Irani ka deklaruar se është “plotësisht i përgatitur për luftë”, por njëkohësisht ka sinjalizuar gatishmëri për negociata me Shtetet e Bashkuara, duke theksuar se çdo dialog duhet të bazohet në “respekt dhe interesa të ndërsjella”. Deklaratat vijnë në një moment tensionesh të larta, ndërsa administrata e presidentit amerikan Donald Trump po shqyrton mundësinë e ndërhyrjes ushtarake për shkak të represionit të dhunshëm ndaj protestave antiqeveritare në Iran.
Presidenti Trump tha se Teherani kishte kontaktuar për të negociuar, duke pohuar se udhëheqësit iranianë “janë lodhur duke u goditur nga Shtetet e Bashkuara” dhe se kërkojnë dialog. “Ata telefonuan dje. Irani dëshiron të negociojë”, u shpreh Trump.
Nga ana tjetër, Ministria e Jashtme e Iranit konfirmoi se kanali i komunikimit mes ministrit të Jashtëm Abbas Araghchi dhe Steve Witkoff, i dërguari special i Trumpit, mbetet i hapur. Zëdhënësi i ministrisë, Esmail Baghaei, tha se mesazhe shkëmbehen “kurdo që është e nevojshme” dhe se pala amerikane ka paraqitur disa ide.
Megjithatë, mbetet e paqartë nëse këto kontakte do të çojnë në ndonjë përparim konkret. Sipas burimeve amerikane, komunikimi shihet si një përpjekje për të ulur tensionet, në një kohë kur Uashingtoni po shqyrton hapa të ashpër në përgjigje të shtypjes së protestave.
Kanali i komunikimit mes Witkoff dhe Araghchi ishte krijuar fillimisht vitin e kaluar, gjatë përpjekjeve për të ringjallur një marrëveshje bërthamore. Bisedimet u ndërprenë pas bombardimeve amerikane ndaj objekteve bërthamore iraniane në muajin qershor.
Protesta- reagimet ndërkombëtare
Ndërkohë, protestat në Iran kanë hyrë në javën e tretë dhe po përballen me një goditje gjithnjë e më të ashpër nga autoritetet. Sipas një organizate për të drejtat e njeriut me bazë në SHBA, mbi 500 protestues janë vrarë dhe rreth 10,700 persona janë arrestuar që nga shpërthimi i demonstratave.
Autoritetet iraniane kanë vendosur një bllokim të gjerë të komunikimeve, i cili ka zgjatur më shumë se tre ditë, duke kufizuar ndjeshëm aksesin në internet dhe rrjetet sociale. Një banor i Teheranit i tha CNN-it se dhuna gjatë protestave është “e tmerrshme” dhe “shumë më e keqe nga sa mund të imagjinohet”.
Sipas tij, shumë vende pune po mbyllen që në orët e pasdites për shkak të protestave të reja, ndërsa akses i kufizuar dhe sporadik në internet është rikthyer vetëm në disa institucione. Disa media shtetërore kanë rifilluar publikimet në platforma si X dhe Telegram, por shumë faqe të lidhura me shtetin mbeten ende të paarritshme.
Protestat kundër qeverisë iraniane janë shtrirë edhe jashtë kufijve të vendit. Në Los Angeles, një person u ndalua pasi përplasi një kamion në një turmë protestuesish anti-regjim iranian. Në Londër, autoritetet britanike thirrën ambasadorin iranian pasi një protestues uli flamurin e Iranit nga ambasada.
Dhuna e ushtruar nga autoritetet iraniane ndaj protestuesve ka nxitur reagime të forta nga komuniteti ndërkombëtar, që shprehin shqetësim dhe dënim të ashpër.
Kancelari gjerman Friedrich Merz dënoi ashpër përdorimin e forcës kundër protestuesve, duke e cilësuar atë si një tregues të dobësisë së qeverisë iraniane. Gjatë një vizite në Indi, Merz tha se dhuna “e shpërpjesëtuar dhe brutale” ndaj qytetarëve është “një shenjë dobësie, jo force”.
“Ne e dënojmë këtë dhunë në termat më të fortë të mundshëm. Kjo dhunë duhet të marrë fund,” deklaroi ai.
Nga ana tjetër, Kina mbajti një qëndrim më të kujdesshëm, duke theksuar parimin e mosndërhyrjes. Zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme kineze, Mao Ning, tha se Pekini shpreson që Irani të kapërcejë vështirësitë aktuale dhe të ruajë stabilitetin, ndërsa hodhi poshtë çdo ndërhyrje të jashtme, përfshirë kërcënimet për ndërhyrje ushtarake nga SHBA.
“Kemi kundërshtuar gjithmonë ndërhyrjen në punët e brendshme të shteteve të tjera dhe kemi mbështetur mbrojtjen e plotë të sovranitetit dhe sigurisë së çdo vendi sipas ligjit ndërkombëtar,” u shpreh ajo.
Australia u bëri thirrje qytetarëve të saj të largohen menjëherë nga Irani, duke paralajmëruar se situata mund të përkeqësohet shpejt. Departamenti australian i Punëve të Jashtme njoftoi se opsionet komerciale për t’u larguar janë gjithnjë e më të kufizuara dhe se mbyllja e hapësirës ajrore apo anulimi i fluturimeve mund ta bëjnë të pamundur largimin më vonë.
“Nëse qëndroni në Iran kundër këshillës sonë, jeni përgjegjës për sigurinë tuaj,” thuhet në njoftim, ku qytetarëve u kërkohet të jenë të përgatitur për izolim të zgjatur dhe të sigurojnë furnizime bazë me ushqim, ujë dhe medikamente.
Ndërkohë, presidenti amerikan Donald Trump la të kuptohet se administrata e tij ka kontakte me figura të opozitës iraniane. I pyetur nga gazetarët nëse Shtëpia e Bardhë është në komunikim me udhëheqës të opozitës, Trump u përgjigj shkurt: “Po, po”, duke shtuar se mesazhi ndaj tyre “do të bëhet i qartë shumë shpejt”.
Edhe Kombet e Bashkuara reaguan me shqetësim të thellë. Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, tha se është “i tronditur” nga raportimet për dhunë dhe përdorim të tepruar të forcës ndaj protestuesve. Ai u bëri thirrje autoriteteve iraniane të tregojnë “përmbajtje maksimale” dhe të shmangin përdorimin e panevojshëm apo disproporcional të forcës.
/Argumentum.al
