të G7 në Pulia të Italisë.
Ai është Papa i parë që i drejtohet ndonjëherë forumit, i cili mbledh së bashku liderët e SHBA-së, Britanisë së Madhe, Italisë, Francës, Kanadasë, Gjermanisë dhe Japonisë.
Në një fjalim në samitin e G7, Papa Françesku diskuton kërcënimin dhe premtimin e inteligjencës artificiale, ‘gjendjen tekno-njerëzore’, vendimmarrjen njerëzore kundër algoritmit, esetë e shkruara nga AI dhe domosdoshmërinë e bashkëpunimit politik në teknologji.
Papa ia kushtoi fjalimin e tij G7 temës së inteligjencës artificiale.
Ai tha se lindja e AI përfaqëson “një revolucion të vërtetë njohës-industrial” i cili do të çojë në “transformime komplekse epokale”.
Këto transformime, tha Papa, kanë potencialin të jenë sa pozitivë – për shembull, “demokratizimi i aksesit në njohuri”, “avancimi eksponencial i kërkimit shkencor” dhe një reduktim i “punës kërkuese dhe të mundimshme” – dhe negative – për shembull, «padrejtësi më e madhe midis kombeve të përparuara dhe atyre në zhvillim ose midis klasave shoqërore mbizotëruese dhe të shtypura».
Duke vënë në dukje se AI është “mbi të gjitha një mjet”, Papa foli për atë që ai e quajti “gjendja tekno-njerëzore”.
Ai shpjegoi se i referohej faktit që marrëdhënia e njerëzve me mjedisin ka qenë gjithmonë e ndërmjetësuar nga mjetet që ata kanë prodhuar.
Disa, tha Papa, e shohin këtë si një dobësi ose mangësi; megjithatë, argumentoi ai, në fakt është diçka pozitive. Rrjedh, tha ai, nga fakti se ne jemi qenie “të prirur ndaj asaj që qëndron jashtë nesh”, qenie “radikalisht të hapura për përtej”.
Kjo hapje, tha Papa Françesku, është edhe rrënja e “gjendjes sonë tekno-njerëzore” dhe rrënja e hapjes sonë ndaj të tjerëve dhe ndaj Zotit, si dhe rrënja e krijimtarisë sonë artistike dhe intelektuale.
Vendimmarrja: njerëzit kundër makinave
Më pas Papa kaloi në temën e vendimmarrjes.
Ai tha se AI është në gjendje të bëjë “zgjedhje algoritmike” – domethënë zgjedhje “teknike” “ndër disa mundësi të bazuara ose në kritere të mirëpërcaktuara ose në konkluzione statistikore”.
Megjithatë, qeniet njerëzore “jo vetëm që zgjedhin, por në zemrat e tyre janë të afta të vendosin”.
Kjo sepse, shpjegoi Papa, ata janë të aftë për urtësi, për atë që grekët e lashtë e quanin phronesis (një lloj inteligjence që ka të bëjë me veprimet praktike) dhe për të dëgjuar Shkrimin e Shenjtë.
Prandaj, është shumë e rëndësishme, theksoi Papa, që vendimet e rëndësishme duhet t’i lihen gjithmonë njeriut.
Si shembull i këtij parimi, Papa vuri në dukje zhvillimin e armëve autonome vdekjeprurëse – të cilat mund të marrin jetën e njeriut pa asnjë kontribut njerëzor – dhe tha se ato duhet të ndalohen përfundimisht.
Papa theksoi gjithashtu se algoritmet e përdorura nga inteligjenca artificiale për të arritur në zgjedhje nuk janë “as objektive dhe as neutrale”.
Ai vuri në dukje algoritmet e krijuar për të ndihmuar gjyqtarët në vendosjen nëse do t’u jepnin izolim në shtëpi të burgosurve. Këto programe, tha ai, bëjnë një zgjedhje bazuar në të dhëna të tilla si lloji i veprës penale, sjellja në burg, vlerësimi psikologjik dhe origjina etnike e të burgosurit, arritjet arsimore dhe vlerësimi i kredisë.
Megjithatë, theksoi Papa, kjo është reduktuese: “qeniet njerëzore janë gjithmonë në zhvillim dhe janë në gjendje të na befasojnë me veprimet e tyre. Kjo është diçka që një makinë nuk mund ta marrë parasysh.”
Një problem tjetër, theksoi Papa, është se algoritmet “mund të shqyrtojnë vetëm realitetet e formalizuara në terma numerikë:”
Është e lehtë të harrohet, tha Papa, se “në mënyrë të rreptë, e ashtuquajtura inteligjencë artificiale gjeneruese nuk është me të vërtetë “gjeneruese” – ajo nuk “zhvillon analiza apo koncepte të reja” por përkundrazi “përsërit ato që gjen, duke u dhënë atyre. një formë tërheqëse.”
Kjo, tha Papa, rrezikon “të minojë vetë procesin arsimor”.
Arsimi, theksoi ai, duhet të ofrojë mundësinë për “reflektim autentik”, por në vend të kësaj “rrezikohet të reduktohet në një përsëritje të nocioneve, të cilat gjithnjë e më shumë do të vlerësohen si të pakundërshtueshme, thjesht për shkak të përsëritjes së tyre të vazhdueshme”.
Duke e përmbyllur fjalimin e tij, Papa theksoi se AI është gjithmonë i formësuar nga “botëkuptimi i atyre që e shpikën dhe e zhvilluan atë”.
Një shqetësim i veçantë në këtë drejtim, tha ai, është se sot është “gjithnjë e më e vështirë të gjesh marrëveshje për çështjet kryesore që kanë të bëjnë me jetën shoqërore” – ka gjithnjë e më pak konsensus, domethënë në lidhje me filozofinë që duhet të formësojë inteligjencën artificiale.
Ajo që është e nevojshme, pra, tha Papa, është zhvillimi i një “algoretike”, një sërë parimesh “globale dhe pluraliste” të cilat janë “të afta të gjejnë mbështetje nga kulturat, fetë, organizatat ndërkombëtare dhe korporatat e mëdha”.
“Nëse ne luftojmë për të përcaktuar një grup të vetëm vlerash globale”, tha Papa, të paktën “mund të gjejmë parime të përbashkëta me të cilat të adresojmë dhe zgjidhim dilemat apo konfliktet në lidhje me mënyrën se si të jetojmë”.
Një politikë e nevojshme
Përballë kësaj sfide, Papa tha: “Nevojitet urgjentisht veprimi politik”.
“Vetëm një politikë e shëndetshme, që përfshin sektorët dhe aftësitë më të ndryshme”, theksoi Papa, është e aftë të përballet me sfidat dhe premtimet e inteligjencës artificiale.
Qëllimi, përfundoi Papa Françesku, nuk është “mbytja e krijimtarisë njerëzore dhe idealet e tij të përparimit”, por “drejtimi i kësaj energjie përgjatë kanaleve të reja”./vaticannews/
Argumentum.al
