Marjana DODA
Kina është një superfuqi botërore, një ekonomi e fuqishme dhe një vend me ndikim të madh në politikën ndërkombëtare. Por sa herë flitet për rritjen e Kinës, edhe më shumë rritet skepticizmi i rolit të saj në arenën globale. Përgjithësisht nga raportimet mediatike, qoftë në mediat globale por edhe në rajonin tonë e në Shqipëri, Kina portretizohet si konkurrent dhe rival në gjeopolitikën botërore.
Pra, Media e cila njihet si shtylla e katërt e demokracisë, duket se herë-herë e humb parimin e të qenit objektiv dhe i paanshëm.
Ndaj në këtë artikull, së pari do të analizojmë rolin e qenësishëm që ka media në pasqyrimin e së vërtetës pasi kur media ofron lajme të njëanshme, ajo rrezikon integritetin e shoqërisë. Prandaj, është thelbësore që media të ndikojë në shoqëri në një mënyrë që shoqëria dhe njerëzit e saj të ecin përpara.
Mediat duhet të japin gjithmonë lajmet më informuese dhe të sakta në çdo rast, sepse gjithçka varet nga ajo. Ndonjëherë një informacion i gabuar, mund të shkaktojë kaos dhe çon drejt destabilizimit një vend apo rajon. Pra, media luan një rol jetik për të balancuar çdo aspekt të shoqërisë sonë.
Së dyti perceptimi negativ ndaj çdo nisme kineze, dhe politizimi i tepruar i tyre, vë në dyshim dhe marrëdhëniet normale ekonomike, tregtare ndërmjet rajonit tonë dhe Kinës.
Ndryshimet në raportimin e medias mbi Kinën ndikohen nga faktorë të shumtë si orientimi politik i mediave, interesat ekonomike, burimet e informacionit dhe perceptimet e publikut.
Ka një paragjykim ndaj Kinës dhe çdo angazhimi të saj qoftë politik apo ekonomik, që ose vjen si pasojë e një mungese të informacionit ose sepse thjesht Media ka rënë në kurthin e propagandës e dizinformimit.
Ndërsa shohim në mediat tona të flitet për influencën kineze dhe ndikimin e saj në vend dhe në rajon ka një ekzagjerim në pasqyrimin mediatik. Ekziston një ego e pakuptimtë për të frenuar ngritjen e Kinës. Sikundër është e pakuptimtë narrativa perëndimore për Kinën ku theksohet se politika e saj e investimeve është një shqetësim dhe një kërcënim.
Edhe pse ka konkurrencë me vendet evropiane, investimi i Kinës në këtë rajon do të përfitojë modernizimin ekonomik, konkurrencën, rritjen ekonomike dhe lidhjen rajonale të vendeve të Ballkanit Perëndimor. Prandaj, Kina ka më shumë gjasa të jetë një “stabilizator” në rajon pasi mbështet integrimin e vendeve të Ballkanit Perëndimor në sistemin e BE-së. Për më tepër tre nga gjashtë shtetet e Ballkanit Perëndimor janë anëtare e NATO-s.
Kina ende nuk mund të ushtrojë ndikimin e saj në të njëjtën mënyrë si Perëndimi për shkak të përfshirjes së saj të kufizuar ekonomike, politike dhe kulturore. Por nga ana tjetër Perendimi duhet të njohë nevojën për bashkëpunim të rajonit tonë me Kinën dhe të respektojnë zhvillimin e këtyre marrëdhënieve në këtë botë globale.
Nathan Roger argumenton në librin e tij “Lufta e imazhit në luftë kundër terrorit” se sistemi i masmedias është zhvendosur në një sistem mediatik rizomatik (rritet horizontalisht nën tokë). Ky sistem lidhet me qarkullimet e deterritorializuara (merr kontrollin) dhe armatimin e imazheve dhe kjo ka rezultuar në ndryshimin e paradigmës nga lufta tekno-luftë në luftën e imazhit. Kina është një gjigand i ri ekonomik në botën moderne, ndoshta superfuqia e botës në të ardhmen e afërt. Megjithatë, çfarëdo që shohim në mediat perëndimore, gjejmë imazhe të ndryshme të Kinës, lufta e imazhit të saj dhe Kina është objektivi më i madh i mediave perëndimore.
