EKSKLUZIVISHT PER ARGUMENTUM
Nga Dr. Jorgji KOTE
Këto dy muajt e fundit, për shkak të intensitetit të ngjarjeve e sidomos luftimeve në Ukrainë, kaloi pa u vënë re pavarësisht nga pasojat tragjike për popullin dhe opozitën siriane rehabilitimi i Presidentit Assad jashtë vendit. Më 18 Maj ai u ftua dhe mori pjesë në Samitin e Ligës Arabe në Riad të Arabisë Saudite, çka shënoi rikthimin e tij në skenën ndërkombëtare rajonale, 12 vjet mbasi ishte bojkotuar dhe denoncuar nga të 22 vendet anëtare të asaj Lige. Dihet se mbas vitit 2012, Liga Arabe e përjashtoi Sirinë nga radhët e veta dhe organizoi grupe të armatosura milicësh për të rrëzuar qeverinë e Asadit, por nuk ia doli dot mbanë. Qysh atëhere, ndërmjet Arabisë Saudite dhe shteteve të tjera arabe nuk ka patur asnjë marrëdhënie diplomatike me Damaskun.
Ky rehabilitim ishte dukuria më e fundit e trishtë e të ashtuquajturës ” Pranvera Arabe” që shpërtheu plot shpresa dhe besim në shumë vende në Mars 2011. Themi e ashtuquajtur, sepse dihet tashmë se si përfundoi me aq shumë zhgënjime në Irak, Libi, Tunizi, Egjipt e sidomos në Siri.
Krejt ndryshe nga Huseini, Kadafi, Mobaraku, etj Asadit jo vetëm “nuk i hyri asnjë gjemb në këmbë“, por qëndroi fort mbas pushtetit, i ndihmuar nga aleati i vet Putini. Kjo falë lidhjeve tradicionale të të jatit të tij biologjik dhe politik dhe Partisë së tij pro – sovjetike ”Bath” me ish PK të Bashkimit Sovjetik dhe me Rusinë pas viteve 90.
Por, po të shikosh politikën e shteteve arabe, riabilitimi i Asadit nuk të habit aspak, mbasi ishte i pritshëm këto vitet e fundit. Solidariteti mes diktatorëve arabë u shtua dhe më shumë pas shpërthimit të Pranverës Arabe. Frika nga një ”epidemi politike” e që mund të përfshinte vendet e tjera ishte e dukshme.U shquan në këtë drejtim Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, të cilat bënë çmos për të shuar me çdo mjet përshkallëzimin e mëtejshëm të protestave paqësore. Derisa vunë në përdorim dhe ushtritë për t’i shtypur ato. Ato ndërhyrje i dhanë mesazhin popujve të tyre se do ta pësonin keq me jetë nëse do t‘u bashkoheshin atyre.
Në fakt, kundërshtimi i hapur i çdo lëvizjeje demokratizuese është filli i përbashkët i 22 republikave, emirateve dhe mbretërive arabe që janë pjesë e Ligës Arabe.
Ndaj, nën dritën e këtyre politikave, rikthimi i i Asadit në gjirin e Ligës Arabe nuk bie fare në kundërshtim me politikat e tyre të mëparshme. Ca më tepër se Liga Arabe, e krijuar në vitin 1945 është kthyer në një klub diktatorësh të lidhur dhemë shumë me njeri tjetrin mbas dështimit të projektit të krijimit të shteteve kombëtare pas shpalljes së pavarësisë së tyre. Sa për qëndrimet e mëparshme armiqësore ndaj Asadit, deri në përpjekjet e ethshme për ta larguar me forcën e armëve nga pushteti, vendet arabe në këtë rast zbatojnë sentencën e Ambasadorit të famshëm amerikan Thomas Pickering se “ ndryshe nga arkeologjia që zbulon të panjohurën, diplomacia mbulon të njohurën” E gjitha kjo në emër të realpolitikës, të interesave afat-gjatë të stabilitetit dhe zhvillimit të tyre në kushtet e krizave të rënda që kanë mbërthyer botën, Perëndimin dhe vendet arabe.
