Zoran Meter-geopolitika.news[i]
Nëse dikush mendonte se viti 2025 përfaqësonte kulmin e tensioneve dhe se një luftë globale ishte shmangur, gabohej rëndë. Sepse viti 2026 do të jetë viti që do të çmontojë plotësisht atë që ka mbetur nga rendi ndërkombëtar. Dy koncepte kyçe gjeopolitike do të përplasen në një përplasje vdekjeprurëse: liberalizmi global i tipit anglo-sakson dhe sovraniteti kombëtar, dhe mund të ketë vetëm një fitues. Venezuela është vetëm pikënisja.
Bota kurrë nuk do të jetë më afër Luftës së Tretë Botërore sesa do të jetë në vitin 2026. Tashmë kjo është bërë e paevitueshme, sepse kështu na mëson historia.
Pikërisht, një përplasja për jetë a vdekje tani do të nisë haptazi, dhe jo vetëm në nivel politik dhe retorik, ku do të ndeshen dy koncepte kryesore gjeopolitike: liberalizmi global i tipit anglosakson (të cilin përfaqësojnë elitat politike europiane dhe demokratët amerikanë dhe të lidhur ngushtë me ta edhe të ashtuquajturit neocons) nga njëra anë, dhe sovranizmi nacional nga ana tjetër (të cilin e udhëheq presidenti aktual amerikan Donald Trump, dhe, i palidhur me të – por që më heret, edhe presidenti rus Vladimir Putin)
Sa herë që në historine e re të njerzimit janë përplasur reciprokisht dy koncepte të kundërta kjo asnjëherë nuk ka kaluar pa luftë botërore. Liberalizimi Perëndimor kundër monarkizmit tradicional në Europë në Luftën e Parë Botërore dhe ku fitoren e mori i pari; dhe kapërthimi mes liberalizmit anglosakson, nacionalsocializmit gjerman dhe fashizmit italian dhe komunizmit bolshevik në Luftën e Dytë Botërore, ku u mundën nazizmi dhe fashizmi. Fitues mbetën liberalët globalistë (kapitalistët) dhe komunistët sovjetike të cilën ranë nën putër në fundin e Luftës së Ftohtë dhe shkuan përfundimisht në gjyqin e historisë.
Ky i fundit gjithsesi shumë shpejt u zëvendësua nga sovranizmi rus, por kësaj here jo carist, por i tipit të Putinit i cili është një simbiozë e llojit të vet mes të ashtuquajturës trashëgimi pozitive nga epoka e BRSS-së dhe historisë së lavdishme të Perandorisë së madhe Ruse.
Me një fjalë, tani në skenën globale kemi konfiguracionin e mëposhtëm të ideologjive të kundërvëna ose forcave: globalizmi i tharë perëndimor (ka qënë i tharë edhe para ardhjes së Trumpit në Shtëpinë e Bardhë dhe me këtë ai, de facto, edhe i’a mundësoi atij ardhjen në pushtet), më së shumti për shkak të rritjes së paparë ekonomike dhe ushtarake të Kinës dhe mostolerancës gjithnjë e më të madhe të Putinit të zhgënjyer dhe të tradhëtuar nga premtimet perëndimore nga njëra anë, dhe sovranizmit në anën tjetër.
Por ky sovranizëm nuk është identik si koncept kur bëhet fjalë për tri fuqitë kryesore globale dhe këtu qëndron edhe rreziku më i madh: ShBA e Trumpit e kupton si hegjemoni amerikane në Hemisferën Perëndimore gjë që është shumë larg vetë konceptit të sovranizmit, Moska e kupton si një mënyrë për të forcuar dominimin e saj në hapësirën postsovjetike, para së gjitash në Ukrainë gjë për të cilën po lufton prej gati katër vitesh, ndërsa Kina ka specifikën e saj të “sovranizmit të tipit global”, duke këmbëngulur të sigurojë interesat e saj ekonomike jashtë kufinjve të saj nëpërmjet nënshkrimit të marrëveshjeve afatgjata detyruese me shtetet e Azisë, Afrikës dhe Amerikës Latine, të cilat duhet të vazhdojnë të kenë vlerë edhe për të gjitha qeveritë e ardhshme mbasi të ndodhë zëvendësimi i atyre që i kanë nënshkruar. Shembulli më i mirë deri tani është Venezuela, por për këtë do të flasim në ndonjë rast tjetër.