Në vitin 2000, kur Bush i ri fitoi zgjedhjet e para presidenciale në SHBA, gjatë fjalimit të tij presidencial tha se Kina është një kërcënim dhe armik i vërtetë i SHBA-së. Ai fjalim i dha një objektiv dhe armik të ri mediave perëndimore. Megjithatë, që nga viti 2016, fushata kundër Kinës mori një vrull të ri. Realiteti është se mediat perëndimore kontrollohen nga fuqitë perëndimore dhe, për rrjedhojë, punojnë drejt përmbushjes së interesave të tyre. Ata e paraqesin realitetin sipas ideologjisë së tyre dhe pjesa tjetër e botës e ndjek këtë.
Një inkuadrim i tillë është vërtetuar në shumë studime shkencore se si ato na bëjnë realitet; një realitet i fabrikuar dhe një e vërtetë e fabrikuar. Studiuesi kinez Ma Qian shkruan se mediat perëndimore pretendojnë se janë të paanshme dhe të orientuara nga faktet. Por kur bëhet fjalë për Kinën, shtysa për të hedhur mënjanë etikën gazetareske dhe për të manipuluar të vërtetën tani është jashtëzakonisht e dukshme.
Të njëjtën gjë mund ta konfirmoj për mediat shqiptare por dhe ato rajonale që priren të pasqyrojnë atë që iu serviret dhe jo nga hulumtimet e tyre gazetareske.
Ka një mungesë të thellë në diskurset mediatike, (përkundrejt ndikimit të saj ekonomik dhe politik në rritje në rendin botëror) të flitet në aspektin kulturor e historik.
Për fat të keq ka një përfaqësim jashtëzakonisht negativ dhe kritik të Kinës në median perëndimore, narrativa e së cilave ka një ndikim të drejtpërdrejtë më median tonë në Shqipëri dhe ato në rajonin e Ballkanit Perëndimor.
Për të kuptuar qasjen mediatike dhe portretizimin e Kinës në median tonë, mjafton të kujtojmë periudhën pandemike ku Kina fillimisht u akuza si vendi i origjinës së virusit Sars Covid -19, duke e cilësuar virusin si “virusi kinez”. Fraza “virusi kinez” u përdor abuzivisht duke filluar nga mediat prestiogjoze perëndimore deri tek vetë Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës Donald Trump.
Por ndërsa ne paragjykonim masat e rrepta të qeverisë së Kinës për të izoluar virusin duke bllokuar gjithçka, qeveritë e vendeve të ndryshme, duke përfshirë dhe Shqipërinë neglizhuan marrjen e masave në luftën kundër Covid-19.
Kjo ishte një pasojë e një narrative negative dhe jo të vërtetë, duke shkelur parimin kryesor të medias që është informimi dhe jo dezinformimi.
Megjithatë Kina u tregua e gatshme të dërgonte ekipet e saj të mjekeve, por dhe gjithë ndihmën e nevojshme mjekësore kudo ku kishin nevojë, në botë, Europë e Ballkan.
Edhe kjo gatishmëri e Kinës kur ofroi ndihmë, u përball me skepticizëm dhe luftë politike.
Ndërkohë që avionët me materiale mjekësore dhe me ekipet e mjekëve më të mirë zbrisnin në Itali, Evropa vegjetonte duke mbyllur kufijtë për vetë anëtarët e familjes së saj. Italia ishte vetëm me qindra viktima që vdisnin çdo ditë .
Vetëm atëherë kur Kina dhe Rusia iu gjendën menjëherë pranë Italisë, Evropa u zgjua me ankesa duke pretenduar se Italia po krijonte aleanca të reja.
Vallë a nuk duhet të ishim të gjithë bashkë në këtë luftë?
Çfarë rëndësie kanë aleancat e reja apo të vjetra, Lindje, Perëndim, Europë apo Azi?
Në 75-vjetorin e themelimit të OKB-së, liderit botëror njëzëri pranuan se Pandemia COVID ‑ 19 ka qenë një provë, duke demonstruar se bashkëpunimi shumëpalësh është çelësi për tejkalimin e sfidave globale, thanë përmes deklaratave – duke theksuar nevojën për veprim kolektiv për të trajtuar kërcënimet e zakonshme dhe “multilateralizmin e vaksinave” për të luftuar koronavirusin.
