Boshko Jakshiç-[i]
Aleksandër Vuçiçi deklaroi se në vitin 2013 e tërë qeveria (atëbotë Ivica Daçiçi kryeministër, Vuçiçi zëvendëskryeministër. Shën. i përkth.) ishte për hyrjen e Kosovës në OKB dhe se ai arriti ta pengonte një gjë të tillë. Meqënëse tani nuk po arrin të pengojë hyrjen e Kosovës në Këshillin e Europës, paralajmëron se Serbinë mund ta nxjerrë nga organizata kryesore europiane për të drejtat e njerit.
Komiteti politik i Këshillit të Europës (KE) të mërkurën me 28 mars vlerësoi mendimin e raportueses për pranimin e Kosovës, e cila kërkesën për antarsim e ka paraqitur në muajin maj të vitit 2023. Megjithëse vendimin përfundimtar duhet ta japë Komiteti i ministrave, duke gjykuar nga të gjitha gjasat, është mbyllur një etapë e hapur që në prillin e vitit të kaluar, kur kandidaturën e Prishtinës e mbështetën 33 nga 45 vende antare. Shtatë ishin kundër, pesë abstenuan, ndërsa një vend nuk votoi. Kësaj here 31 emisarë votuan pro, katër ishin kundër, ndërsa njëri abstenoi.
Tani e ka radhën Beogradi të bëjë lëvizjen e tij. E para është që Vuçiçi i zemëruar të nxjerrë Serbinë nga KE dhe të “ndryshojë qëndrim” në dialogun me Prishtinën, çfarëdo që të thotë kjo. “Do t’u shpejgoj sesi na mashtruan, gënjyen, bënë sikur ishin medemek miq edhe të tjerë, përsa i përket antarsimit të Kosovës në Këshillin e Europës”. “të shohim nëse Serbia do të qëndrojë në Këshillin e Europës ose jo”.
E dyta është që presidenti manipulator të bëjë vetëm demek se po del nga loja duke luajtur një skenar tashmë të njohur: që para popullit të bëjë si hero dhe të demonstrojë vendosmëri, dhe pastaj po këtij populli t’i shpjegojë përse për Serbinë gjithsesi është më mirë të mbetet në KE.
E para do të thoshte kapitullim, e dyta hedhje populiste hiri syve.
“Një nga obsionet është të dalim. Rusinë e hodhën jashtë dhe kjo do të ishte de facto edhe hedhje jashtë e Serbisë”- tha Vuçiçi duke mos e lëshuar rastin që të poshtërojë KE-në: këtë organizatë që nuk vendos për asgjë.
Presidenti ka kohë që e përgatit opinionin publik që Kosova do të hyjë në KE. Bllokadat në Unesko dhe Interpol deri tani kanë dalë të suksesshme, por kjo nuk funksionon në një organizatë ku shumicën e përbëjnë shtetet që e kanë njohur pavarësinë e Kosovës. “Vështirë se do të mund ta pengojmë, sepse ata tashmë e kanë marrë vendimin”.
Nëse Serbia e braktis Këshillin e Europës kjo do të ishte një shprehje inatçore e pafuqisë. Bojkot i një zonjushe të fyer. “Cilin duan më shumë?”. Krenari e fyer. “Ndoshta ju u pëlqen më shumë ta keni Prishtinën në Këshillin e Europës sesa Beogradin dhe Serbinë”, thotë me ironi Vuçiçi.
Përse presidenti i cili e përshkruan veten si luftëtar i madh braktis frontin diplomatik dhe kësisoj i shkurton mundësitë Serbisë që të dëgjohet zëri i saj nëpër botë? “Serbia nuk do të turret në luftë, do të presë momentin për aksionin e saj politik”, përgjigjet Vuçiçi ndaj deklaratës së Albin Kurtit se Serbia po dislokon ushtrinë në kufirin me Kosovën. Terrenet për aksione politike janë të ndryshme. Këshilli i Europës është njëri prej tyre. Përse pra ta ndërpresë ndeshjen në mes dhe të tërhiqet në dhomën e zhveshjes? Nga ana tjetër edhe shumica e antarëve të BE-së e kanë njohur pavarësinë e Kosovës, por megjithë këtë Serbiua nuk ka hequr dorë për tu bërë antare me të drejta të plota të saj.
Europianët kanë zgjedhur që në vend të shkopit të paketojnë karrotat. Vlerësuan se është e mjaftueshme që Prishtina pranoi që Manastiri i Deçanit të Epërm dhe 24 hektarë tokë të tij të rregjistrohet në librat e kadastrës, gjë e cila ishte njëra nga tri kërkesat e raportueses për pranimin në KE, Dora Bakojani.