Pikërisht për shkak të këtyre, po i quaj kështu; dallimeve “në nuanca” , megjithësë në fakt bëhet fjalë për dallime të mëdha në të kuptuarit e sovranizmit, lufta në këtë rast duket e paevitueshme, ndërsa liberalizmi global me idetë për ndonjë qeveri të tijën të ardhshme universale në tërë botën po përjeton kolaps të plotë dhe ky mund të ndodhë që këtë vit. Nuk ka dyshim se ky kolaps më i dhimbëshëm ka për të qënë për Europën – këtë flamurmbajtëse të liberalizmit global dhe “vertikale morale” e vetëshpallur, fjalën e së cilës akush nuk guxon ta vërë në dyshim!
Lufta tashmë ka nisur
Lufta globale de facto filloi me operacionit e vitit të ri të Trumpit në Venezuelë megjithëse nuk bëhet fjalë për ndërhyrje të spektrit të plotë sikurse jemi mësuar t’a shohim nga ShBA-të nën administratat e shumta të mëparshme.
Për hirë të së vërtetës, fjalës ndërhyrje, Trumpi i kundërvihet ashpër, duke menduar se ka edhe metoda të tjera dhe më të mira për sendërtimin e interesave amerikane sesa humbja e jetëve të ushtarëve amerikanë për qëllime të mjegullta “të demokratizimit të pjesës tjetër të botës” (e demonstroi këtë nëpërmjet ndihmës së përzemërt dhe të bollshme për Izraelin, sulmin blitz kundër Iranit, dhe me planin e tij paqesor të implementuar me shpejtësi në Gaza, e tani edhe nëpërmjet rrëmbimit me precizion kirugjikal të kreut venezuelian Nikolas Maduro dhe bashkëshortes së tij – dhe të gjithë këto në kombinim me sanksionet dhe luftërat tregtare-doganore). Mesazh i Uashingtonit dërguar të gjithëve – qartë dhe me zë të lartë! Do t’i sendërtojmë interesat kyçe ameërikane në Hemisferën Perëndimore në një mënyrë ose në një tjetër. Trumpi e shfaqi veten si një president i aksionit dhe i vendosur, dhe kushdo që do t’i kundërvihet, nuk ka askush t’i bëjë derman – është pikërisht mesazhi i dhënë pardje nga Departamenti i Shtetit në shumë gjuhë të botës – përfshirë edhe rusisht dhe arabisht! Natyrisht, gjuha ruse në këtë rast është më shumë dekorative, sepse një desant i forcave ushtarake amerikane në Kremlin gjithsesi bën pjesë në sferën e fantashkencës dhe kjo me siguri nuk ka për të ndodhur (Putini në lidhje me gjithë këtë punën e Venezuelës hesht në mënyrë domethënëse dhe më me dëshirë u dërgon mesazhe komitetit paraolimpik rus, duke i përgëzuar për mundësinë e përsëritur të flamurit shtetëror rus dhe të himnit në garat ndërkombëtare, ndërsa ambasadori rus në Këshillin e Sigurimit të OKB-së Vasilij Nebezni dënoi ashpër operacionin amerikan dhe rrëmbimin e çiftit Maduro duke e quajtur atë “akt kriminal” njëlloj sikurse bëri edhe shefi i tij i diplomacisë Sergej Lavrovi)
Por për këtë zbarkimi amerikan (sëpaku në kuptimin figurativ) mund të jetë pikërisht atje ku deri dje askush nuk e priste, gjë e cila deri vonë bënte pjesë në sferën e fantashkencës – në Europë! Sidomos nëse Groenland të cilën, në kuptim politik, e rreshtojmë në Europë, ose më mirë të themi në BE, sepse është nën sovranitetin e Mbretërisë sëe Danimarkës.
Europa është e paralizuar (jo nga akulli apo të ftohtit)
Europa mbeti i paralizuar nga operacioni amerikan venezuelian. Përsëri BE-ja nuk ishte në gjendje të miratonte një deklaratë të përbashkët (para pak kohësh mungesa e unitetit u shfaq edhe në përpjekjet për shfrytëzimin e pronës ruse të bllokuar në Eurocelar-in belg për të ashtuquajturën kredi reparacioni për Ukrainën). Kryeministri hungarez Viktor Orban ndërhyrjen në Venezuelë e konsideron të dobishme për interesat energjetike hungareze sepse do të ketë më shumë naftë në tregun global (deri tani nafta venezueliane ka qënë nën sanksione të forta nga ana e amerikanëve) e kësisoj kjo do t’ia lehtësojë Budapestit diversifikimin, mendon ai.
