Inteligjenca artificiale do të prekë pothuajse 40 për qind të vendeve të punës në mbarë botën, duke zëvendësuar disa dhe duke plotësuar të tjerat. Ne kemi nevojë për një ekuilibër të kujdesshëm të politikave për të shfrytëzuar potencialin e tij
Jemi në prag të një revolucioni teknologjik që mund të nxisë produktivitetin, të nxisë rritjen globale dhe të rrisë të ardhurat në mbarë botën. Megjithatë, mund të zëvendësojë vendet e punës dhe të thellojë pabarazinë.
Përparimi i shpejtë i inteligjencës artificiale ka mahnitur botën, duke shkaktuar si eksitim ashtu edhe alarm, dhe duke ngritur pyetje të rëndësishme në lidhje me ndikimin e saj të mundshëm në ekonominë globale. Efekti neto është i vështirë për t’u parashikuar, pasi AI do të përshkojë ekonomitë në mënyra komplekse. Ajo që mund të themi me njëfarë besimi është se do të na duhet të krijojmë një sërë politikash për të shfrytëzuar në mënyrë të sigurt potencialin e madh të AI në dobi të njerëzimit.
Riformësimi i Natyrës së Punës
Në një analizë të re, stafi i FMN shqyrton ndikimin e mundshëm të AI në tregun global të punës. Shumë studime kanë parashikuar gjasat që vendet e punës të zëvendësohen nga AI. Megjithatë ne e dimë se në shumë raste AI ka të ngjarë të plotësojë punën njerëzore. Analiza e FMN-së kap të dyja këto forca.
Gjetjet janë befasuese: pothuajse 40 për qind e punësimit global është e ekspozuar ndaj AI. Historikisht, automatizimi dhe teknologjia e informacionit kanë tendencë të ndikojnë në detyrat rutinë, por një nga gjërat që e veçon AI është aftësia e saj për të ndikuar në punë me aftësi të larta. Si rezultat, ekonomitë e përparuara përballen me rreziqe më të mëdha nga AI – por edhe më shumë mundësi për të shfrytëzuar përfitimet e saj – krahasuar me tregjet në zhvillim dhe ekonomitë në zhvillim.
Në ekonomitë e përparuara, rreth 60 për qind e vendeve të punës mund të ndikohen nga AI. Përafërsisht gjysma e punëve të ekspozuara mund të përfitojnë nga integrimi i AI, duke rritur produktivitetin. Për gjysmën tjetër, aplikacionet e AI mund të ekzekutojnë detyra kyçe të kryera aktualisht nga njerëzit, të cilat mund të ulin kërkesën për punë, duke çuar në paga më të ulëta dhe reduktim të punësimit. Në rastet më ekstreme, disa nga këto punë mund të zhduken.
Në tregjet në zhvillim dhe vendet me të ardhura të ulëta, nga ana tjetër, ekspozimi i AI pritet të jetë përkatësisht 40 për qind dhe 26 për qind. Këto gjetje sugjerojnë se tregjet në zhvillim dhe ekonomitë në zhvillim përballen me më pak ndërprerje të menjëhershme nga AI. Në të njëjtën kohë, shumë prej këtyre vendeve nuk kanë infrastrukturën apo fuqinë punëtore të kualifikuar për të shfrytëzuar përfitimet e AI, duke rritur rrezikun që me kalimin e kohës teknologjia mund të përkeqësojë pabarazinë midis kombeve.
Inteligjenca artificiale mund të ndikojë gjithashtu në pabarazinë e të ardhurave dhe pasurisë brenda vendeve. Ne mund të shohim polarizimin brenda grupeve të të ardhurave, me punëtorët që mund të shfrytëzojnë AI duke parë një rritje në produktivitetin dhe pagat e tyre – dhe ata që nuk mund të mbeten prapa. Hulumtimet tregojnë se AI mund të ndihmojë punëtorët me më pak përvojë të rrisin produktivitetin e tyre më shpejt. Punëtorët e rinj mund ta kenë më të lehtë të shfrytëzojnë mundësitë, ndërsa punëtorët e moshuar mund të luftojnë për t’u përshtatur.
