Ministri i Jashtëm Wang Yi, shpjegoi të premten qëndrimin e Kinës mbi çështjen e arbitrazhit në Detin e Kinës Jugore, gjatë takimit me ministrat e jashtëm “ASEAN Plus” të zhvilluar në Kuala Lumpur të Malajzisë.
Wang tha se çështja e arbitrazhit, e iniciuar në mënyrë të njëanshme nga Filipinet, nuk kishte parakushtin e nevojshëm të konsultimeve paraprake dhe nuk përmbushte parimin e pëlqimit shtetëror, i cili është themelor për arbitrazhin. Prandaj, që nga fillimi, nuk kishte bazën ligjore për të vazhduar.
Ky veprim shkel Deklaratën mbi Sjelljen e Palëve në Detin e Kinës Jugore (DOC), e cila përcakton se mosmarrëveshjet duhet të zgjidhen në mënyrë paqësore përmes konsultimeve miqësore nga palët direkt të interesuara. Gjithashtu, kjo bie ndesh me angazhimet e marra nga Filipinet në marrëveshjet dypalëshe me Kinën dhe shkel parimin e ndalimit sipas ligjit ndërkombëtar, vuri në dukje Wang.
Ai theksoi se, megjithëse çështja e arbitrazhit u paraqit në forma të ndryshme, thelbi i pretendimeve filipinase kishte të bënte me sovranitetin territorial të Kinës mbi Ishujt Nansha dhe çështjet e delimitimit detar. Çështjet territoriale janë përtej fushëveprimit të Konventës së Kombeve të Bashkuara mbi Ligjin e Detit (UNCLOS), dhe Kina kishte përjashtuar në mënyrë të qartë delimitimin detar nga arbitrazhi i detyrueshëm në një deklaratë të bërë në vitin 2006, në përputhje me UNCLOS në lidhje me përjashtimet opsionale nga zbatueshmëria e Konventës së OKB-së.
Wang theksoi se vendimi i gjykatës përmbante të meta serioze faktike dhe ligjore.
Wang tha se është gjerësisht e njohur që çështja e arbitrazhit dhe zhurma pasuese, u orkestruan dhe u manipuluan nga forca jashtë rajonit, me qëllim prishjen e paqes në Detin e Kinës Jugore dhe shërbimin e interesave të tyre. Gjithnjë e më shumë vende në mbarë botën kanë filluar të shohin natyrën e kësaj farse.
Qëndrimi i Kinës, theksoi Wang, ka të bëjë pikërisht me ruajtjen e parimit të sundimit ndërkombëtar të ligjit dhe autoritetit të UNCLOS. Falë përpjekjeve të përbashkëta të Kinës dhe vendeve të ASEAN-it, situata në Detin e Kinës Jugore mbetet e qëndrueshme, me lirinë e lundrimit dhe fluturimit të mbrojtur në mënyrë efektive./cgtn
