Liderët evropianë po festojnë faktin se kanë arritur ta zhvendosin Presidentin e SHBA-së, Donald Trump, nga zhgënjimi në simpati ndaj Ukrainës. Por kjo mund të jetë një lehtësim jetëshkurtër nëse ata vazhdojnë të mbeten jashtë bisedimeve të rinovuara SHBA–Rusi, ose edhe më keq nëse ngërçi në Iran dhe zgjedhjet afatmesme në SHBA e largojnë vëmendjen e Trumpit pikërisht në një moment kur Kievi e sheh dritaren e mundësisë për të ushtruar presion ndaj Moskës që të ulet në tryezën e negociatave duke u mbyllur me shpejtësi.
Edhe pse evropianët meritojnë vlerësime për diplomacinë e tyre të shkathët, ndryshimi i qëndrimit të Trumpit mbështetet në ndryshime konkrete që kanë ndodhur që nga koha kur ai i shtroi tapetin e kuq Presidentit rus, Vladimir Putin, një vit më parë. Ukraina nuk ndodhet më në pozita mbrojtëse, Evropa ka marrë rolin e mbështetësit kryesor të Kievit dhe përfitimet afatgjata nga rivendosja e marrëdhënieve dypalëshe me Rusinë kanë rënë ndjeshëm në listën e prioriteteve të presidentit amerikan.
Fakti që Putini nuk ka një rrugë të shpejtë drejt fitores në vitin e pestë të luftës krijon mundësinë si për negociata, ashtu edhe për përshkallëzim. Frika se të dërguarit e Trumpit mund të arrijnë një marrëveshje destabilizuese mbi kokat e evropianëve është forca shtytëse pas thirrjeve të një numri në rritje liderësh për të kërkuar të drejtën e tyre për një vend në tryezën e negociatave. Megjithatë, Franca, Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar kanë kërkuar kanalet e tyre të komunikimit me Kremlinin, sepse e kuptojnë nevojën për mekanizma sigurie dhe uljeje të tensioneve që nuk varen nga Shtëpia e Bardhë. Për të çuar përpara këtë synim, një koalicion i mbështetësve kryesorë evropianë të Ukrainës, i zgjeruar nga formati E3 për të përfshirë Italinë, Poloninë dhe vende të tjera të gatshme, duhet të emërojë një të dërguar të posaçëm.
Ndarjet brenda Evropës mbi çështjen se kur, kush dhe si duhet të angazhohet me Rusinë burojnë jo vetëm nga mosbesimi i bazuar ndaj Putinit, por edhe nga një druajtje tashmë e vjetruar lidhur me marrëdhëniet historike që vendet evropiane kanë pasur me Rusinë. Udhëheqësi rus ka vënë në lojë diplomacinë franceze dhe gjermane që nga fillimi i konfliktit në vitin 2014, por kjo përvojë ka formësuar shkëputjen – ende jo të përsosur, por përfundimtare – të kontinentit nga marrëdhëniet e zakonshme me Rusinë, ka nxitur një rritje të paprecedentë të kapaciteteve ushtarake dhe ka sjellë një unitet që ndryshoi paradigmën në mbështetje të Ukrainës pas pushtimit të plotë rus në vitin 2022. Dallimet evropiane lidhur me Rusinë – ndonëse mbeten të rëndësishme – janë gjithnjë e më shumë çështje shkalle në qasjen ndaj frenimit dhe parandalimit. Evropa nuk duhet të synojë më të luajë rolin e ndërmjetësit, por të afirmojë interesat e saj, të cilat përputhen ose shkojnë përtej interesave të Kievit.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e ka shtyrë Evropën të marrë një rol më të madh në bisedime, duke pasur frikë nga shpërqendrimi i SHBA-së, ndërsa diplomacia ngeci në shkurt, pikërisht kur ai filloi të bënte “mjaft mirë” në “mbajtjen e tij”, sipas vlerësimit të Trump. E privuar nga qasja në sistemin satelitor të internetit Starlink, logjistika ruse është pre e dronëve me rreze të mesme veprimi, dhe Ukraina po e eksporton këtë njohuri. Fushata e saj e sulmeve të thella po shkakton mungesa kaq të mëdha karburanti saqë Putini është detyruar të adresojë ndikimin e tyre. Por vrulli i Kievit mund të mos zgjasë. Shkarkimi nga Zelensky i një ministri të mbrojtjes, të cilit i atribuohet avantazhi teknologjik i Ukrainës, ngre pyetje në lidhje me qëndrueshmërinë e këtij avantazhi, dhe mobilizimi mbetet një sfidë e madhe. Rusia mund të kundërshtojë ose të përsërisë përparimet e Kievit. Në vjeshtë, shqetësimi kryesor i Ukrainës do të jetë se si të mbijetojë një dimër tjetër bombardimi rus, me infrastrukturën energjetike ende të dëmtuar dhe raketat interceptuese Patriot të pakta.