Por liderët botëror e harruan “multilateralizmin” sapo përfundoi konferenca, pasi u përballëm me ndasitë dhe paragjykimet ndaj origjinës së vaksinave…vaksinë ruse, kineze, amerikane apo evropiane?
Edhe vaksinat fatkeqësisht u shpërndanë bazuar në aleancat e secilit vend dhe shëndeti e jeta e njerëzve u kthye në një lojë gjeopolitike.
Gjithashtu edhe në arenën gjeopolitike Kina paragjykohet negativisht në angazhimin e saj për paqe e stabilizim.
Përshembull, ndihma ekonomike dhe humanitare që ofroi Kina në Afganistan pas tërheqjes së trupave amerikane u trumbetua në media si një qasje e Kinës për të zëvendësuar SHBA-të në rajon.
Ndërkohë në Afganistan mbetet emergjente ndihma humanitare për të siguruar paqen dhe stabilitetin në vend. Në fakt në mediat tona në vend që të flitej për dështimin prej dy dekadash të ndërhyrjes ushtarake amerikane në Afganistan, përflitej në studio televizive, se si Kina tashmë ka sinjalizuar gatishmërinë e saj për të bashkëpunuar me Talebanët.
Por cili duhet të jetë roli i medias në shoqërinë tonë dhe çfarë qëllimesh shërben ajo?
A nuk është media katalizatori më i mirë i marrëdhënieve ndërmjet vendeve dhe njerëzve?
Pse nuk pasqyrohen realizimi i projekteve me impakt të rëndësishëm në kuadër të nismës Kinë-EQL në Ballkan, sa janë bërë këto të njohura për publikun tonë?
Janë disa projekte dhe Investime në kuadër të nismës Kinë-EQL në Ballkan, dhe Europë në infrastrukturë rrugore, energji, në telekomunikacion, në sektorin minerar, etj por nuk ka patur jehonë nga ana mediatike realizimi me sukses i këtyre projekteve gjigande, si në Poloni, Kroaci, Mal i Zi, Serbi,etj
Gjithashtu dhe me nismat e tjera të lançuara nga Kina në vend të analizimit të tyre në mënyrë objektive, prirja është se si të gjenden elemente të “influencës ” kineze. Media duhet të bëjë me shumë për të parë më qartë realitetin përtej paragjykimeve ndaj nismave kineze që synojnë prosperitetin dhe paqen në botë.
Nisma si;
Iniciativa globale e Sigurisë e propozuar nga Presidenti kinez Xi Jinping që kontribuon në adresimin e sfidave të sigurisë ndërkombëtare.
Iniciativa e zhvillimit global, ku Kina po shpejton bashkëpunimin me vende dhe organizata ndërkombëtare në fusha të ndryshme si: zhvillimi i gjelbër, ndarja e të dhënave satelitore, ofrimi i produkteve digjitale që përfshijnë të dhënat globale në fushën ekologjike në ndihmë të vendeve të ndryshme për garantimin e sigurisë ushqimore, mbrojtja e mjedisit etj.
Iniciativa e Qytetërimit Global. Kjo iniciative ka në thelb respektimin e diversitetit të qytetërimeve, duke mbrojtur vlerat e përbashkëta të njerëzimit, duke vlerësuar shumë trashëgiminë dhe inovacionin e qytetërimeve dhe duke përkrahur bashkërisht shkëmbimet dhe bashkëpunimin e fuqishëm ndërkombëtar njerëz-me-njerëz.
Këto dhe të tjera iniciativa manifestojnë vizionin e Kinës për një komunitet me një të ardhme të përbashkët për njerëzimin dhe pikërisht në emër të njerëzve dhe për njerëzit ne mediat, gazetarët duhet të përcjellim vetëm të vërtetën.
Në këtë dekadë të dijes dhe ndërgjegjësimit, media ka një rol të madh që e vërteta të shkojë të njerëzit. Ndaj lufta mediatike e nxitur nga interesat momentale gjeopolitike duhet të marrë fund dhe ti rikthehet publikut, lexuesit, për ta merituar vërtetë titullin si “pushteti i katërt” përndryshe do të humbasë njëherë e përgjithmonë besueshmërinë dhe legjitimitetin e saj.
© 2023 Argumentum.