Efekti në të ardhurat nga puna do të varet kryesisht nga shkalla në të cilën AI do të plotësojë punëtorët me të ardhura të larta. Nëse AI plotëson ndjeshëm punëtorët me të ardhura më të larta, mund të çojë në një rritje disproporcionale të të ardhurave të tyre nga puna. Për më tepër, përfitimet në produktivitet nga firmat që miratojnë AI ka të ngjarë të rrisin kthimet e kapitalit, të cilat gjithashtu mund të favorizojnë fituesit e lartë. Të dyja këto dukuri mund të përkeqësojnë pabarazinë.
Në shumicën e skenarëve, AI ka të ngjarë të përkeqësojë pabarazinë e përgjithshme, një prirje shqetësuese që politikëbërësit duhet ta trajtojnë në mënyrë proaktive për të parandaluar që teknologjia të nxisë më tej tensionet sociale. Është thelbësore që vendet të krijojnë rrjete gjithëpërfshirëse të sigurisë sociale dhe të ofrojnë programe rikualifikimi për punëtorët e cenueshëm. Duke vepruar kështu, ne mund ta bëjmë tranzicionin e AI më gjithëpërfshirës, duke mbrojtur mjetet e jetesës dhe duke frenuar pabarazinë.
Një botë gjithëpërfshirëse e drejtuar nga AI
Inteligjenca artificiale po integrohet në bizneset në mbarë botën me shpejtësi të jashtëzakonshme, duke nënvizuar nevojën që politikëbërësit të veprojnë.
Për të ndihmuar vendet të hartojnë politikat e duhura, FMN ka zhvilluar një Indeks të Përgatitjes së AI që mat gatishmërinë në fusha të tilla si infrastruktura dixhitale, politikat e kapitalit njerëzor dhe të tregut të punës, inovacioni dhe integrimi ekonomik, si dhe rregullimi dhe etika.
Komponenti i politikave të kapitalit njerëzor dhe të tregut të punës, për shembull, vlerëson elementë të tillë si vitet e shkollimit dhe lëvizshmërinë në tregun e punës, si dhe përqindjen e popullsisë që mbulohet nga rrjetet e sigurisë sociale. Komponenti i rregullores dhe etikës vlerëson përshtatshmërinë ndaj modeleve dixhitale të biznesit të kuadrit ligjor të një vendi dhe praninë e një qeverisjeje të fortë për zbatim efektiv.
Duke përdorur indeksin, stafi i FMN-së vlerësoi gatishmërinë e 125 vendeve. Gjetjet zbulojnë se ekonomitë më të pasura, duke përfshirë ekonomitë e përparuara dhe disa ekonomi të tregut në zhvillim, priren të jenë më të pajisura për adoptimin e AI sesa vendet me të ardhura të ulëta, megjithëse ka ndryshime të konsiderueshme midis vendeve. Singapori, Shtetet e Bashkuara dhe Danimarka postuan rezultatet më të larta në indeks, bazuar në rezultatet e tyre të forta në të katër kategoritë e gjurmuara.
Të udhëhequr nga njohuritë nga Indeksi i Përgatitjes së AI, ekonomitë e përparuara duhet t’i japin përparësi inovacionit dhe integrimit të AI ndërsa zhvillojnë korniza të fuqishme rregullatore. Kjo qasje do të kultivojë një mjedis të sigurt dhe të përgjegjshëm të AI, duke ndihmuar në ruajtjen e besimit të publikut. Për tregjet në zhvillim dhe ekonomitë në zhvillim, prioriteti duhet të jetë vendosja e një themeli të fortë nëpërmjet investimeve në infrastrukturën dixhitale dhe një fuqie punëtore kompetente dixhitale.
Epoka e inteligjencës artificiale është pranë nesh dhe është ende në fuqinë tonë për të siguruar që ajo të sjellë prosperitet për të gjithë.
*Marrë nga “imf.org”, përshtatur nga Argumentum.al
