Nëse qytetarët islandezë votojnë më 29 gusht pro rifillimit të negociatave për anëtarësim në Bashkimin Evropian, Islanda mund të rikthehet në mënyrë të menjëhershme në mesin e vendeve më të avancuara në procesin e zgjerimit.
Referendumi është këshillimor dhe nuk lidhet me vendimin përfundimtar për anëtarësimin, por vetëm me rihapjen e negociatave. Sondazhet tregojnë një garë tepër të ngushtë mes mbështetësve dhe kundërshtarëve.
Rëndësia e Islandës qëndron në faktin se ajo është tashmë thellësisht e integruar me Evropën. Vendi është pjesë e Zonës Ekonomike Evropiane dhe e Zonës Shengen dhe ka një pjesë të madhe të legjislacionit të përafruar me atë të BE-së. Islanda i nisi negociatat në vitin 2010, por i pezulloi në vitin 2013, pasi kishte hapur 27 kapituj dhe kishte mbyllur përkohësisht 11 prej tyre.
Një rikthim në negociata do ta vendoste Islandën menjëherë në mesin e kandidatëve më të avancuar dhe potencialisht do ta bënte rivale të drejtpërdrejtë të Malit të Zi dhe Shqipërisë.
Tirana dhe Podgorica: zgjerimi nuk është garë me zero-sum
Në Tiranë dhe Podgoricë referendumi shihet si dëshmi se Bashkimi Evropian vazhdon të mbetet tërheqës edhe për një shtet të zhvilluar dhe tashmë të integruar ekonomikisht me Unionin.
Ministri i Jashtëm shqiptar, Ferit Hoxha, thotë se rikthimi i Islandës në debatin për anëtarësimin dëshmon se “projekti evropian vazhdon të mbetet tërheqës, i besueshëm dhe strategjik për vendet e kontinentit”.
Edhe Mali i Zi e sheh zhvillimin pozitivisht. Ministrja e Çështjeve Evropiane, Maida Gorçeviq, thekson se Podgorica “gëzohet për çdo hap të ri drejt zgjerimit” dhe se përparimi i një vendi nuk duhet të shihet si humbje për një tjetër.
Mali i Zi mbetet ndër vendet më të avancuara në procesin e integrimit, ndërsa Shqipëria ka bërë gjithashtu përparim të rëndësishëm në negociatat e saj.
Një kandidate e pazakontë
Islanda ndryshon nga shumica e vendeve kandidate të Ballkanit Perëndimor edhe për nga pesha ekonomike.
Nëse do të anëtarësohej, ajo do të ishte ndër shtetet më të pasura të BE-së dhe pritet të ishte kontribuuese neto në buxhetin e Unionit. Ndërsa Shqipëria dhe Mali i Zi do të ishin përfitues neto të fondeve evropiane, Islanda do të sillte një kapacitet financiar shtesë për BE-në.
Komisionarja evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, ka vlerësuar se Islanda, për shkak të integrimit të saj të avancuar në tregun evropian, mund t’i përfundojë negociatat brenda një deri në dy vjetësh nëse qytetarët votojnë pro rifillimit të tyre.
Megjithatë, anëtarësimi nuk do të ishte automatik. Islanda do të duhej të përmbushte edhe procedurat kushtetuese të nevojshme për transferimin e kompetencave sovrane te institucionet e BE-së.
Një sinjal për Evropën
Përtej renditjes së vendeve kandidate, referendumi islandez ka një rëndësi më të gjerë politike. Një votë pro do të ishte një sinjal se zgjerimi i BE-së mbetet një projekt i hapur dhe tërheqës, jo vetëm për vendet më të varfra të kontinentit, por edhe për një shtet të pasur, demokratik dhe tashmë të lidhur ngushtë me strukturat evropiane.
Për Shqipërinë dhe Malin e Zi, një zhvillim i tillë nuk duhet parë domosdoshmërisht si konkurrencë, por si dëshmi se perspektiva evropiane vazhdon të ketë peshë politike, ekonomike dhe strategjike në një Evropë që po riformësohet.
___________
Burimi: Radio Evropa e Lirë (REL) “Si ndikon referendumi në Islandë në rrugën e Shqipërisë dhe Malit të Zi drejt BE-së”
Përpunim dhe përshtatje: Argumentum.al