Kjo u duk fare qartë dhe në tri kërkesat e tyre gjysmake dhe shumë të lehta për t’u plotësuar prej tij përpara se të merrnin vendimin për riabilitimin e tij. Kërkesa e parë ishte t’i jepej fund kontrollit politik dhe ekonomik të Sirisë nga Irani. Të dyja vendet kanë patur shumë marrëveshje dhe kontrata ekonomike dhe tregtare. Së dyti, Damasku të verë nën kontroll milicët dhe të prodhojë drogë për ta eksportuar atë me çmime më të lira te ” vëllezërit arabë”. Në fakt, kjo gjë ndodhi dhe gjatë qëndrimit të Asad në Riad në Maj, ku nënshkroi kontrata të majme me Arabinë Saudite dhe Jordaninë. Së treti, Damasku të garantojë kthimin e miliona refugjatëve sirianë në vendet fqinje.
Asadi i plotësoi të tria këto kërkesa me një cinizëm ”alla Putin”, përpara se të udhëtonte në Riad ne takimin e Ligës më 19 Maj. Më 3 Maj kishte takuar Presidentin e Iranit. Më tej, ai forcoi kontrollet kufitare dhe ata që kthehen futen në burg, si kundërshtarë të rregjimit dhe pjesëmarrës të protestave paqësore. Shënojmë se në vitin 2020 Asadi e kishte shprehur hapur gëzimin e tij për largimin e miliona sirianëve nga vendi, të cilët i kishte etiketuar ” terroriste” çka sipas tij, do të forconte homogjenitetin ” e popullit sirian.
Natyrisht riabilitimi i Asafit lidhet dhe me shurdhërinë&memecllëkun perendimor gjatë 12 viteve të fundit të krizës atje, me përjashtim të ndërhyrjeve humanitare në kuadrin e OKB-së. Në disa media të huaja perendimore citohen përbetimet e Presidentëve amerikanë dhe liderëve më të lartë të BE-së, sidomos të Francës se demek Asadit ” do t’ia vinin kufiri te thana” se me të nuk do të kishin bashkëpunim, se ai ishte president i përkohshëm dhe kalimtar dhe se me Sirinë do të bashkëpunohej vetëm pas zgjidhjes politike në bashkëpunim me opozitën. Madje, shpresohej që kjo e fundit të mbështetej për të përparuar dhe në frontin e luftimeve, në mënyrë që në tryezën e bisedimeve për të ardhmen e vendit, ajo të kishte pozita më të favorshme.
Mirëpo ndodhi e kundërta, Asadi erdhi duke fituar terren dhe si pasojë e gabimeve trashanike perendimore, ndërsa opozita u skualifikua me gjak, si pasojë e përfshirjes në konflikt të forcave të armatosura ekstremiste, të mbështetura nga shumë vende fqinje dhe vetë Arabia Saudite. Paskësaj, me miliona sirianë, ndërmjet të cilëve kryesisht opozitarë u larguan nga vendi, ku nuk kishte më asnjë të ardhme për ta, ndërsa mijra e mijra të tjerë që nuk mundën të iknin u dënuan dhe u dyndën nëpër burgje.
Për fat të keq, në të gjitha këto ngjarje, Perëndimi më shumë bëri sehir dhe i harroi premtimet e shumta, duke “e lënë në baltë” opozitën e vërtetë politike në Siri. Ish Presidenti Obama kishte deklaruar më 2013 që ” nëse Siria do të kalonte vijën e kuqe dhe do përdorte armët kimike,” SHBA-të do të ndërhynin me forcë. Fatkeqësisht kjo nuk ndodhi, dhe boshllëkun perendimor e mbushi Rusia.
Gjithçka me Assad po ndodh kur në Uashington e Bruksel vazhdon të flitet shumë mbi trysninë perendimore për shtetin e të drejtës. Kur në rastin e Sirisë sërish perëndimi ka kërkuar zgjidhje politike, me qëllim që të vihen në vend të drejtat dhe liritë e opozitës siriane, të mbahet përgjegjësia për mijra të dënuar dhe burgosur pa të drejtë, për shkeljet e shumta të ligjit, etj. Mirëpo asnjë nga këto kërkesa nuk është realizuar dhe as që po mendohet për një gjë të tillë, me përjashtim të zbatimit të pamëshirshëm të Realpolitikës arabe, europiane dhe amerikane në Siri. Me pasoja tejet të dhimbshme për opozitën.
Për fat të keq, kjo Realpolitik në Siri tingëllon më shumë se banale, përderisa ajo miraton në heshtje pranimin e shkeljeve të të drejtave njerëzore, krimet e luftës, korrupsionin sistematik dhe skllavërimin e një popullate të tërë.