Kremlini dëshiron bisedime me Uashingtonin për sa kohë që beson se mund të arrijë një marrëveshje të favorshme – ose të paktën ta detyrojë Zelenskyn të marrë në konsideratë lëshime jopopullore. Por zyrtarët rusë kanë shprehur së fundmi zhgënjim që Trump nuk ka zbatuar “frymën e Anchorage”, një frazë që ata përdorin për t’iu referuar asaj që Rusia pretendon se ishin kompromise territoriale të dakordësuara në parim në një takim Trump-Putin në Alaska në gusht 2025. Udhëheqësit dhe diplomatët evropianë punuan shumë për ta parandaluar këtë. Por, ndërsa Rusia e ka kritikuar mbështetjen e SHBA-së për Kievin si të papajtueshme me ndërmjetësimin e saj, ajo vazhdon të përpiqet të mos e kritikojë Trumpin. Telefonatat me Shtëpinë e Bardhë i japin statusin Putinit dhe i lejojnë atij të paraqitet si një njeri që kërkon paqe.
Përjashtimi i evropianëve nga bisedimet nga Rusia bazohet në besimin se kontinenti është i nënshtruar ndaj Uashingtonit dhe se mbështetja e BE-së për Ukrainën përfundimisht do të shkatërrohet. Kjo pikëpamje është e paarritshme. Si rezultat i detyrimit të evropianëve nga Trump të ndërhyjnë në Ukrainë, ata kanë fituar ndikim. Pjesa më e madhe e asaj që Kremlini dëshiron nga bisedimet – lehtësimi i sanksioneve, një veto mbi vendosjet e NATO-s dhe një kufizim i ndihmës ushtarake për Ukrainën – është në duart e Evropës. Ndërkohë, Ukraina është bërë skeptike ndaj garancive të sigurisë së SHBA-së si pjesë e një marrëveshjeje. Ka përmirësuar pozicionin e saj ushtarak pavarësisht ndërprerjes së ndihmës ushtarake nga Trump dhe mbështetet gjithnjë e më shumë te mbështetësit evropianë. Evropianët duhet gjithashtu të bëjnë presion mbi Trumpin, i cili është i vetëdijshëm se ndikimi i tij është dobësuar në krahasim me atë të Evropës, që të kërkojë përfshirjen e tyre në çdo diplomaci të mëtejshme.
Rruga për të kapërcyer ngurrimin e Moskës për t’u marrë me evropianët është nëpërmjet më shumë mbështetjeje për Kievin, më shumë presionit mbi Rusinë dhe një riarmatimi më të shpejtë. Është gjithashtu thelbësore të flasim me Rusinë me një zë. Aftësitë ushtarake, uniteti politik dhe vendosmëria e Evropës janë ende të pamjaftueshme për ta bërë atë një bashkëbisedues të domosdoshëm në diskutimet mbi arkitekturën e sigurisë së kontinentit që Putini e ka dëshiruar prej kohësh. Megjithatë, me një zgjim të sigurisë dhe mbrojtjes në zhvillim e sipër, ky status mund të jetë më në fund i arritshëm.
Emërimi i një të dërguari do ta vendoste topin në fushën e Rusisë. Rusët po ndiejnë kafshimin e mungesës së karburantit, një ekonomie në stanjacion dhe inflacionit në rritje. Viktimat tejkalojnë rekrutimin. Ndërprerjet e internetit në celular hedhin poshtë pretendimet për normalitet. Krimea është shndërruar nga një destinacion turistik në një shkretëtirë të shpopulluar. Drejtori ekzekutiv i Sberbank në pronësi të shtetit dhe një manjat rus i plehrave janë midis një numri në rritje të elitave që kritikojnë koston e luftës. Sanksionet e propozuara të SHBA-së të mbështetura nga Trump mund ta privojnë Rusinë nga të ardhurat e papritura të energjisë nga lufta e Iranit. Ndërkohë, BE-ja arriti një marrëveshje mbi një paketë gjithëpërfshirëse sanksionesh njëzet e një, duke përfshirë një ngrirje të çmimit maksimal të naftës bruto ruse për dymbëdhjetë muaj. Megjithatë, deri më tani, Putini duket se po anon nga ata që kërkojnë linjë të ashpër për përshkallëzim.
Dy muajt e ardhshëm ende ofrojnë një dritare të ngushtë për rifillimin e bisedimeve. Pavarësisht nëse e bëjnë këtë apo jo, evropianët nuk mund të vazhdojnë të mbështeten ekskluzivisht në një Shtëpi të Bardhë që ka kaluar herë pas here nga armiqësia në mbështetje dhe më pas në shpërqendrim, ndërsa menaxhon diplomacinë dhe rreziqet e përshkallëzimit në luftën më të madhe tokësore të kontinentit që nga Lufta e Dytë Botërore.
Burimi: Carnegie Europe, Why Europe Must Take Charge of its Russia Diplomacy Now, nga Alissa de Carbonnel, 23 korrik 202
Përshtatur dhe rishkruar nga Argumentum.al.
© 2026 Argumentum