Nga ana tjetër Danimarka dhe BE-ja frikësohen nga ajo që do të ndodhë më pas me Groenlandën rreth të cilës Trumpi po shtërngon pincat e tij gjithnjë e më fort dhe pohon se ai ishull i nevojitet për sigurinë kombëtare amerikane. Paralelisht tallet me Danimarkën duke nënvizuar se ajo deri vonë “ka përforcuar sigurinë e Groenlandës nëpërmjet dërgimit të sajave për qentë”.
Njëkohësisht, kryeministri biretanik Keir Starmer evitoi t’i përgjigjej pyetjes së gazetarit të BBC-së mbi ndryshimin mes invazionit rus në Ukrainë dhe operacionit ushtarak amerikan në Venezuelë. “Shumë herë dhe pa asnjë dilemë keni deklaruar se sulmi i Vladimir Putinit kundër Ukrainës sovrane ka qënë i gabuar. Si është puna tani me sulmin e presidentit Trump kundër Venezuelës sovrane?” ishte pyetja që i’u drejtuar Starmerit.
Por ai nuk u përgjigj duke nënvizuar me arësyen e mosnjohjes së të gjithë detajeve megjithëse këto “detaje” i dinë edhe fëmijët e vegjël. “Situata momentalisht ka ndryshuar shumë shpejt. Ende kemi shumë gjëra që nuk i dimë akoma”, tha Starmeri politikisht anemik krahas konstatimit të asaj që kam sjellë në fillim të këtij teksti dhe e cila nuk vlen më – medemek ai vërtetë mbështet të drejtën ndërkombëtare, por gjithsesi dëshiron të njihet me më shumë detaje.
“Fillimisht dëshiroj të njihem me të gjithë faktet, në këtë moment thjesht nuk kemi pamje të plotë. Mbretëria e Bashkuar nuk ka qënë e përfshirë nmë këtë aksion. Duhet të bisedoj me presidentin Trump, duhet të bisedoj edhe me aleatët tanë. Nuk i ik kësaj – tërë jetën kam qënë mbështetës i së drejtës ndërkombëtare dhe i respektimit të së drejtës ndërkombëtarë – por dëshiroj të jem i sigurtë dhe të kem të gjithë faktet. Tani për tani nuk i kemi, duhet t’i kemi sa më shpejt që të marrim një vendim mbi pasojat e aksionit të ndërmarrë”, tha kryeministri birtanik.
Nënvizoj se si Starmeri ashtu edhe tërë kreu politik i Bashkimit Europian i përkasin ideologjisë së përmendur më sipër të liberalizmit, së cilës Trumpi i ka shpallur luftë të hapur.
Meqënëse nuk ishte e mundur ta bënte BE-ja si bllok, u deklaruan krerët e shteteve të veçantë.
Krerët europianë dhe danezë dhanë një deklaratë të përbashkët në lidhje me fatin gjithnjë e më të panjohur të Groenlandës, gjë që u publikua në platformën “X” (Danimarka kryeson BE-në në këtë moment). Deklaratën e mbështetën presidenti francez Emanuel Macron, kancelari gjerman Friedrich Merz, kryeministrja italiane Giorgia Meloni, kryeministri polak Donald Tusk, kryeministri birtanik Keir Starmer dhe kryeministrja daneze Mette Frederiksen.
“NATO-ja ka sinjalizuar qartazi se rajoni i Arktikut është prioritet, ndërsa aleatët europianë kanë forcuar përpjekjet e tyre. Shtetet e Bashkuara janë partneri kryesor në këto përpjekje si antare të NATO-s dhe vendi i cili ka një marrëveshje mbrojtjeje me Mbretërinë e Danimarkës e cila daton që nga vitit 1951. Groenlanda i përket popullit të danez. Danimarka dhe Groenlanda, dhe vetëm ata, mund t’i zgjidhin problemet që ndikojnë te Danimarka dhe Groenlanda”, shkruhet në deklaratën, në të cilën, megjithatë, nuk shohim nënshkrimin e Sekretarit të përgjithshëm të NATO-a Mark Rute, megjithëse NATO-ja në këtë deklaratë përmendet direkt. Natyrisht Rute kurrë nuk do të dalë kundër Trumpit, në të kundërt nuk do të ishte në atë detyrë që është sepse e di mirë se cili është “violina e parë” në Organizatën Veriatlantike gjë që u demonstrua më së miri në samitin e verës së aleancës së NATO-s në Hagë.
Nënshkruesit e dokumentit mendojnë se siguria në rajon duhet të arrihet me përpjekje kolektive, përfshirë edhe ato në kuadër të NATO-s “në përputhje me parimet e Kartës së OKB-së, përfshirë sovranitetin, integritetin territorial dhe modprekjen e kufinjve”, theksohet në tekstin e deklaratës së mësipërme.
