Nga Philip Acey*
Përplasja publike midis Trump dhe Zelenskyy tërhoqi vëmendjen globale, me implikime të rëndësishme për Kanadanë: diplomacia transaksionale e SHBA-së dhe duke sinjalizuar se nuk është bllof kur bëhet fjalë për Amerikën e Parë.
Retorika politike e Kanadasë është në një udhëkryq mbi aleancat e ardhshme të kombit tonë, me implikime të mëdha për sigurinë kombëtare. Sugjerimi i ish-zëvendëskryeministrit Freeland se Kanadaja mund të zëvendësojë SHBA-në me Evropën për varësinë e mbrojtjes është i shkëputur nga realiteti. Qasja e udhëheqjes kanadeze për të kthyer popullsinë amerikane kundër administratës Trump është një gabim serioz sepse qeveria kanadeze në thelb keqkupton qëllimin e tarifave dhe atë që qeveria e SHBA po përpiqet të arrijë.
Konflikti në Ukrainë është një luftë për të ardhmen e sistemit ndërkombëtar. Rezultati i tij ose do të forcojë hegjemoninë amerikane ose do të jetë një fitore për Rusinë dhe ata që mbrojnë një botë shumëpolare.
Ajo që ka më shumë rëndësi për SHBA-në është ruajtja e një sistemi ndërkombëtar ku ajo mban rolin udhëheqës. Zgjidhja e konfliktit në Ukrainë ka më shumë rëndësi për sigurimin e pozitës dominuese të Amerikës sesa për trashëgiminë e Trump.
Ajo që është e qartë është se Evropa dhe Kanadaja nuk e pranojnë varësinë e tyre nga SHBA për mbrojtje, prosperitet dhe ndikim global. SHBA mbulon mbi 70% të shpenzimeve të NATO-s dhe pjesë të konsiderueshme të buxheteve të OKB-së dhe paqeruajtëse. Pa inteligjencën, ndihmën ushtarake dhe financiare të SHBA-së, Ukraina ka të ngjarë të mos mbijetojë si një komb sovran, edhe me përpjekje të shtuara nga Evropa dhe Kanadaja. Evropa dhe Kanadaja pranojnë se nisma e tyre e fundit e paqes për Ukrainën varet nga miratimi i SHBA.
Kjo tregon se sistemi aktual ndërkombëtar mbështetet në udhëheqjen amerikane. Shpenzimet e mëdha të mbrojtjes të Amerikës dhe marrëdhëniet e ngushta politike dhe ekonomike janë një arsye kryesore pse Kanadaja ka qenë në gjendje të mos shpenzojë për sigurinë kombëtare dhe mbrojtjen për dekada.
Tarifat e Trump nuk kanë synuar të dëmtojnë Kanadanë, Evropën apo Ukrainën. Në vend të kësaj, duke parë pamjen e madhe strategjike, SHBA po kërkon të ristrukturojë sistemin ndërkombëtar unipolar për interesat e veta, dhe kjo përfshin ristrukturimin e qeverisë amerikane dhe ekonomisë së saj. Kjo do të sigurojë një pozicion më të mirë për SHBA-në që të vazhdojë të marrë drejtimin ndaj sfiduesve sistematikë, kryesisht Kinës dhe Rusisë, që është në interesin e Perëndimit – dhe Kanadasë.
Një botë shumëpolare, ku Kina, Rusia dhe Jugu Global kanë ndikim më të madh, mund të jetë e pranueshme për SHBA-në dhe Evropën në një farë mase. Megjithatë, një ndryshim i tillë mund të margjinalizojë Kanadanë në çështjet globale.
Kanadaja duhet të përafrohet strategjikisht sipas realiteteve të saj. Realiteti për Kanadanë është se ne jemi një komb i Amerikës së Veriut dhe Arktikut. Ne jemi gjithashtu një shtet me një ideologji, jo një ideologji me një shtet, si Irani apo Afganistani. Kjo do të thotë që qeveria kanadeze duhet të mbrojë vlerat dhe interesat tona kombëtare duke qenë pragmatike për të bërë kompromise në mbajtjen e një partneriteti thelbësor ekonomik dhe mbrojtës me SHBA-në. Pa riorganizim dhe investim të paprecedentë që asnjë lider kanadez nuk e ka parashikuar ndonjëherë, ne duhet të varemi nga SHBA për mbrojtjen, prosperitetin dhe një vend në tryezën e liderëve globalë (d.m.th. G7).