Themi kështu, sepse dihet që populli në shumicë në Siri, si kudo në vendet e tjera kërkoi më shumë liri, drejtësi dhe dinjitet të mohuara për gjysëm shekulli.
Çuditërisht, në vend të këtyre kërkesave legjitime, gjatë vizitës së tij në Damask më 5 Korrik, edhe ministri i Jashtëm jordanez Ayman Safadi kërkoi vetëm shtimin e investimeve në Siri në infrastrukturën e saj.
Cinizmi i rregjimit të Asadit me mbështetjen e Putinit u shfaq sërish më 11 Korrik, kur Rusia vuri veton në KS të OKB-së kundër propozimit të Britanisë dhe Zvicrës për rinovimin e Marrëveshjes për transportin e ndihmave humanitare për 4 milion hallexhinj sirianë që jetojnë në zonat e kontrolluara nga rebelët. Deri tani, kjo marrëveshje ripërtërihej çdo vit, mirëpo Rusia dhe Siria kishin kërkuar që ky rinovim të bëhej çdo 6 muaj, duke e bllokuar dhe këtë proces jetik humanitar. Për pasojë, 4 milion sirianë kanë mbetur në mëshirë të fatit, mbasi autokolonat me ushqime, ilaçe dhe veshmbathje për ta nuk lejuan nga Siria për t’u futur në ato zona, se demek shkelet sovraniteti i saj!
Lidhur me qëndrimin e BE-së karshi këtyre zhvillimeve, krahas indiferencës pothuajse totale, sipas disa të dhënave nga media e huaj, veç të tjerash, ajo praktikisht ka hequr dorë nga kërkesat e mëparshme për lirimin e të burgosurve, krijimin e një drejtësie kalimtare, madje dhe të një tranzicioni politik. Sipas disa njoftimeve, Franca, e cila ka qenë dhe më e ashpër ndaj Asadit lidhur me kërkesat për normalizimin e marrëdhënieve me Damaskun tani është nën trysninë e biznesmenëve nga Libani dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Sepse tani Siria është një kantjer gjigand ndërtimi që u shërben atyre për shtimin e pasurive të tyre.
Ndryshe është puna me SHBA-të, të cilat, pavarësisht nga sa më sipër, vazhdojnë ta zbatojnë rregjimin e sanksioneve ndaj Damaskut; megjithatë, siç pohojnë ekspertë të huaj, tashmë arabët e dinë se dhe amerikanët nuk kanë se ç’bëjnë më. Ca më tepër, tani mesa duket duan të tërhiqen disi andej, duke i lënë vetë t’i rregullojnë punët e tyre, sepse kanë telashe të tjera më të mëdha gjeopolitike në Europë dhe në Azi me Indo – Paqësor me Kinën. Gjithsesi dhe ky nuk është lajm i mirë për opozitarët, të burgosurit dhe qytetarët e tjerë sirianë.
Së fundi, ndonëse ribailitimi i Sirisë dhe Asadit është ende në fazën rajonale, ai pritet që së shpejti nën ndikimin e 22 vendeve të Ligës Arabe dhe faktorëve të tjerë gjeopolitikë të “zgjerojë “ gjeografinë“ e saj politike. Kështu, Siria mund të antarësohet në grupimin e famshëm BRICS, i cili në fund të muajt Gusht do të zhvillojë Samitin e pesë vendeve anëtare të deritanishme( Brazil, Rusi, Indi, Kinë dhe Afrika e Jugut); por, pritet që në Johanesburg, vendi i këtij Samiti, BRICS të shtohet me 20 vende të tjera të mëdha, mes të cilave dhe Siria. Duke u bërë kështu një sfidë tjetër serioze anti-perendimore, të cilën e kemi trajtuar hollësisht një muaj më parë në shkrimin “BRICS si megasfidë gjeopolitike për Perëndimin“. Kësisoj, Siria dhe Asadi do të afishohen dhe më shumë në skenën ndërkombtare.
Natyrisht për shumë “ pragmatistë” rikthimi i rregjimit sirian dhe kreut të tij Assad në skenën ndërkombëtare lidhet dhe me përfitime të majme strategjike dhe financiare në atë rajon. Vetëm se në çdo rast humbësit më të mëdhenj dhe tragjikë janë miliona sirianë të pafajshëm dhe opozitarë që jetojnë në Siri dhe jashtë saj.
© 2023 Argumentum