Ndërkohë, nuk di se çfarë do të bënin të gjithë të mësipërmit sëbashku nëqse një njësi ushtarësh amerikanë merr pushtetin në Groenlandë (megjithëse Trumpi ndoshta nuk do të ecë në këtë drejtim, pra sipas modelit venezuelian). Më saktë, e di mirë se çfarë do të mund të mos bënin, ama asgjë, në kuptimin ushtarak, sepse për një gjë të tillë as do të guxonin, por pyetja është se ku mund të shkojnë deklaratat politike dhe në fund sa do të mbetet në këmbë nga uniteti europian i cili edhe kështu është lëkundur rrezikshëm.
Të gjitha këto Trumpi i di mirë. Për këtë luan gjithnjë e më ashpër. Për më shumë! Edhe përkundër kundërshtimit danez besoj se ai, në një mënyrë a në një tjetër, do ta marrë Groenlandën dhe me këtë të sendërtojë dy qëllime kryesore me një goditje: interesin strategjik amerikan të sigurisë (dhe ekonomik, Groenlanda është e pasur me naftë dhe me metale të elementëve të tokkave të rralla), dhe eleminimin e elitave aktuale globaliste europiane.
“Shiteni Groenlandën në emër të aleancës”
Ndoshta për danezët është më mirë ta shesin Groenlandën për një dorë të mirë parash sikurse e kanë pas bërë edhe më parë (1917) gjatë historisë me Ishujt e Virgjër duke u’a shitur pikërisht amerikanëve. Kështu sëpaku do të fitonin diçka ndërsa aleanca mes dy shteteve dhe ajo brenda NATO-s do të mbetej në njëfarë mënyre e paprakur, sepse sëpaku kjo do të ishte marrëveshje mes dy shteteve sovrane. Natyrisht, kjo do të ishte “spec djegës në gojë” për Kopenhageniin sepse të gjithë e do ta dinin se shitja nuk ishte dëshira e tyre por ishin të detyruar, e kësisoj vështirë të besohet ky skenar.
Për të dy anët e Atlantikut zgjidhja më e mirë oportune do të ishte ajo sipas së cilës pushteti autonom në Groenlandë të marrë vetë vendimin (ndoshta edhe me referendum) mbi vënien e ishullit nën kapelen amerikane dhe kësisoj krijohet përshtypja për një vendim të tyre autonom të cilin më pas do të duhet t’a respektojnë edhe Kopenhageni dhe Brukseli. Por në këtë rast Danimarka do të mbetej pa paratë të cilat do t’i fitonte nëpërmjet shitjes.
Nga gjithçka u pasqyrua më lart shihet qartë se Danimarka, si një prej aleateve më të mëdha amerikanë në Europë – gjendet në pozitën më të vështirë. Në të gjithë obsionet ajo humbet përveçse në rastin e mbajtjes së sovranitetit mbi Groenlandën. Por ky i fundit duket më pak real duke patur parasysh Trumpin “në sulm” të cilit të gjithë kanë frikë t’i kundërvihen, gjithnjë e më shumë edhe brenda ShBA-ve. E përse t’i kundërvihen? Pak a shumë po ecën mirë. sëpaku në një periudhë afatshkurtër, sepse sfidat e vërteta janë pas dere nëpërmjet luftës me kundërshtarët kryesorë globalë. E ata nuk kanë nevojë për aleatët europianë – më saktë – të dëgjueshmit.
Elitat europiane nuk kanë kurrfarë rrugëdalje tjetër, por të qëndrojnë përkrah Trumpit dhe t’a mbështesin në gjithçka që ai do të ndërmarrë në fushën e politikës së jashtme –sado e shpifur të jetë një gjë e tillë. Në të kundërt mund të përjetojnë fatin e inatçiut Nikolas Maduro.
Trumpi e di mirë se në po atë Europë ka gjithnjë e më shumë asish të cilëve nuk do t’u vinte keq për një gjë të tillë. Po ashtu, e dinë edhe elitat europiane, e kësisoj nuk është se kanë ndonjëfarë zgjidhjeje.
O tempora, o mores!
[i] https://www.geopolitika.news/analize/zoran-meter-eu-se-ne-moze-suprotstaviti-trumpu-globalni-rat-poceo-je-s-venezuelom-i-ne-moze-se-zaustaviti/
/Përktheu për Argumentum Xhelal FEJZA