Përse në Beograd shkruhet për “lojën dinake” të grekes, kur ajo vetë propozon “kontroll” të KE-së mbi Kosovën dhe shton se është “plotësisht e vetëdijshme se ekziston një listë e gjatë lëndësh të pazgjidhura në lidhje me demokracinë dhe të drejtat e njëriut në Kosovë, si dhe rezistencë e fortë e Prishtinës në fronte të ndryshme”?
Përse heqja nga lista e një teme të diskutueshme pas vitesh të tëra pritje nuk është përshëndetur në Beograd? Sepse, sikurse interpreton pushteti serb, rregjistrimi i Deçanit ka qënë një lëvizje e përllogaritur e Kurtit që të marrë miratimin për hyrjen në KE. E tillë është që ç’ke me të? Bisedimet serioze nënkuptojnë edhe lojë të menduar mirë.
Dy kërkesat e tjera për Prishtinën, themelimi i Bashkësisë së komunave serbe (BKS) dhe problemi i shpronësimit të trojeve në komunat me shumicë popullsi serbe, janë lënë për më vonë. Kryeministri i Kosovës sëbashku me presidenten dhe kryetarin e parlamentit i dërguan letër Bakojanit dhe i premtojnë se do të plotësojnë të gjithë nenet e Marrëveshjes së Brukselit dhe asaj të Ohrit, përfshirë edhe formimin e BKS-së me të antarsuar në Këshillin e Europës.
Beogradi pas 12 vitesh pritje nuk beson. Por duhet t’i besojë KE-së, jo Kurtit, të cilit loja me detyrimin e mësipërm të marrë me shkrim mund t’i kushtojë shtrenjtë. Karrota i është ofruar edhe Serbisë. Nëse Vuçiçi përmbush nenet e marrëveshjes së vitit të kaluar në Bruksel dhe në Ohër, me të cilat ka rënë dakord gojarisht, që të ndërpresë pengesat për antarsimin e Kosovës në organizatat ndërkombëtare edhe ai mund të shpresojë në njëfarë shpërblimi.
Kjo është situatë e rrallë në të cilë të dyja palët kanë përfitim: Kosova antarsimin në KE, Deçani rregjistrimin na kadastër, BKS-ja në një kohë relativisht të afërt.
Në vend të kësaj Vuçiçi kërconon me daljen e Serbisë nga KE. Ky do të ishte një vendim i keq parë në afat të gjatë. Çfarë do të thotë kjo? Nëse Kosova një ditë do të antarsohet në OKB, a thua do ta braktisë Serbia këtë organizatë botërore?
Deputetja e Parlamentit Europian dhe raportuesja e përherëshme për Kosovën, Viola fon Kramon, një gjermane e urryer për të gjithë galerinë në Beograd, beson në skenarin numur dy. E quajti kërcënimin e Buçiçit me largim nga KE-ja si “bllof”. “Serbia natyrisht nuk do të dalë nga KE-ja”. Kryetarja e re e parlamentit Ana Brnabiç, të cilën në këtë funksion e ka lançuar retorika agresive e mbrojtjes së “shefit” dhe e të gjithë ideve të tij, menjëherë pranoi rolin e lexueses së mendimve të presidentit. “Vuçiçi nuk blofon”, deklaroi ajo.
Bisedimet mes Beogradit dhe Prishtinës zgjatin prej dy vitesh. Zgjidhje të qëndrueshme dhe afatgjatë nuk ka, por gjithsesi janë shënuar disa marrëveshje, megjithëse kryesisht teknike. Gjithçka shkon sipas parimit ngrohtë-ftohtë, por do të thoja se Kurti po e luan lojën më me dinakëri. Që t’i bëjë qejfin Perëndimit, i cili nuk ka ka fort me qejf ekstremizmin e tij, ka vënë në plan të parë procesin e demokratizimit. Ka hedhur jashtë qarkullimit dinarin për të futur euron dhe me këtë e paraqet veten si europian i vërtetë i së ardhmes,
Në projekt raportin për antarësimin e Kosovës në KE përmenden edhe problemet në lidhje me të drejtat e njeriut dhe mbrojtjen e pakicave kombëtare të cilat Kosova duhet të përmbushë pas antarsimit. Vendet që nënshkruajën Konventën europiane për të drejtat e njeriu marrin detyrimin që të mbrojnë të drejtat bazë dhe demokracinë. Me supozimin se Kosova do të përpiqet që edhe në kuadrin e KE-së të vërtetojë atributet e shtetësisë, ky mund të ishte një lajm i mirë për serbët.
Beogradi nuk do të pengojë që “shteti i gënjeshtërt” të hyjë në “këshillin e genjeshtërt”, por gjithsesi Serbia nuk guxon të hyjë gjithë krenari në një vetëizolim vullnetar.
*Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