Ndërsa rajoni i Arktikut rritet në rëndësi strategjike për shkak të aksesit të përmirësuar, si dhe rritjes së nxjerrjes së burimeve natyrore dhe infrastrukturës së përhershme ushtarake nga vendet aleate dhe kundërshtare, Kanadasë do t’i duhet të bëhet më e varur nga një aktor i jashtëm për të siguruar mbrojtjen tonë.
Mbrojtja e sovranitetit të Arktikut të Kanadasë dhe frenimi i Rusisë dhe Kinës kërkon udhëheqjen e SHBA. Premtimet dhe veprimet e Kanadasë në lidhje me zhvillimin e Arktikut dhe praninë e saj të mbrojtjes janë pozicionuar në atë mënyrë që ne po llogarisim në SHBA për të luajtur një rol udhëheqës në garantimin e sigurisë kombëtare kanadeze. Partnerët tanë evropianë nuk do të jenë kurrë në gjendje të zëvendësojnë SHBA-në.
Prandaj, aleanca aktuale politike, ekonomike dhe mbrojtëse e Kanadasë me SHBA-në është një domosdoshmëri ekzistenciale. Sistemi ndërkombëtar po ndryshon dhe rezultati i tij ende nuk është realizuar plotësisht. Trump po punon për të çimentuar udhëheqjen globale amerikane përballë sfiduesve sistematikë, gjë që përfshin presionin ndaj Evropës, Kanadasë dhe kombeve të tjera për të kryer punët në një mënyrë që është më e dobishme për interesat e SHBA. Të ndihmosh SHBA-në në këtë ristrukturim – që do të thotë të biesh dakord për marrëveshje që janë më të drejta sipas interesave amerikane – do të thotë një e ardhme më e fortë afatgjatë për Kanadanë dhe Evropën nëse do ta realizonim atë. Megjithatë, entuziazmi aktual nacionalist që vjen nga Evropa dhe Kanadaja dhe armiqësia e tij ndaj SHBA-së rrezikon të ardhmen e sistemit ndërkombëtar unipolar që ka përfituar jashtëzakonisht shumë Kanadanë që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore.
Në vend që të kthejmë SHBA-në dhe Trumpin në një shënjestër sulmesh, qeveria dhe shoqëria kanadeze duhet të mendojnë strategjikisht sipas interesave të saj afatgjata kombëtare, në vend që të jenë emocionale në një mënyrë që mund të dobësojë pozitat e saj negociuese me SHBA-në. A nuk e kuptojnë kanadezët se BE-ja, Japonia dhe Koreja e Jugut gjithashtu vendosin tarifa mbi produktet bujqësore kanadeze, një nga eksportet kryesore të Kanadasë?
Në këtë mjedis tarifash dhe negociatash, Kanadaja duhet të angazhohet me SHBA-në në një mënyrë që është në interesin tonë kombëtar, por që e pranon realitetin. Përndryshe, Kanadasë do t’i duhet të investojë burime të paprecedentë në pavarësinë e mbrojtjes dhe diversifikimin ekonomik, të cilat besoj se asnjë politikan kanadez nuk mund ta kuptojë vërtet. Në këtë të fundit, edhe nëse është e suksesshme, rezultatet nuk do të jenë të dukshme për vite të tëra, duke e vënë vendin në rrezik të një recesioni të zgjatur dhe cilësi më të ulët të jetës për kanadezët. Ekziston vetëm një opsion realist për prosperitetin dhe sigurinë kombëtare kanadeze: një aleancë e fortë SHBA-Kanada.
*Philip Acey është një kandidat për doktoraturë nga Kanadaja dhe studiues i pavarur politik, kërkimet e të cilit gjatë dekadës së fundit janë përdorur për të informuar Këshillin e Sigurimit të OKB-së, agjencitë e OKB-së, diplomatët dhe organizatat humanitare në të gjithë Evropën, Azinë, Afrikën dhe Amerikën e Jugut.
© 2025 Argumentum
